Bệnh tiến triển chậm và khó phát hiện ở giai đoạn đầu; đến khi bạn cảm thấy có gì đó không ổn, chức năng phổi của bạn có thể đã bị suy giảm đáng kể. Đây chính là bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, hay gọi tắt là COPD.
Nhiều người chưa từng nghe đến căn bệnh này, nhưng nó rất phổ biến. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đây là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba trên toàn thế giới. Quan trọng hơn, nhiều người không biết mình mắc bệnh.
Cốt lõi của COPD là sự thu hẹp đường thở và tổn thương cấu trúc phế nang, dẫn đến hạn chế luồng khí. Tổn thương này tiến triển và không thể hồi phục.
![]() |
| Không giống như cảm lạnh, nó không tự biến mất khi bạn khỏi bệnh. Nó giống như một con dao cùn từ từ cứa vào da thịt, dần dần làm suy giảm khả năng thở của bạn. |
Tại sao nó được coi là âm thầm? Bởi vì ở giai đoạn đầu, phổi có khả năng bù trừ rất mạnh. Bạn có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi hơn trước, hơi khó thở khi leo cầu thang hoặc ho nhiều hơn, điều này dễ bị quy cho là do "tuổi già", "hút thuốc" hoặc "gần đây quá mệt mỏi". Đến khi bạn bị khó thở đáng kể, hoặc thậm chí khi nó ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, chức năng phổi của bạn thường đã bị suy giảm hơn một nửa.
Đừng bỏ qua những "tín hiệu nhỏ" này từ cơ thể; chúng có thể là tiếng phổi của bạn đang kêu cứu:
- Ho dai dẳng, tái phát: không phải kiểu ho khi bị cảm lạnh, mà là kiểu ho kéo dài hàng tuần, hàng tháng hoặc thậm chí lâu hơn, đặc biệt dễ nhận thấy khi thức dậy vào buổi sáng.
- Ho ra đờm: Thường có đờm, có màu trắng, sủi bọt hoặc dính.
- Khó thở ngày càng tăng hoặc thở khò khè: Đây là triệu chứng đặc trưng. Ở giai đoạn đầu, bạn có thể chỉ cảm thấy khó thở khi leo cầu thang hoặc nâng vật nặng. Dần dần, bạn có thể bị khó thở ngay cả khi đi bộ trên mặt đất bằng phẳng, và cuối cùng, ngay cả việc mặc quần áo hoặc ngồi yên cũng sẽ cảm thấy khó khăn.
- Cảm giác tức ngực và khó thở: Một số bệnh nhân có thể gặp phải các triệu chứng này.
- Mệt mỏi, sụt cân và chán ăn: Đây là những triệu chứng toàn thân do sự suy giảm năng lượng và thiếu oxy do bệnh tật gây ra.
Nếu bạn có những triệu chứng này, đặc biệt nếu bạn có tiền sử hút thuốc lâu năm, tiếp xúc với bụi nghề nghiệp, tiếp xúc lâu dài với khói bếp hoặc sống ở khu vực ô nhiễm không khí nghiêm trọng, bạn được coi là có nguy cơ cao và nên làm xét nghiệm chức năng phổi tại phòng khám chuyên khoa hô hấp. Đây là "tiêu chuẩn vàng" để chẩn đoán COPD; nó đơn giản như đo huyết áp - bạn có thể phát hiện sớm bằng cách đơn giản là thổi vào máy đo nồng độ cồn trong hơi thở.
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) không phát triển đột ngột; nó là kết quả của việc tiếp xúc lâu dài với các khí và hạt độc hại.
- Hút thuốc lá : Đây là thủ phạm hàng đầu. Điều này bao gồm cả việc hút thuốc chủ động và hít phải khói thuốc thụ động. Các chất độc hại trong thuốc lá trực tiếp gây tổn thương đường thở và phế nang.
- Tiếp xúc nghề nghiệp hoặc môi trường: Hít phải bụi công nghiệp, khói hóa chất và khói từ quá trình đốt than, v.v. trong thời gian dài.
- Ô nhiễm không khí trong nhà: Sử dụng lâu dài nhiên liệu sinh học (củi, phân động vật) để sưởi ấm và nấu nướng trong môi trường thông gió kém, hoặc tiếp xúc với lượng lớn khói thải từ nhà bếp.
Trước hết, điều quan trọng cần hiểu là một khi chức năng phổi bị tổn thương, nó không thể được phục hồi hoàn toàn. Mục tiêu của tất cả các phương pháp điều trị và quản lý là làm chậm tiến triển bệnh, giảm nhẹ triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm các đợt cấp tính.
- Bỏ thuốc lá ngay lập tức: Đây là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất , bất kể giai đoạn nào. Bỏ thuốc lá có thể làm chậm đáng kể tốc độ suy giảm chức năng phổi.
- Điều trị bằng thuốc theo phác đồ chuẩn: Dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, sử dụng thuốc giãn phế quản (như tiotropium bromide, thuốc hít salmeterol/fluticasone, v.v.) thường xuyên và lâu dài. Những loại thuốc này giúp mở đường thở và làm giảm các triệu chứng, giống như bệnh nhân cao huyết áp cần dùng thuốc lâu dài để kiểm soát huyết áp. Không nên tự ý ngừng thuốc chỉ vì các triệu chứng của bạn được cải thiện.
- Chương trình phục hồi chức năng phổi: Đây là một chương trình toàn diện bao gồm các bài tập thở (như thở mím môi và thở bằng cơ hoành), luyện tập sức bền (như đi bộ và yoga), hỗ trợ dinh dưỡng và tư vấn tâm lý. Chương trình có thể cải thiện hiệu quả sức bền khi vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.
- Tiêm phòng: Hãy tiêm vắc-xin cúm hàng năm và tiêm vắc-xin phế cầu khuẩn khi cần thiết để phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp và tránh gây ra các đợt cấp tính.
- Liệu pháp oxy tại nhà dài hạn: Đối với bệnh nhân bị thiếu oxy máu nghiêm trọng, liệu pháp oxy lưu lượng thấp liên tục trong hơn 15 giờ mỗi ngày có thể kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống.
![]() |
| Ngay cả khi bạn không bị bệnh, việc phòng ngừa vẫn càng quan trọng hơn. |
- Tránh xa thuốc lá : Đừng tự mình hút thuốc và cố gắng tránh xa những nơi có khói thuốc thụ động.
- Giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp: Nếu bạn làm những công việc có liên quan, hãy đảm bảo thực hiện các biện pháp bảo hộ và đeo khẩu trang chống bụi.
- Cải thiện thông gió trong nhà: Sử dụng năng lượng sạch để nấu ăn nhằm giảm thiểu việc hít phải khói nấu nướng. Nhà bếp phải được trang bị máy hút mùi và sử dụng đúng cách.
- Tăng cường sức khỏe thông qua tập thể dục và chế độ ăn uống lành mạnh: nâng cao khả năng miễn dịch tổng thể.
- Hãy chú ý đến chất lượng không khí: Giảm các hoạt động ngoài trời khi ô nhiễm nghiêm trọng.
Phổi là những cơ quan nhạy cảm; một khi bị tổn thương, rất khó để phục hồi. Đừng đợi đến khi không thể thở được mới hối tiếc vì đã không chú ý sớm hơn. Hãy chú ý đến những dấu hiệu không dễ nhận thấy và chăm sóc phổi của bản thân và gia đình thật tốt.
Phong Vũ
Theo Người đưa tin