Chuyện gì xảy ra với cơ thể khi bạn ngồi bắt chéo chân quá lâu?

Để hiểu vì sao một dáng ngồi vô hại lại có sức tàn phá lớn đến vậy, chúng ta hãy cùng quan sát những biến đổi cơ học xảy ra ở vùng chi dưới khi bạn vắt đùi chân này lên đùi chân kia.

Khung chậu của con người được thiết kế như một chân đế vững chắc, nâng đỡ toàn bộ cột sống và thân trên. Khi bạn ngồi thẳng, toàn bộ trọng lượng cơ thể sẽ được chia đều sang hai bên xương ngồi (Ischial tuberosities) cắm xuống mặt ghế. Hai khớp háng ở trạng thái trung tính, các mạch máu lớn (động mạch và tĩnh mạch đùi) chạy dọc theo nếp gấp bẹn được lưu thông tự do.

Tuy nhiên, khi bạn bắt chéo chân phải lên chân trái:

1. Xương chậu bị xoay lệch: Xương chậu bên phải bị nhấc bổng lên cao và xoay lệch ra sau, trong khi xương chậu bên trái phải chịu toàn bộ lực nén của cơ thể.

2. Cột sống bị lệch trục: Để giữ cho đầu và thân trên không bị ngã nghiêng sang một bên, cột sống thắt lưng buộc phải tự động uốn cong vẹo sang bên đối diện để đền bù trọng tâm.

3. Mạch máu và thần kinh bị kẹp chặt: Khớp háng bên trên bị khép góc và xoay trong quá mức, làm kẹp chặt tĩnh mạch hiển và chèn ép lên dây thần kinh hông bé (dây thần kinh mác chung) nằm ngay sát xương gối.

Nếu thói quen này chỉ diễn ra trong vài phút thì các mô cơ có thể tự điều chỉnh trở lại. Nhưng nếu bạn ngồi bắt chéo chân liên tục nhiều giờ mỗi ngày từ năm này qua năm khác, các dây chằng sẽ bị dãn dài bất hồi phục, tạo ra chuỗi biến đổi bệnh lý nguy hại.

5 tác hại nghiêm trọng của thói quen ngồi bắt chéo chân

1. Xoay lệch khung chậu, gây biến dạng cột sống và Thoát vị đĩa đệm

Khung chậu đóng vai trò như nền móng của một ngôi nhà. Khi nền móng bị nghiêng vẹo, toàn bộ bức tường phía trên (cột sống) không thể đứng thẳng được.

Ngồi bắt chéo chân liên tục khiến các dải cơ vùng hông (cơ hình lê, cơ mông bé, cơ thắt lưng chậu) một bên bị co ngắn cứng đờ, trong khi bên kia lại bị kéo dãn quá mức. Sự mất cân bằng lực cơ này kéo lệch đỉnh khung chậu, làm biến dạng đường cong sinh lý tự nhiên của cột sống. Cột sống thắt lưng sẽ bị cong vẹo vĩnh viễn (Scoliosis).

Đồng thời, áp lực dồn nén không đều lên các đĩa đệm giữa các đốt sống sẽ ép nhân nhầy đĩa đệm lệch sang một bên, gây xé rách vòng sợi bao ngoài và dẫn đến Thoát vị đĩa đệm thắt lưng. Người bệnh sẽ phải chịu đựng những cơn đau lưng mãn tính dai dẳng, tê dại vùng mông và đùi.

Ngồi bắt chéo chân kéo lệch khung chậu và khiến cột sống thắt lưng bị cong vẹo biến dạng.

2. Tàn phá khớp háng: Viêm dải chậu chày và Thoái hóa khớp háng sớm

Khớp háng là một khớp cầu - ổ chảo lớn nhất cơ thể, chịu trách nhiệm cho các chuyển động đi, chạy, nhảy. Khi ngồi bắt chéo chân, chỏm xương đùi bị vặn xoắn ra khỏi vị trí trung tính tối ưu trong ổ cữ chậu, làm gia tăng lực ma sát bất thường lên lớp sụn khớp háng.

Sự va sát cơ học liên tục này sẽ làm bào mòn lớp sụn bọc bảo vệ đầu xương, gây ra bệnh Viêm khớp háng và Thoái hóa khớp háng sớm ở người trẻ. Người bệnh sẽ thấy đau nhức sâu bên trong nếp bẹn, đau nhói mỗi khi đứng dậy bước đi hoặc xoay đùi.

Bên cạnh đó, thói quen này kéo căng dải chậu chày (một dải mô liên kết dày chạy từ hông xuống gối), gây ra hội chứng viêm dải chậu chày khiến vùng mặt ngoài đùi và hông luôn trong trạng thái đau đớn, nhức mỏi rã rời.

3. Chèn ép mạch máu gây suy giãn tĩnh mạch chi dưới

Nhiều người thắc mắc vì sao còn trẻ mà đôi chân đã chằng chịt những đường gân xanh ngoằn ngoèo như mạng nhện. Thủ phạm chính là tư thế bắt chéo chân.

Máu từ đôi chân muốn chảy trở về tim phải đi ngược chiều trọng lực nhờ hệ thống bơm cơ cẳng chân và các van tĩnh mạch một chiều. Khi bạn bắt chéo chân, đùi của chân này đè chặt lên khoeo chân hoặc đùi của chân kia. Lực ép này chặn ngang đường đi của tĩnh mạch khoeo và tĩnh mạch hiển, làm cản trở dòng máu chảy về tim.

Máu bị ứ đọng lại ở phần dưới cẳng chân, làm gia tăng áp lực thủy tĩnh lên thành tĩnh mạch. Qua thời gian, thành tĩnh mạch bị giãn rộng ra, các van một chiều bị hở và hỏng hoàn toàn. Máu chảy ngược xuống tạo thành bệnh lý Suy giãn tĩnh mạch nông. Đôi chân người bệnh sẽ luôn trong tình trạng nặng trịch như đeo đá, sưng phù cổ chân vào buổi chiều và chằng chịt các dải gân xanh tím dị dạng.

Lực đè nén khi bắt chéo chân chặn đứng dòng máu tĩnh mạch, dẫn đến bệnh suy giãn tĩnh mạch chi dưới.

4. Tăng huyết áp tạm thời và nguy cơ hình thành cục máu đông

Một tác hại sinh lý ít ai ngờ tới của tư thế bắt chéo chân là nó làm tăng huyết áp đo được của cơ thể. Khi bạn vắt đùi, một lượng máu lớn ở chân bị đẩy ngược trở lại khoang ngực, khiến tim phải đập mạnh hơn và co bóp áp lực lớn hơn để tống máu đi. Các nghiên cứu y học chứng minh rằng, ngồi bắt chéo chân có thể làm tăng huyết áp tâm thu lên 8mmHg và huyết áp tâm trương lên 2mmHg một cách tạm thời.

Đối với những người có tiền sử tăng huyết áp, tiểu đường hoặc mỡ máu cao, việc máu bị ứ trệ trào dâng ở vùng chân khi bắt chéo sẽ làm gia tăng nguy cơ hình thành Huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Cục máu đông này nếu trôi dạt theo dòng máu về tim rồi kẹt lại ở phổi sẽ gây ra Tắc mạch phổi cấp tính vô cùng nguy hiểm đến tính mạng.

5. Chèn ép dây thần kinh mác chung gây tê bì và "bàn chân rủ"

Ở vùng mặt ngoài gối (ngay dưới chỏm xương mác), dây thần kinh mác chung nằm rất nông ngay dưới lớp da. Khi bạn bắt chéo chân, đùi chân đối diện sẽ đè trực tiếp lên vị trí này.

Chèn ép thần kinh kéo dài làm gián đoạn sự truyền dẫn tín hiệu điện sinh lý. Bạn sẽ nhanh chóng cảm thấy đôi chân bị "kim châm", tê dại hoàn toàn, mất cảm giác. Nếu thói quen này lặp lại mãn tính, nó có thể gây tổn thương vĩnh viễn dây thần kinh mác, dẫn đến chứng Bàn chân rủ: người bệnh không thể chủ động nhấc đầu ngón chân lên được, khiến dáng đi bị khập khiễng, kéo lê chân trên mặt đất.

Rèn luyện tư thế ngồi chuẩn y khoa để bảo vệ cơ thể

Để loại bỏ hoàn toàn tác hại của thói quen bắt chéo chân, bạn hãy áp dụng quy tắc ngồi làm việc chuẩn chỉnh dưới đây:

• Quy tắc 2 bàn chân chạm sàn (Foot flat): Luôn đặt cả hai bàn chân phẳng trên mặt sàn, hai gối mở rộng bằng hông. Bắp chân và đùi tạo thành một góc vuông 90 độ.

• Sử dụng gối tựa thắt lưng: Đặt một chiếc gối xốp nhỏ sau thắt lưng để giữ nguyên đường cong uốn cong tự nhiên của cột sống.

• Không ngồi liên tục quá 45 phút: Sau mỗi 45 phút làm việc, hãy đứng dậy đi lại nhẹ nhàng, vươn vai, xoay hông để các mạch máu được giải phóng và lưu thông trơn tru.

• Sử dụng gối gác chân nếu chân ngắn: Nếu ghế quá cao khiến chân bị hẫng, hãy trang bị một chiếc bục gác chân nhỏ dưới bàn làm việc.

Chỉ bằng việc điều chỉnh một thói quen nhỏ mỗi ngày, bạn đang trao cho khung chậu, cột sống và hệ mạch máu của mình một cơ hội được khỏe mạnh và dẻo dai tới tận khi về già.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này