Các bác sĩ thường nói rằng "bệnh từ miệng mà ra", nhưng điều thực sự hủy hoại cơ thể không phải là ăn quá nhiều hay quá ít, mà là ăn không đúng lúc, ăn sai cách và ăn những thứ không tốt. Nhiều người không hiểu rằng nhịp điệu ăn uống không chỉ đơn giản là "sáng, trưa, tối" mà là quá trình điều chỉnh chính xác cơ thể theo cơ chế sinh lý học.

Bữa sáng quyết định độ nhạy insulin, khả năng huy động glycogen ở gan và mức độ kích thích thần kinh giao cảm; bữa tối ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin, sửa chữa tế bào beta tuyến tụy và hiệu quả chuyển hóa lipid ở gan. Khi những liên kết này bị mất đi, các triệu chứng tiếp theo không chỉ là khó chịu ở dạ dày mà còn là huyết áp cao, lượng đường trong máu cao, rối loạn giấc ngủ, béo phì và thậm chí là ung thư.

Nhiều người nghĩ rằng "ăn sẽ cung cấp năng lượng", nhưng họ không nhận ra rằng những gì họ ăn vào buổi sáng sẽ quyết định điểm khởi đầu cho quá trình trao đổi chất trong ngày.

2 thứ nên tránh vào bữa sáng

Điều đầu tiên bạn nên tránh là đồ uống có đường. Nhiều người thường uống một cốc trà sữa, một ly nước ép hoặc một hộp sữa chua sau khi thức dậy vào buổi sáng. Họ nghĩ rằng những thức uống ngọt mát này là thực phẩm bổ sung dinh dưỡng, nhưng thực chất chúng lại là một đòn giáng mạnh vào insulin.

Khi nhịn ăn, đường đi vào đường tiêu hóa và được hấp thụ rất nhanh, kích thích trực tiếp tế bào B tuyến tụy tiết insulin. Tuy nhiên, cơ thể vẫn chưa hoàn toàn khởi động quá trình chuyển hóa đường, nên biên độ dao động đường huyết lớn hơn nhiều so với bữa trưa hoặc bữa tối.

Một thí nghiệm do Trung tâm nghiên cứu dinh dưỡng và trao đổi chất tại Đại học Leeds ở Anh thực hiện đã phát hiện ra rằng uống 300 ml nước ép trái cây khi bụng đói có thể khiến lượng đường trong máu tăng tới 63% trong vòng 30 phút và nhanh chóng giảm xuống mức hạ đường huyết sau một giờ, dẫn đến đường cong trao đổi chất "lên xuống thất thường".

Những người có thói quen ăn sáng này trong thời gian dài có nguy cơ bị rối loạn dung nạp glucose cao hơn 19% so với những người ăn sáng thường xuyên và một số người trong số họ sẽ bị kháng insulin trong vòng ba năm. Nói cách khác, thứ bạn uống vào buổi sáng không phải là nước ép mà là thực phẩm có chỉ số đường huyết cao.

Thịt chế biến sẵn có nhiều chất béo, chẳng hạn như xúc xích, thịt xông khói và thịt hộp

Những thực phẩm này không chỉ giàu cholesterol mà còn thường đi kèm với hàm lượng natri và nitrit cao. Vấn đề chính không phải là lượng calo, mà là "sự tắc nghẽn chuyển hóa".

Chức năng giải độc của gan yếu nhất vào sáng sớm, và quá trình hồi phục máu chậm. Chất béo và nitrit trong cơ thể cần sự tham gia của tế bào gan để phân hủy. Một khi những thực phẩm chứa nhiều chất béo này được tiêu thụ, gan sẽ rơi vào trạng thái "căng thẳng kém hiệu quả".

Một nghiên cứu về dinh dưỡng do Trường Y Harvard công bố năm 2021 chỉ ra rằng có mối tương quan tích cực đáng kể giữa việc ăn thịt chế biến vào bữa sáng và tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, đặc biệt là ở nam giới. Những người ăn loại thực phẩm này vào bữa sáng trong thời gian dài có mức transaminase gan tăng đáng kể và khoảng 12% mắc hội chứng chuyển hóa trong vòng năm năm theo dõi. Hội chứng chuyển hóa thường là dấu hiệu báo trước của các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường và nhồi máu cơ tim.

3 thứ không nên uống vào bữa tối

Mặt khác, chìa khóa của bữa tối không phải là ăn gì mà là không nên uống gì. Cơ cấu chế độ ăn uống của con người hiện đại không còn tập trung vào các loại thực phẩm thiết yếu nữa, mà thay vào đó là một lượng lớn calo dạng lỏng "lén lút" đi vào cơ thể: rượu, trà sữa, súp, đồ uống ngọt. Những thứ này đi vào dạ dày và ruột dưới dạng "chất bôi trơn", nhưng lại tạo gánh nặng cho lipid máu và đường huyết.

Đồ uống có cồn 

Uống rượu vào buổi tối, đặc biệt là trong vòng hai giờ trước khi đi ngủ, rất có thể dẫn đến tình trạng tổng hợp chất béo không kiểm soát, làm chậm quá trình thanh thải gan và huyết áp cao bất thường.

Dữ liệu từ Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu cho thấy những người uống rượu vào ban đêm có huyết áp đỉnh lúc 6 giờ sáng cao hơn 12mmHg so với những người không uống rượu. Nếu tình trạng này kéo dài hơn sáu tháng, nguy cơ mắc tăng huyết áp kháng trị sẽ tăng gấp đôi. Tệ hơn nữa là thói quen uống rượu khi ăn tối thường đi kèm với việc ăn quá nhiều, tạo thành thói quen “ăn nhiều trong thời gian ngắn”. Ở trạng thái này, sự giãn nở của dạ dày, sự gia tăng nhanh chóng của lipid máu và sự chậm tiết insulin đều làm tăng nguy cơ suy sụp chuyển hóa.

Nhiều người nghĩ rằng uống đồ có cồn giúp dễ ngủ, nhưng họ không biết rằng điều này thực sự gây thêm gánh nặng cho hệ tim mạch.

Trà sữa nhiều đường và đồ uống sữa pha sẵn

Hàm lượng calo cao trong trà sữa không phải là điều mới mẻ, nhưng vấn đề không chỉ nằm ở lượng calo mà còn ở lượng “đường và chất béo” trong bữa tối. Tiêu thụ quá nhiều đường đã là một vấn đề, việc tiêu thụ chất béo và đường cùng lúc sẽ kích thích lượng insulin tăng đột biến, khiến quá trình tổng hợp lipid trong máu diễn ra nhanh hơn, sau đó được lưu trữ ở gan và khoang bụng. Chế độ ăn kiêng này đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm, khi tỷ lệ trao đổi chất giảm và khả năng xử lý đường và lipid của cơ thể cũng giảm, cuối cùng dẫn đến tích tụ mỡ nội tạng.

Năm 2020, Viện Nghiên cứu Chuyển hóa của Đại học Tokyo đã theo dõi hai nhóm người có cùng chế độ ăn tổng lượng calo nhưng vào các thời điểm khác nhau. Kết quả cho thấy tỷ lệ tích tụ mỡ nội tạng ở nhóm uống đồ uống hỗn hợp đường và lipid vào buổi tối cao gấp 2,1 lần so với nhóm uống vào ban ngày.

Hiệu ứng này rõ ràng hơn ở phụ nữ vì hiệu quả thanh lọc mỡ ở gan phụ nữ thấp hơn ở nam giới. Khi chất béo cùng tồn tại với đường, hiệu quả chuyển hóa sẽ giảm hơn nữa.

Uống quá nhiều súp đặc

Nhiều người thích ăn một bát canh gà, canh xương hoặc canh cá vào bữa tối, vì nghĩ rằng nó làm ấm bụng và bổ dưỡng. Nhưng thực tế, những loại súp đặc này chứa một lượng lớn các hạt chất béo nhũ hóa, chất chuyển hóa purin và muối natri. Uống chúng vào buổi tối dễ gây tăng axit uric, huyết áp dao động và rối loạn giấc ngủ. Đặc biệt khi tổng lượng calo nạp vào không được kiểm soát, súp đặc thường trở thành "nguồn chất béo tiềm ẩn".

Một cuộc khảo sát về cấu trúc chế độ ăn uống do Trường Y tế Công cộng thuộc Đại học British Columbia ở Canada thực hiện chỉ ra rằng việc ăn súp vào buổi tối có mối tương quan tích cực với tình trạng tăng axit uric và đặc biệt đáng kể ở những người trung niên và cao tuổi.

Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng tỷ lệ những người uống súp đặc vào bữa tối có lipid máu bất thường lên tới 34%, cao hơn nhiều so với những người không uống.

Điều mà họ thường bỏ qua là chất béo và natri vô hình trong súp thực sự là gánh nặng cho cơ thể. Thay vì theo đuổi cái gọi là "thành phần lành mạnh", tốt hơn hết là hãy bắt đầu với thời gian và phương pháp.

Ngay cả khi chế độ ăn uống của một người không hoàn hảo, miễn là người đó duy trì nhịp độ ăn uống đều đặn vào buổi sáng và buổi tối và không ăn uống bừa bãi thì khả năng phục hồi của cơ thể vẫn đủ để chống lại hầu hết các bệnh tật. Một khi bạn mất đi nhịp điệu sinh hoạt, bất kể chế độ ăn uống của bạn có lành mạnh đến đâu, bạn vẫn sẽ bị mệt mỏi mãn tính và gánh nặng trao đổi chất.

Ăn uống không phải là một trò chơi vị giác, mà là một quá trình trao đổi chất vô hình. Sự khác biệt giữa buổi sáng và buổi tối không phải là một nghi thức, mà là một ranh giới lành mạnh. Ai bước vào đó sẽ phải trả giá. Việc tuân thủ thói quen trên không phải là về sự bền bỉ, mà là về sự công nhận - nhận ra logic vận hành của cơ thể, để bạn có thể ít phải đến bệnh viện hơn và sống lâu hơn.

Ánh Dương

Theo Người đưa tin