Không giống kim tự tháp thực phẩm năm 1992 hay mô hình MyPlate từng thống trị giáo dục dinh dưỡng, tháp dinh dưỡng mới được thiết kế theo hướng đảo ngược. Thay vì đặt ngũ cốc ở nền tảng, mô hình này đưa protein, sữa và chất béo lành mạnh lên vị trí trung tâm, song song với rau và trái cây, trong khi ngũ cốc nguyên hạt chỉ còn chiếm một phần khiêm tốn ở đáy tháp. Sự đảo chiều này không đơn thuần mang tính hình thức, mà phản ánh một thay đổi tư duy sâu sắc: vấn đề của chế độ ăn hiện đại không nằm ở thực phẩm tự nhiên giàu năng lượng, mà nằm ở việc con người phụ thuộc ngày càng nhiều vào thực phẩm siêu chế biến.

Tháp dinh dưỡng mới của người Mỹ trong năm 2026.

Các nhà xây dựng DGA 2025–2030 đã thẳng thắn chỉ ra rằng, trong nhiều năm, các hướng dẫn trước đây vô tình khuyến khích tiêu thụ những sản phẩm “ít béo”, “ít calo” nhưng lại được xử lý công nghiệp nặng nề. Những thực phẩm này không chỉ nghèo vi chất mà còn làm rối loạn cảm giác no, thúc đẩy ăn quá mức và góp phần vào sự bùng phát của bệnh mãn tính. Từ góc nhìn đó, thông điệp “Ăn thực phẩm thật” được đặt ở vị trí trung tâm, như một lời cảnh tỉnh đối với toàn bộ hệ thống thực phẩm công nghiệp.

Tháp dinh dưỡng cũ.

Một trong những điểm gây tranh luận mạnh mẽ nhất của DGA mới là việc chấm dứt cái gọi là “cuộc chiến chống protein”. Lượng protein khuyến nghị cho người trưởng thành được nâng từ mức tối thiểu 0,8 g/kg trọng lượng cơ thể lên 1,2–1,6 g/kg, phản ánh sự thay đổi trong cách khoa học nhìn nhận vai trò của protein. Thay vì coi protein, đặc biệt là protein động vật, là yếu tố cần dè chừng, các hướng dẫn mới nhấn mạnh tầm quan trọng của protein đối với khối cơ, chức năng chuyển hóa, cân bằng hormone và kiểm soát đường huyết. Điều đáng lưu ý là DGA không cổ vũ việc ăn thịt vô tội vạ, mà khuyến khích đa dạng nguồn protein, từ thịt, cá, trứng, sữa cho đến đậu, hạt và đậu nành.

Song song với protein, sữa và chất béo cũng được nhìn nhận lại theo hướng trung tính và thực tế hơn. Thay vì mặc định coi sữa nguyên chất hay chất béo bão hòa là “thủ phạm” gây bệnh tim, DGA 2025–2030 nhấn mạnh rằng rủi ro không nằm ở bản thân thực phẩm, mà ở liều lượng và mức độ chế biến. Chất béo lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu vitamin và duy trì năng lượng ổn định, trong khi sữa cung cấp protein và canxi thiết yếu. Cách tiếp cận này cho thấy một sự dịch chuyển từ tư duy loại bỏ sang tư duy cân bằng.

Đáng chú ý, lần đầu tiên trong lịch sử các hướng dẫn dinh dưỡng Hoa Kỳ, sức khỏe đường ruột và hệ vi sinh vật được đưa vào như một yếu tố then chốt. DGA mới nhấn mạnh mối liên hệ giữa thực phẩm siêu chế biến với sự mất cân bằng hệ vi sinh, từ đó ảnh hưởng đến miễn dịch và chuyển hóa. Ngược lại, chế độ ăn giàu rau, trái cây, chất xơ và thực phẩm lên men được xem là nền tảng cho một hệ vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh. Việc đưa khái niệm này vào DGA cho thấy khoa học dinh dưỡng đã bắt đầu nhìn cơ thể con người như một hệ sinh thái, thay vì một cỗ máy chỉ cần đếm calo.

Dù vậy, sự thay đổi mạnh mẽ này không tránh khỏi tranh cãi. Một số tổ chức y tế công cộng, bao gồm Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ và Trung tâm Khoa học vì Lợi ích Công cộng, lo ngại rằng việc nhấn mạnh protein động vật và sữa nguyên chất có thể làm lu mờ các khuyến nghị lâu nay về hạn chế chất béo bão hòa và thúc đẩy chế độ ăn dựa trên thực vật. Những ý kiến này cho thấy khoa học dinh dưỡng vẫn đang trong quá trình tiến hóa, và DGA 2025–2030 không phải là điểm kết thúc, mà là một bước ngoặt.

Nhìn tổng thể, tháp dinh dưỡng mới của người Mỹ năm 2026 không đưa ra những quy tắc cứng nhắc, mà đóng vai trò như một khuôn khổ linh hoạt, cho phép mỗi cá nhân điều chỉnh theo văn hóa, sở thích và lối sống. Thông điệp cốt lõi không phải là ăn nhiều hơn hay ít hơn một nhóm thực phẩm cụ thể, mà là quay trở lại với những gì con người từng ăn trước khi thực phẩm công nghiệp thống trị bàn ăn. Ở góc độ đó, “ăn thực phẩm thật” không chỉ là khẩu hiệu, mà là lời thú nhận rằng đôi khi, tiến bộ lớn nhất của dinh dưỡng hiện đại lại nằm ở việc quay về những điều rất cũ.

Phong Vũ

Theo Người đưa tin