Mỗi khi mùa thu gõ cửa, hương hoa sữa lại nồng khắp các con phố, trở thành nét đặc trưng của Hà Nội. Tuy nhiên, đối với không ít người, hương thơm này không hề thơ mộng mà lại là "ác mộng", gây ra các phản ứng dị ứng hô hấp, đau đầu và mệt mỏi dữ dội.
Mỗi mùa hoa sữa nở, mùi hương đặc trưng lại lan tỏa trên nhiều tuyến phố, nhất là vào buổi tối. Với một số người, đây là mùi hương gợi nhớ mùa thu, nhưng với người nhạy cảm, hương hoa quá nồng có thể gây đau đầu, buồn nôn, nghẹt mũi hoặc khó ngủ. Những phản ứng này thường rõ rệt hơn khi sống gần khu vực có nhiều cây hoa sữa đang nở rộ. Vậy điều gì khiến cùng một mùi hương lại mang đến những trải nghiệm khác nhau như vậy?
Hoa sữa, tên khoa học là Alstonia scholaris, là loài cây thân gỗ thường được trồng để tạo bóng mát tại nhiều đô thị Việt Nam. Khi bước vào mùa nở hoa, những chùm hoa nhỏ tỏa ra mùi hương đặc trưng, có thể lan khá xa trong không khí. Mùi hương này được tạo nên bởi hỗn hợp các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi do hoa phát tán. Thành phần và nồng độ của chúng có thể thay đổi theo điều kiện môi trường, thời điểm trong ngày và mức độ nở hoa.
Điểm đáng chú ý là mức độ khó chịu không chỉ phụ thuộc vào bản thân mùi hương mà còn liên quan đến cường độ tiếp xúc và độ nhạy cảm của từng người. Trên những tuyến phố trồng nhiều cây hoa sữa, khi hoa đồng loạt nở rộ, mùi hương có thể trở nên rất đậm, đặc biệt tại những khu vực ít thông thoáng. Người thường xuyên phải đi qua hoặc sinh sống gần những nơi này có thể cảm thấy khó chịu hơn so với khi chỉ tiếp xúc thoáng qua.
Về mặt sinh lý, phản ứng của cơ thể trước mùi hoa sữa có thể được giải thích qua hai hướng chính.
1. Mùi hương nồng có thể gây khó chịu và kích hoạt đau đầu ở người nhạy cảm
Khi hít thở, các phân tử tạo mùi đi vào khoang mũi và kích thích những thụ thể khứu giác, giúp não bộ nhận biết mùi hương. Ở người nhạy cảm với mùi, sự tiếp xúc kéo dài với một mùi quá đậm có thể gây cảm giác khó chịu, buồn nôn hoặc đau đầu. Đặc biệt, những người có tiền sử đau nửa đầu có thể nhận thấy một số mùi hương mạnh là yếu tố khởi phát cơn đau.
Tuy nhiên, không thể khẳng định mùi hoa sữa trực tiếp gây co thắt mạch máu não hay làm tổn thương hệ thần kinh. Cơ chế liên quan đến đau đầu do mùi hương khá phức tạp, chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh cảm giác, khả năng xử lý kích thích và độ nhạy cảm của từng người. Vì vậy, cùng đi qua một con phố đầy hoa sữa, có người cảm thấy dễ chịu nhưng người khác lại nhanh chóng muốn tránh xa.
2. Mùi hương và các yếu tố trong không khí có thể làm tăng triệu chứng hô hấp
Niêm mạc mũi và đường hô hấp có khả năng phản ứng với nhiều yếu tố trong môi trường như bụi, khói, phấn hoa và các chất tạo mùi. Ở người có đường hô hấp nhạy cảm, tiếp xúc với mùi mạnh có thể gây cảm giác cay mũi, hắt hơi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi. Những triệu chứng này đôi khi xuất hiện ngay cả khi người bệnh không có phản ứng dị ứng thực sự.
Cần phân biệt hiện tượng kích ứng do mùi với dị ứng phấn hoa. Dị ứng là phản ứng miễn dịch với một tác nhân cụ thể, có thể liên quan đến sự giải phóng histamine và các chất trung gian gây viêm. Trong khi đó, chưa đủ cơ sở để khẳng định mùi hoa sữa là tác nhân gây dị ứng phổ biến hoặc mọi trường hợp khó chịu khi ngửi hoa sữa đều do histamine.
Dù xuất phát từ cơ chế nào, việc giảm tiếp xúc với yếu tố khiến triệu chứng xuất hiện vẫn là cách hữu ích để người nhạy cảm cảm thấy dễ chịu hơn.
![]() |
Các phân tử tạo mùi kích thích hệ khứu giác, có thể gây khó chịu hoặc khởi phát đau đầu ở những người đặc biệt nhạy cảm với mùi hương.
Mùi hoa sữa không gây ảnh hưởng giống nhau ở tất cả mọi người. Tuy nhiên, người có cơ địa nhạy cảm, đang mắc bệnh hô hấp hoặc thường bị đau đầu do mùi hương có thể nhận thấy triệu chứng tăng lên khi tiếp xúc với mùi quá nồng. Dưới đây là ba tình trạng cần đặc biệt lưu ý.
Người mắc viêm mũi dị ứng thường có các triệu chứng như hắt hơi thành từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong và nghẹt mũi. Những biểu hiện này có thể trở nên khó chịu hơn khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích trong không khí. Với một số người, chỉ cần ngửi thấy mùi hương quá mạnh cũng có thể xuất hiện cảm giác cay mũi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi.
Tình trạng này không nhất thiết đồng nghĩa với dị ứng trực tiếp với hoa sữa. Người bệnh có thể đồng thời tiếp xúc với bụi đường, ô nhiễm không khí hoặc những tác nhân gây dị ứng khác. Ngoài ra, người mắc viêm mũi không dị ứng cũng có thể phản ứng rõ rệt với nước hoa, khói hoặc mùi hương đậm đặc.
Nếu triệu chứng thường xuyên xuất hiện khi đi qua khu vực nhiều hoa sữa, người bệnh nên chú ý thời điểm khởi phát và mức độ khó chịu. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Người mắc hen phế quản có đường thở nhạy cảm hơn bình thường. Khi tiếp xúc với những yếu tố kích thích như khói thuốc, bụi, không khí lạnh hoặc một số mùi hương mạnh, họ có thể xuất hiện ho, tức ngực, thở khò khè và khó thở. Vì vậy, những người nhận thấy mùi hoa sữa làm triệu chứng hen tăng lên nên chủ động hạn chế tiếp xúc.
Điều cần lưu ý là mùi hương mạnh có thể gây cảm giác khó thở hoặc khó chịu, nhưng không phải mọi lần tiếp xúc đều dẫn đến một cơn hen thực sự. Người đã được chẩn đoán hen cần tiếp tục sử dụng thuốc kiểm soát theo đơn và mang theo thuốc cắt cơn nếu bác sĩ chỉ định. Nếu xuất hiện khó thở tăng nhanh, khó nói thành câu, tím tái hoặc triệu chứng không cải thiện sau khi dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch điều trị, cần được cấp cứu ngay.
![]() |
Người nhạy cảm với mùi hương nên hạn chế tiếp xúc kéo dài tại những khu vực có nhiều cây hoa sữa đang nở rộ.
Với người mắc đau nửa đầu, hay còn gọi là migraine, mùi hương mạnh có thể là một trong những yếu tố khởi phát cơn đau. Khi tiếp xúc với mùi khiến bản thân khó chịu, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu, buồn nôn hoặc tăng nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh. Mức độ phản ứng khác nhau giữa từng người, nên việc nhận biết các yếu tố khởi phát của bản thân có ý nghĩa quan trọng.
Ngoài ra, mùi hoa sữa quá nồng len vào phòng ngủ có thể khiến một số người cảm thấy bức bối, khó thư giãn hoặc khó đi vào giấc ngủ. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều đêm, chất lượng giấc ngủ có thể bị ảnh hưởng, kéo theo cảm giác mệt mỏi và giảm tập trung vào ban ngày. Đây chủ yếu là tác động gián tiếp do sự khó chịu khi tiếp xúc với mùi, không có nghĩa hoa sữa trực tiếp gây tổn thương thần kinh hay rối loạn giấc ngủ mạn tính.
Người nhạy cảm với mùi hoa sữa không nhất thiết phải tránh hoàn toàn việc ra ngoài trong mùa hoa nở. Điều quan trọng là nhận biết những tình huống khiến triệu chứng tăng lên và chủ động điều chỉnh môi trường sống để giảm mức độ tiếp xúc.
1. Điều chỉnh thông gió và hạn chế mùi hương tràn vào phòng ngủ
Nếu nhà nằm gần khu vực có nhiều cây hoa sữa, người dân có thể đóng cửa sổ hướng ra đường vào những thời điểm mùi hương trở nên quá nồng. Khi điều kiện bên ngoài dễ chịu hơn, nên mở cửa để thông gió, tránh khiến không gian sống bị bí bách kéo dài. Có thể sử dụng máy lọc không khí phù hợp, trong đó màng lọc HEPA giúp giữ lại các hạt bụi và phấn hoa, còn lớp than hoạt tính có thể hỗ trợ hấp phụ một số hợp chất gây mùi.
Cần lưu ý rằng hiệu quả khử mùi phụ thuộc vào thiết kế máy, lượng than hoạt tính và điều kiện sử dụng. Màng lọc HEPA đơn thuần không có chức năng loại bỏ hiệu quả các phân tử khí gây mùi.
2. Đeo khẩu trang phù hợp khi đi qua khu vực có nhiều hoa sữa
Khẩu trang vừa vặn có thể giúp giảm tiếp xúc với một phần bụi và các hạt lơ lửng trong không khí. Tuy nhiên, khẩu trang y tế thông thường không có khả năng ngăn chặn hiệu quả các phân tử khí tạo mùi. Vì vậy, người đặc biệt nhạy cảm với mùi hoa sữa nên ưu tiên chọn tuyến đường thông thoáng hoặc hạn chế đứng lâu dưới những hàng cây đang nở rộ.
Nếu cảm thấy đau đầu hoặc buồn nôn khi đi qua khu vực có mùi quá đậm, việc di chuyển đến nơi có không khí dễ chịu hơn thường là bước xử trí đơn giản và phù hợp.
3. Vệ sinh mũi đúng cách khi có triệu chứng khó chịu
Người thường xuyên nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% để làm sạch và làm ẩm niêm mạc mũi. Biện pháp này có thể giúp giảm bớt bụi và các chất gây kích thích bám trong khoang mũi, từ đó cải thiện cảm giác khó chịu ở một số người.
Nếu thực hiện rửa mũi với lượng dung dịch lớn, cần sử dụng nước vô trùng, nước cất hoặc nước đã đun sôi để nguội và dụng cụ được vệ sinh đúng cách. Không nên rửa mũi quá mạnh hoặc lạm dụng khi đang đau tai, nghẹt mũi nghiêm trọng hay có vấn đề cần được bác sĩ đánh giá.
4. Kiểm soát tốt bệnh viêm mũi dị ứng, hen và đau nửa đầu
Người có bệnh hô hấp hoặc đau nửa đầu nên tiếp tục tuân thủ kế hoạch điều trị đã được bác sĩ hướng dẫn. Với viêm mũi dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc xịt mũi chứa corticosteroid hoặc thuốc kháng histamine tùy tình trạng. Người mắc hen cần duy trì thuốc kiểm soát và sử dụng thuốc cắt cơn đúng hướng dẫn, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều khi vào mùa hoa.
Nếu triệu chứng chỉ xuất hiện khi tiếp xúc với mùi mạnh, bác sĩ cũng có thể cân nhắc những nguyên nhân khác ngoài dị ứng. Việc xác định đúng vấn đề giúp tránh dùng thuốc không cần thiết và kiểm soát triệu chứng hiệu quả hơn.
Hoa sữa là một phần quen thuộc của cảnh quan đô thị, nhưng mùi hương đậm đặc có thể trở thành yếu tố gây khó chịu với những người nhạy cảm. Đau đầu, nghẹt mũi hoặc khó ngủ khi tiếp xúc với mùi hoa không nhất thiết là dấu hiệu của một bệnh lý nghiêm trọng, nhưng vẫn đáng được quan tâm nếu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Giảm thời gian tiếp xúc, giữ không gian sống thông thoáng và kiểm soát tốt các bệnh lý sẵn có là những cách thiết thực để hạn chế triệu chứng. Nếu tình trạng đau đầu, khó thở hoặc nghẹt mũi kéo dài, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ quy tất cả biểu hiện cho mùi hoa sữa. Chủ động chăm sóc sức khỏe sẽ giúp mỗi người tận hưởng không gian mùa thu theo cách thoải mái và an toàn hơn.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này