Cơ chế vật lý: Tư thế bắt chéo chân "bóp nghẹt" dòng máu ngược dòng như thế nào?

Để đưa máu từ bàn chân ngược dòng trọng lực trở về tim, hệ thống tĩnh mạch chi dưới phải dựa vào sự co bóp của các cơ bắp chuối (bắp chân) giống như một cái bơm cơ học, kết hợp với các van một chiều trong lòng mạch để ngăn máu chảy ngược. Khi bạn ngồi bắt chéo chân, một bên đùi và đầu gối sẽ đè trực tiếp lên vùng khoeo chân (vùng nhượng chân) của chân còn lại.

Vùng khoeo chân là nơi chứa động mạch và tĩnh mạch khoeo - con đường độc đạo dẫn máu nuôi dưỡng toàn bộ vùng cẳng chân dưới. Áp lực cơ học này tương tự như việc bạn gập đôi một ống cao su đang dẫn nước, làm dòng chảy của máu tĩnh mạch bị đình trệ, ứ đọng lại ở bắp chân. Theo Trường Y khoa Harvard, thói quen này kết hợp với việc ngồi lì một chỗ quá lâu là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hội chứng huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) - tình trạng cục máu đông hình thành ngay trong lòng mạch máu chân.

Dấu hiệu 1: Bắp chân một bên bị sưng phù, căng to rõ rệt so với bên còn lại

Dấu hiệu đầu tiên và dễ nhận biết nhất là tình trạng sưng phù (phù nề) cục bộ ở một bên cẳng chân. Bạn sẽ cảm thấy bắp chân của chân thường xuyên bị đè ép trông to hơn, căng mọng nước và có cảm giác nặng nề như đang đeo chì vào chân.

Để kiểm tra, bạn có thể dùng ngón tay cái ấn chặt vào vùng da trước xương chày (ống quyển) trong 5 giây rồi thả ra. Nếu vùng da đó để lại một vết lõm sâu và mất nhiều thời gian để đàn hồi trở lại bình thường (y học gọi là phù lõm), điều đó cho thấy máu tĩnh mạch đang bị tắc nghẽn, khiến dịch lỏng bị đẩy ra ngoài màng tế bào và tích tụ tại các mô cơ bắp chân.

Tình trạng sưng phù một bên bắp chân là lời cảnh báo đắt giá về việc dòng máu tĩnh mạch đang bị đình trệ nghiêm trọng

Dấu hiệu 2: Cơn đau rát, chuột rút khu trú ở bắp chuối tăng lên khi đi bộ

Khi máu tĩnh mạch bị tắc nghẽn, các chất thải chuyển hóa của cơ bắp (đặc biệt là axit lactic) không thể được vận chuyển đi để đào thải, dẫn đến việc tích tụ nồng độ cao trong các thớ cơ bắp chân. Tình trạng này gây ra những cơn đau nhức nhối âm ỉ, bứt rứt hoặc những cơn chuột rút (vọp bẻ) dữ dội ở bắp chuối, đặc biệt là vào cuối ngày làm việc hoặc vào ban đêm.

Khác với đau cơ do tập thể thao, cơn đau do tắc mạch tĩnh mạch sẽ tăng mạnh khi bạn đứng dậy đi bộ hoặc khi bạn thực hiện động tác gập mũi bàn chân ngược lên phía trần nhà (Dấu hiệu Homans). Cơn đau cho thấy các bó cơ đang rơi vào trạng thái "nghẹt thở" vì không có không gian để giải tỏa áp lực nội mạch.

Dấu hiệu 3: Vùng da bắp chân ấm nóng bất thường và chuyển màu đỏ rực hoặc tím nhẹ

Dòng máu bị ứ đọng kéo dài trong lòng mạch sẽ kích hoạt một phản ứng viêm khu trú tại chỗ. Khi bạn dùng mu bàn tay sờ dọc theo bắp chân bị sưng, bạn sẽ cảm thấy vùng da ở đây có nhiệt độ ấm nóng hơn hẳn so với vùng da đùi hoặc chân đối diện.

Kèm theo đó, do các mạch máu nhỏ ở biểu bì bị giãn ra dưới áp lực thủy tĩnh cao, vùng da bắp chân sẽ xuất hiện các mảng màu đỏ hồng, sẫm màu hoặc có sắc tím nhẹ dọc theo lộ trình của tĩnh mạch sâu. Theo Cleveland Clinic, sự thay đổi về nhiệt độ và màu sắc da này là dấu hiệu cho thấy cục máu đông đang kích ứng thành mạch, gây viêm tĩnh mạch huyết khối nông hoặc sâu nguy hiểm.

Cục máu đông hình thành trong lòng tĩnh mạch sâu do thói quen ngồi vắt chéo chân lâu ngày

Dấu hiệu 4: Các đường gân xanh, tím nổi rõ bần bật dưới bề mặt da

Khi các tĩnh mạch sâu ở trung tâm bắp chân bị tắc nghẽn hoàn toàn, máu sẽ tìm đường đi vòng qua các tĩnh mạch nông nằm ngay sát dưới da để trở về tim. Hệ quả là hệ thống tĩnh mạch nông này phải chịu một áp lực quá tải đột ngột, khiến chúng bị giãn to, dài ra và chạy ngoằn ngoèo giống như những con giun bám vào bắp chân.

Các đường gân này ban đầu có thể chỉ là những mạch máu li ti hình mạng nhện màu xanh, tím (Spider veins), nhưng theo thời gian sẽ gồ hẳn lên mặt da. Đây không chỉ là vấn đề mất thẩm mỹ mà là bằng chứng cho thấy hệ thống tuần hoàn chi dưới của bạn đã bị tổn thương cấu trúc van tĩnh mạch nghiêm trọng, không thể phục hồi nếu không có sự can thiệp y tế chuyên sâu.

Dấu hiệu 5: Nguy cơ biến chứng nguy hiểm nhất - Cơn đau ngực và khó thở đột ngột

Mối nguy lớn nhất của huyết khối tĩnh mạch sâu ở bắp chân không nằm ở chân, mà nằm ở phổi. Khi bạn bất ngờ đứng dậy sau một thời gian dài ngồi bắt chéo chân, áp lực máu thay đổi có thể làm cục máu đông ở bắp chân bị bong ra khỏi thành mạch, di chuyển theo dòng tuần hoàn về tim và bắn thẳng lên phổi, gây ra tình trạng thuyên tắc phổi (Pulmonary Embolism).

Nếu bạn đang bị đau chân mà đột nhiên xuất hiện các triệu chứng: khó thở dữ dội không rõ nguyên nhân, đau nhói ngực khi hít sâu, ho ra máu hoặc nhịp tim đập nhanh dồn dập, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. Đây là một biến chứng y khoa cực kỳ nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao nếu không được làm tan cục máu đông kịp thời trong "giờ vàng".

Hãy từ bỏ thói quen ngồi vắt chéo chân và tích cực vận động chi dưới sau mỗi 45 phút làm việc để bảo vệ mạch máu

Đôi chân là nền móng của toàn bộ cơ thể, đừng để một thói quen ngồi thanh lịch tạm thời phá hủy đi hệ thống mạch máu của bạn. Hãy học cách ngồi thẳng lưng, hai chân đặt song song hoàn toàn trên mặt đất và đầu tư một chiếc kê chân nhỏ dưới bàn làm việc để giữ cho dòng máu luôn được lưu thông tự do. Bạn có đang duy trì thói quen ngồi bắt chéo chân hằng ngày không? Hãy kiểm tra bắp chân của mình ngay hôm nay và chia sẻ mẹo này đến các đồng nghiệp trong phòng nhé!

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin