Sáng thức dậy thấy sốt, đau mỏi, chiều nhờ người nhà mua vài gói thuốc, tối chưa đỡ lại lục tìm đơn thuốc cũ để uống tiếp... Đây là kịch bản quen thuộc trong nhiều gia đình. Ai cũng nghĩ cúm chỉ là bệnh vặt, cố vài ngày là khỏi. Thực tế, phần lớn các trường hợp nhẹ có thể hồi phục tại nhà, nhưng ba sai lầm phổ biến dưới đây có thể biến một đợt cảm cúm thông thường thành ngộ độc thuốc, biến chứng hô hấp nặng nề hoặc khiến việc nhập viện trở nên quá muộn màng.

1. "Bệnh nào cũng uống" - Sai lầm khi lạm dụng kháng sinh

Một tình huống rất phổ biến: người bệnh sốt hai ngày, thấy đờm đặc hơn liền kết luận ngay là mình bị nhiễm khuẩn. Thế là họ tự ý dùng lại đơn thuốc viêm họng từ năm trước hoặc mua đại một loại thuốc mà người quen từng dùng và thấy đỡ.

Vấn đề nằm ở đâu? Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng với virus cúm. Việc hạ sốt diễn ra trùng hợp với lúc cơ thể tự hồi phục khiến người bệnh lầm tưởng thuốc có công hiệu, từ đó hình thành thói quen sai lầm nguy hiểm.

Việc dùng kháng sinh bừa bãi không chỉ gây ra tác dụng phụ như phát ban, tiêu chảy, dị ứng nghiêm trọng, mà còn góp phần khiến vi khuẩn kháng thuốc trong tương lai. Nguy hiểm hơn, nó làm trì hoãn thời gian thăm khám, khiến viêm phổi hoặc các bệnh nền trở nặng mà không được can thiệp kịp thời. Kháng sinh chỉ được cân nhắc khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn đi kèm. Tuyệt đối không tự ý chia sẻ đơn thuốc, dùng lại thuốc thừa hay đổi sang loại "mạnh hơn" khi chưa có chỉ định.

Đơn thuốc cũ không thể thay cho đánh giá mới, đặc biệt khi chưa biết chính xác nguyên nhân gây sốt.

2. Dùng chồng chéo thuốc mà không đọc hoạt chất

Sáng uống gói trị cảm, trưa thêm viên giảm đau, tối lại dùng siro giúp ngủ ngon... Nghe thì có vẻ là ba sản phẩm khác nhau, nhưng thực tế chúng có thể cùng chứa acetaminophen hoặc các hoạt chất gây buồn ngủ. Khi cơ thể mệt mỏi, người bệnh rất dễ quên mình đã uống gì, dẫn đến việc vô tình nạp quá liều.

Khi lượng acetaminophen vượt ngưỡng an toàn, gan sẽ bị tổn thương, ngay cả khi biểu hiện ban đầu chỉ là nôn nao, chán ăn. Các thành phần thông mũi có thể gây hồi hộp, tăng huyết áp; thuốc dị ứng lại dễ khiến người cao tuổi lơ mơ, té ngã. Đừng bao giờ chủ quan với túi thuốc mua ngoài tiệm mà không cần toa.

Lời khuyên: Mỗi lần uống thuốc, hãy đối chiếu thành phần và hàm lượng trên bao bì. Nên có một tờ giấy ghi lại thời gian, loại thuốc và người đã đưa thuốc để tránh nhầm lẫn. Với trẻ em hoặc người lớn tuổi, hãy ưu tiên dùng dụng cụ chia liều đi kèm thay vì dùng thìa muỗng trong bếp.

3. "Cố chịu" dù cơ thể đang báo động

Nhiều người có tâm lý đợi đến khi sốt cao mới cho là bệnh nặng. Tuy nhiên, người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch có thể gặp biến chứng nguy hiểm mà không hề sốt cao. Các dấu hiệu như bỏ ăn, ngủ gà, nói sảng hoặc yếu ớt, không tự vệ sinh cá nhân được mới là những "chuông báo động" đỏ.

Hãy đặc biệt cảnh giác nếu người bệnh có các biểu hiện:

• Khó thở, hụt hơi, không nói trọn vẹn được câu.

• Đau ngực, nhịp tim bất thường.

• Cơn sốt tưởng chừng đã dịu đi nhưng đột ngột bùng phát dữ dội.

• Da tái xanh, lú lẫn, tiểu tiện ít.

Khi thấy các triệu chứng này, tuyệt đối không được chần chừ. Việc xông hơi, cạo gió hay truyền dịch tại nhà không thể thay thế được oxy cho phổi. Hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Cách chăm sóc người bệnh đúng cách tại nhà

Trong thời gian nghỉ ngơi, gia đình nên tập trung vào việc bù nước, dinh dưỡng nhẹ nhàng và theo dõi sát các chỉ số quan trọng (nhịp thở, mức độ tỉnh táo, lượng tiểu) thay vì chỉ chăm chăm nhìn vào nhiệt kế.

• Lưu ý: Thiết bị đo SpO2 tại nhà chỉ để tham khảo, không dùng để thay thế chẩn đoán bác sĩ.

• Vệ sinh: Người bệnh nên đeo khẩu trang, mở thoáng phòng và không dùng chung đồ cá nhân để tránh lây nhiễm cho người thân.

• Dinh dưỡng: Ăn cháo, canh ấm giúp bù nước hiệu quả. Với trẻ trên một tuổi, một chút mật ong có thể giúp dịu cổ họng, nhưng tuyệt đối không dùng cho trẻ sơ sinh.

Theo dõi diễn tiến, lượng nước uống và mức tỉnh táo giúp gia đình phát hiện thay đổi sớm hơn.

Khi nào nên liên hệ bác sĩ?

Người thuộc nhóm nguy cơ cao (người già, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai) nên liên hệ bác sĩ ngay từ khi mới chớm bệnh. Hãy chuẩn bị sẵn thông tin về thời gian khởi phát, nhiệt độ, các loại thuốc đã dùng để nhân viên y tế có thể đánh giá mức độ khẩn cấp chính xác nhất. Nếu bạn không chắc chắn về tổng liều thuốc đã uống, hãy gọi ngay đơn vị tư vấn chống độc hoặc cơ sở y tế gần nhất, đừng đợi đến khi có triệu chứng rõ rệt mới lo lắng.

Tự chăm sóc sức khỏe tại nhà là tốt, nhưng phải biết đâu là giới hạn an toàn. Đừng để sự chủ quan biến những đợt ốm thông thường trở thành rắc rối lớn. Hãy lắng nghe cơ thể, sử dụng thuốc đúng cách và luôn tỉnh táo trước các dấu hiệu trở nặng. 

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này