Các chuyên gia tim mạch và nội tiết cho rằng, chỉ số cân nặng hay lối sống lành mạnh chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mỡ máu. Nói cách khác, việc bạn “gọn gàng, năng động” chưa đủ để đảm bảo hệ thống chuyển hóa trong cơ thể hoạt động trơn tru. Cholesterol và triglycerid - 2 thành phần chính liên quan đến mỡ máu - còn chịu tác động từ di truyền, nội tiết, tuổi tác, và cả những thói quen tưởng như vô hại trong ăn uống hàng ngày.

Chính vì vậy, ngay cả khi bạn vẫn tuân thủ một lối sống được cho là khoa học, nguy cơ máu nhiễm mỡ vẫn có thể âm thầm xuất hiện vì 5 lý do phổ biến này.

1. Yếu tố di truyền và gen quyết định nhiều hơn bạn nghĩ

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng di truyền có thể chiếm tới 50% nguy cơ rối loạn mỡ máu. Điều này có nghĩa là, nếu trong gia đình bạn - đặc biệt là cha mẹ, anh chị em ruột - có tiền sử cholesterol cao, xơ vữa động mạch hay nhồi máu cơ tim, khả năng bạn mắc tình trạng máu nhiễm mỡ sẽ cao hơn người khác, dù vẫn giữ cân nặng chuẩn.

Trong y văn, tình trạng này được gọi là “tăng cholesterol máu có tính gia đình” (familial hypercholesterolemia) (Ảnh: Internet)

Người mang gen này có khả năng tích lũy cholesterol xấu (LDL) nhiều hơn bình thường, dẫn đến nguy cơ bệnh tim mạch cao ngay từ khi còn trẻ. Vì vậy, bạn có thể duy trì chế độ tập luyện, ăn uống điều độ nhưng vẫn không thể “thoát” khỏi nguy cơ, nếu trong máu mang sẵn yếu tố di truyền bất lợi.

2. Chế độ ăn tưởng là “lành mạnh” nhưng chưa thực sự phù hợp

Nhiều người tin rằng chỉ cần ăn ít dầu mỡ, tăng rau xanh, hạn chế đồ ngọt là đã “chắc chắn” tránh được máu nhiễm mỡ. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều. Một số loại thực phẩm vẫn có thể âm thầm làm tăng mỡ máu, chẳng hạn:

- Các sản phẩm chế biến sẵn “healthy” nhưng chứa nhiều dầu thực vật tinh luyện, chất béo chuyển hóa ẩn.

- Ăn quá nhiều tinh bột tinh chế (cơm trắng, bún, bánh mì trắng) khiến cơ thể dư năng lượng, tích lũy dưới dạng triglycerid.

- Uống quá nhiều nước ép trái cây ngọt, mặc dù “tự nhiên” nhưng vẫn làm đường huyết và mỡ máu tăng.

Nói cách khác, “lành mạnh” chưa hẳn đã là “chuẩn”. Một chế độ ăn tốt cho mỡ máu cần được cân bằng dựa trên nhu cầu cá nhân, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ hòa tan, omega-3, và kiểm soát khẩu phần tinh bột chặt chẽ hơn.

3. Ít vận động chuyên biệt cho tim mạch

Một số người duy trì thói quen tập luyện đều đặn nhưng lại tập trung vào các bài tập thiên về sức mạnh hoặc thẩm mỹ, như tập tạ, yoga nhẹ, thay vì vận động tim mạch (cardio).

Trong khi đó, hoạt động aerobic (chạy bộ, bơi, đạp xe…) mới là yếu tố giúp tăng cholesterol tốt (HDL) và giảm triglycerid hiệu quả (Ảnh: Internet)

Do vậy, nếu bạn chỉ giữ cho mình “cơ bắp gọn gàng” mà quên vận động tim mạch, cơ thể có thể vẫn gặp khó khăn trong việc điều hòa mỡ máu. Các bác sĩ thường khuyến cáo nên dành ít nhất 150 phút tập aerobic vừa phải mỗi tuần, kết hợp thêm các bài tập tăng sức mạnh để đạt hiệu quả cân bằng.

4. Rối loạn nội tiết và quá trình lão hóa âm thầm

Tuổi tác và sự thay đổi nội tiết cũng là nguyên nhân quan trọng khiến mỡ máu tăng, bất chấp cân nặng. Ở phụ nữ sau tuổi 40, sự suy giảm estrogen làm mất tác dụng bảo vệ tim mạch, từ đó LDL tăng và HDL giảm. Ở nam giới, testosterone giảm cũng ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa mỡ.

Ngoài ra, một số bệnh nội tiết như suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, hay tiểu đường type 2 tiềm ẩn có thể gây rối loạn chuyển hóa lipid mà không kèm theo thừa cân.

Đáng nói là nhiều người hoàn toàn không nhận ra sự thay đổi này cho đến khi làm xét nghiệm (Ảnh: Internet)

5. Căng thẳng và chất lượng giấc ngủ kém

Áp lực công việc, căng thẳng tâm lý kéo dài và tình trạng mất ngủ kinh niên có thể khiến mỡ máu tăng cao. Nguyên nhân là khi stress, cơ thể tiết ra nhiều hormone cortisol, làm tăng tích trữ chất béo và rối loạn chuyển hóa đường - mỡ. Đồng thời, việc ngủ không đủ giấc cũng làm giảm cholesterol tốt (HDL), tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.

Điều này giải thích tại sao có những người duy trì cân nặng lý tưởng, ăn uống điều độ nhưng thường xuyên “thức khuya - dậy sớm” hoặc sống trong trạng thái căng thẳng cao độ vẫn bị máu nhiễm mỡ.

Máu nhiễm mỡ không đơn giản là hệ quả của thói quen ăn uống nhiều dầu mỡ hay tình trạng béo phì. Thực tế, nó là một “hội chứng chuyển hóa” phức tạp, chịu sự chi phối của nhiều yếu tố từ di truyền, chế độ ăn uống, cách tập luyện, đến tuổi tác, nội tiết và tâm lý. Chính vì vậy, bạn không nên chủ quan khi cân nặng đạt chuẩn hoặc sinh hoạt “lành mạnh” theo cách mình nghĩ..

Xem thêm: 6 dấu hiệu này xuất hiện trên bàn tay cảnh báo lượng đường trong máu tăng cao

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin