Túi mật là túi nhỏ nằm dưới gan, có nhiệm vụ dự trữ mật. Khi ăn, đặc biệt là ăn nhiều chất béo, túi mật co bóp để đẩy mật xuống ruột non, hỗ trợ tiêu hóa mỡ. Nếu có sỏi túi mật, viêm túi mật hoặc đường mật bị tắc, quá trình co bóp này có thể gây đau và khó chịu.

Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) cho biết sỏi mật có thể không gây triệu chứng, nhưng nếu sỏi kẹt trong ống dẫn và gây tắc, người bệnh có thể đau dữ dội vùng bụng trên bên phải hoặc giữa bụng dưới xương ức, đau lan ra lưng giữa hai xương bả vai, đau vai phải, buồn nôn hoặc nôn. Cơn đau có thể kéo dài vài phút đến vài giờ.

Với viêm túi mật, Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) ghi nhận triệu chứng thường xuất hiện sau bữa ăn, đặc biệt là bữa lớn hoặc nhiều chất béo. Các triệu chứng có thể gồm đau nặng vùng bụng trên bên phải hoặc giữa bụng, đau lan vai phải/lưng, đau khi chạm bụng, buồn nôn, nôn và sốt. Vì vậy, mối liên hệ “ăn dầu mỡ xong đau” là manh mối rất đáng để ý.

1. Đau vùng hạ sườn phải sau bữa ăn nhiều chất béo

Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Cơn đau thường nằm ở vùng bụng trên bên phải, dưới bờ sườn phải. Một số người mô tả là đau âm ỉ, căng tức, nặng bụng; người khác có thể đau quặn mạnh từng cơn. Cơn đau hay xuất hiện sau bữa ăn nhiều dầu mỡ như đồ chiên, thịt mỡ, lẩu béo, món nhiều bơ sữa hoặc bữa ăn quá no.

Điểm dễ nhầm là đau túi mật đôi khi bị nghĩ là “đầy bụng”, “đau bao tử” hoặc “khó tiêu”. Nhưng đau dạ dày thường hay ở vùng thượng vị giữa bụng trên, có thể liên quan đói/no, ợ chua, nóng rát. Đau túi mật thường lệch phải hơn và có thể lan ra lưng hoặc vai phải.

Đau vùng hạ sườn phải sau bữa nhiều dầu mỡ là dấu hiệu rất đáng chú ý của túi mật.

2. Đau lan ra lưng giữa hai bả vai hoặc vai phải

Túi mật có liên hệ thần kinh khiến cơn đau có thể lan ra lưng, đặc biệt vùng giữa hai xương bả vai, hoặc lên vai phải. Đây là lý do có người tưởng mình đau cơ vai gáy, đau lưng do ngồi sai, nhưng thực ra cơn đau khởi phát sau ăn.

Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) liệt kê đau lưng giữa hai xương bả vai và đau vai phải là triệu chứng có thể gặp khi sỏi mật gây tắc. Nếu bạn nhận thấy cứ ăn món béo là đau bụng phải rồi lan lên vai phải hoặc ra sau lưng, không nên chỉ xoa dầu/xoa bóp.

Đau túi mật có thể lan lên vai phải hoặc ra sau lưng, nên dễ bị nhầm với đau cơ.

3. Buồn nôn, nôn hoặc đầy tức bụng sau bữa nhiều dầu mỡ

Khi mật không xuống ruột thuận lợi hoặc túi mật bị kích thích, tiêu hóa chất béo có thể khó khăn hơn. Người bệnh có thể thấy buồn nôn, nặng bụng, đầy hơi, khó tiêu hoặc nôn sau bữa ăn nhiều dầu mỡ. Triệu chứng này dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường.

Nếu chỉ đầy bụng nhẹ sau một bữa quá no, có thể theo dõi. Nhưng nếu buồn nôn lặp lại cùng đau hạ sườn phải, đau lan vai phải hoặc đau kéo dài nhiều giờ, nên đi khám. Đặc biệt, không nên tự dùng thuốc tiêu hóa hoặc men tiêu hóa kéo dài khi chưa biết nguyên nhân.

Phòng khám Cleveland (Cleveland Clinic) mô tả cơn đau túi mật có thể kéo dài từ 30 phút đến 4 giờ sau ăn; các cơn đau túi mật cũng thường liên quan đến bữa ăn. Điều này giúp phân biệt với cảm giác đầy bụng thoáng qua sau ăn quá no, thường giảm dần khi nghỉ và không có đau khu trú rõ.

4. Sốt, ớn lạnh hoặc đau bụng tăng khi chạm vào vùng bên phải

Nếu đau bụng phải đi kèm sốt, ớn lạnh, buồn nôn/nôn nhiều hoặc đau tăng khi ấn vào vùng bụng trên bên phải, cần nghĩ đến viêm túi mật hoặc biến chứng. Đây không còn là chuyện “ăn dầu mỡ khó tiêu”.

Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) cho biết viêm túi mật có thể gây đau nặng vùng bụng trên bên phải hoặc giữa bụng, đau lan vai phải/lưng, đau khi chạm bụng, buồn nôn, nôn và sốt. Nếu có sốt hoặc đau tăng rõ, nên đi khám sớm vì viêm túi mật có thể cần điều trị y tế kịp thời.

Đau bụng phải kèm sốt hoặc nôn sau bữa nhiều dầu mỡ không nên tự xử lý tại nhà.

5. Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm hoặc phân bạc màu

Nếu sỏi hoặc tắc nghẽn ảnh hưởng đến dòng chảy của mật, bilirubin có thể tăng và gây vàng da, vàng mắt. Nước tiểu có thể sẫm màu như trà, phân có thể nhạt/bạc màu, kèm ngứa da hoặc mệt. Đây là nhóm dấu hiệu cần đi khám sớm.

Không phải mọi vấn đề túi mật đều gây vàng da. Nhưng nếu đau hạ sườn phải sau ăn dầu mỡ đi kèm vàng mắt, nước tiểu sẫm hoặc sốt, cần kiểm tra đường mật, gan mật và xét nghiệm liên quan. Tự uống nước “mát gan” hoặc thuốc tiêu hóa trong tình huống này có thể làm chậm xử trí.

Ai dễ gặp vấn đề túi mật hơn?

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ sỏi mật gồm nữ giới, tuổi tăng dần, thừa cân/béo phì, giảm cân nhanh, mang thai, tiền sử gia đình, chế độ ăn nhiều chất béo và một số bệnh chuyển hóa. Tuy vậy, người gầy hoặc người trẻ vẫn có thể gặp nếu có yếu tố nguy cơ riêng.

Nếu từng được siêu âm có sỏi túi mật, cần theo dõi triệu chứng theo hướng dẫn bác sĩ. Nhiều sỏi mật im lặng không cần xử lý ngay, nhưng khi đã có cơn đau điển hình hoặc biến chứng, hướng điều trị sẽ khác.

Túi mật thường “lên tiếng” rõ hơn sau bữa ăn nhiều dầu mỡ vì lúc đó cơ quan này phải co bóp để hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Đau hạ sườn phải, đau lan vai phải/lưng, buồn nôn, sốt hoặc vàng da vàng mắt là những dấu hiệu không nên quy hết cho đau dạ dày hay khó tiêu thông thường.

Nếu bạn từng đau bụng phải sau những bữa nhiều dầu mỡ, hãy ghi lại món ăn, thời điểm đau, vị trí đau và triệu chứng đi kèm. Một vài dòng ghi chú có thể giúp bác sĩ phân biệt vấn đề túi mật với dạ dày hoặc ruột chính xác hơn.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin