Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể, chịu trách nhiệm cho hơn 500 chức năng quan trọng, từ lọc máu, sản xuất mật đến điều hòa lượng đường và chất béo. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh lý về gan như viêm gan, xơ gan và ung thư gan đang gia tăng trên toàn cầu, với hơn 1,5 triệu ca tử vong mỗi năm liên quan đến các bệnh lý này.

Điều đáng lo ngại là các triệu chứng của suy gan thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan, chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển nghiêm trọng. Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhưng thường bị bỏ qua là hiện tượng sưng bất thường ở một số bộ phận cơ thể. Những dấu hiệu này không chỉ phản ánh tình trạng tổn thương gan mà còn có thể báo hiệu nguy cơ suy gan cấp tính hoặc mạn tính.

1. Sưng ở bụng (cổ trướng)

Một trong hai vị trí sưng bất thường cần đặc biệt chú ý là vùng bụng, hay còn gọi là cổ trướng. Cổ trướng là tình trạng tích tụ dịch trong khoang bụng, khiến bụng phình to bất thường, thường kèm theo cảm giác nặng nề, khó chịu. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Hepatology (2020), cổ trướng là triệu chứng phổ biến ở 50-60% bệnh nhân xơ gan giai đoạn muộn, và thường là dấu hiệu cho thấy gan đã mất khả năng sản xuất albumin - một loại protein quan trọng giúp duy trì áp suất thẩm thấu trong máu. Khi gan suy yếu, áp suất trong tĩnh mạch cửa (portal vein) tăng cao, gây rò rỉ dịch vào khoang bụng.

Cổ trướng không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là dấu hiệu cảnh báo gan đang mất khả năng hoạt động bình thường. Nếu không được điều trị kịp thời, cổ trướng có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như nhiễm trùng khoang bụng (SBP) hoặc suy thận.

Cổ trướng còn có thể đi kèm với các triệu chứng như khó thở, chán ăn, hoặc đau bụng nhẹ (Ảnh: Internet)

Nếu bạn nhận thấy bụng sưng to bất thường, đặc biệt khi không liên quan đến tăng cân hoặc chế độ ăn uống, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa gan mật ngay lập tức để được kiểm tra.

2. Sưng ở chân và mắt cá chân

Vị trí thứ hai cần lưu ý là hiện tượng sưng ở chân và mắt cá chân, hay còn gọi là phù nề. Phù nề xảy ra khi gan không còn khả năng sản xuất đủ albumin, dẫn đến sự mất cân bằng trong việc giữ nước và muối trong cơ thể. Theo một nghiên cứu được công bố trên Journal of Clinical Gastroenterology (2019), khoảng 70% bệnh nhân suy gan mạn tính gặp phải tình trạng phù nề ở chi dưới, đặc biệt là ở giai đoạn cuối của bệnh.

Sự tích tụ chất lỏng ở chân và mắt cá chân thường đi kèm với cảm giác nặng nề, da căng bóng, và có thể để lại vết lõm khi ấn vào (Ảnh: Internet)

Phù nề ở chân không chỉ là dấu hiệu của suy gan mà còn có thể liên quan đến các vấn đề nghiêm trọng khác như suy tim hoặc suy thận. Tuy nhiên, khi phù nề đi kèm với các triệu chứng như vàng da, mệt mỏi kéo dài hoặc cổ trướng, khả năng cao là gan đang gặp vấn đề nghiêm trọng. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ phù nề bao gồm chế độ ăn nhiều muối, uống rượu bia lâu dài, hoặc nhiễm virus viêm gan B, C.

Nếu bạn nhận thấy chân hoặc mắt cá chân sưng bất thường, đặc biệt khi kèm theo các dấu hiệu khác như nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu, việc đi khám ngay là vô cùng cần thiết.

Tại sao cần đi khám ngay khi phát hiện sưng bất thường?

Cả cổ trướng và phù nề đều không phải là triệu chứng ngẫu nhiên. Chúng là hậu quả của sự suy giảm chức năng gan nghiêm trọng, thường xuất hiện ở giai đoạn xơ gan mất bù hoặc suy gan cấp. Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh gan Hoa Kỳ (AASLD), khoảng 50% bệnh nhân xơ gan mất bù tử vong trong vòng 2 năm nếu không được điều trị kịp thời.

Việc phát hiện và can thiệp sớm có thể giúp làm chậm tiến trình bệnh, cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ (Ảnh: Internet)

Ngoài ra, các triệu chứng sưng bất thường còn có thể liên quan đến các biến chứng nguy hiểm khác. Ví dụ, cổ trướng có thể dẫn đến nhiễm trùng khoang bụng tự phát, một tình trạng có tỷ lệ tử vong lên đến 20% nếu không được điều trị kịp thời. Tương tự, phù nề kéo dài có thể gây loét da, nhiễm trùng mô mềm hoặc làm tăng áp lực lên các cơ quan khác. Do đó, khi nhận thấy cơ thể có dấu hiệu sưng bất thường ở bụng hoặc chân, bạn nên đi khám ngay để được làm các xét nghiệm như siêu âm gan, xét nghiệm máu (đo nồng độ albumin, bilirubin) hoặc chụp CT để đánh giá mức độ tổn thương gan.

Làm thế nào để bảo vệ gan và phòng ngừa suy gan?

Để giảm nguy cơ suy gan và các triệu chứng liên quan, việc thay đổi lối sống là yếu tố then chốt. Trước hết, hãy hạn chế tiêu thụ rượu bia, vì rượu là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), uống quá 30g cồn mỗi ngày ở nam giới và 20g ở nữ giới có thể làm tăng nguy cơ xơ gan lên gấp 3 lần. Thứ hai, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, giàu rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều muối. Ngoài ra, tiêm phòng viêm gan B và kiểm tra định kỳ sức khỏe gan, đặc biệt nếu bạn có tiền sử bệnh lý như tiểu đường hoặc béo phì, cũng là cách hiệu quả để bảo vệ gan.

Cuối cùng, hãy lắng nghe cơ thể mình. Những dấu hiệu như sưng bụng, sưng chân, mệt mỏi, hoặc vàng da không nên bị bỏ qua. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong hành trình bảo vệ sức khỏe của bạn.

Sưng bất thường ở bụng và chân không chỉ là dấu hiệu khó chịu mà còn là lời cảnh báo nghiêm trọng về sức khỏe gan. Gan suy kiệt không phải là vấn đề có thể xem nhẹ, và việc đi khám ngay khi phát hiện các triệu chứng này có thể cứu sống bạn. Hãy chú ý đến cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ để bảo vệ lá gan - người hùng thầm lặng của cơ thể bạn.

Xem thêm: Trẻ vị thành niên bắt đầu tò mò “chuyện người lớn”, cha mẹ cần có động thái ra sao?

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin