Tai nghe giúp làm việc, học online, giải trí và “trốn” tiếng ồn rất tiện. Nhưng nếu dùng quá lâu, âm lượng quá lớn hoặc đeo cả khi ngủ, tai có thể chịu áp lực âm thanh lặp lại mỗi ngày. Suy giảm thính lực do tiếng ồn thường diễn ra âm thầm và khó phục hồi hoàn toàn.
Tai trong có các tế bào lông rất nhỏ giúp chuyển dao động âm thanh thành tín hiệu thần kinh gửi lên não. Khi tiếp xúc tiếng ồn lớn hoặc kéo dài, các tế bào này có thể bị tổn thương. Vấn đề là tổn thương do tiếng ồn thường tích lũy từ từ: hôm nay nghe hơi to, mai nghe thêm một chút, vài năm sau mới nhận ra mình khó nghe trong đám đông hoặc hay phải tăng âm lượng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết hơn 1 tỷ người trẻ có nguy cơ mất thính lực vĩnh viễn nhưng có thể phòng tránh do thói quen nghe không an toàn; đến năm 2050, gần 2,5 tỷ người được dự báo sẽ có một mức độ suy giảm thính lực. Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Sức khỏe Toàn cầu BMJ (BMJ Global Health) cũng ước tính các thực hành nghe không an toàn có thể khiến hơn 1 tỷ người trẻ có nguy cơ mất thính lực.
Điểm đáng nói là tai nghe không xấu. Vấn đề nằm ở cách dùng: âm lượng, thời lượng, môi trường xung quanh, kiểu tai nghe và thói quen cho tai nghỉ.
Nhiều người không chủ động “nghe to”, nhưng lại tăng âm lượng khi đi ngoài đường, ở quán cà phê, trên xe buýt, trong phòng gym hoặc văn phòng ồn. Khi môi trường đã ồn, tai cần nghe âm thanh từ tai nghe lớn hơn để cảm thấy rõ, khiến tổng mức âm thanh mà tai nhận được tăng lên.
Viện Quốc gia về Điếc và Rối loạn Giao tiếp khác thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIDCD/NIH) khuyến nghị phòng mất thính lực do tiếng ồn bằng cách nhận biết tiếng ồn gây hại, dùng bảo vệ tai khi cần, giảm tiếng ồn hoặc rời khỏi nguồn ồn nếu không thể bảo vệ tai. Với tai nghe, điều này có nghĩa: nếu môi trường ồn, đừng chỉ tăng volume; hãy chuyển sang nơi yên hơn, dùng tai nghe chống ồn hợp lý hoặc tạm ngưng nghe.
Một mẹo đơn giản: nếu người bên cạnh vẫn nghe được âm thanh rò ra từ tai nghe của bạn, hoặc bạn không nghe được tiếng người khác gọi ở khoảng cách gần, âm lượng có thể đang quá lớn.
_82041500.png "5 thói quen dùng tai nghe có thể khiến thính lực suy giảm sớm hơn") |
Tăng âm lượng để át tiếng ồn xung quanh là thói quen dễ làm tai chịu áp lực âm thanh cao hơn.
Ngay cả khi âm lượng không quá lớn, nghe liên tục nhiều giờ vẫn có thể khiến tai mệt. Họp online, nghe podcast, học ngoại ngữ, xem phim, chơi game rồi nghe nhạc trước khi ngủ khiến tai gần như không có khoảng nghỉ thật sự.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong tài liệu “Make Listening Safe” khuyến nghị đặt âm lượng ở mức dễ chịu trong môi trường yên tĩnh và không quá 60% âm lượng tối đa như một cách giúp giữ âm lượng thấp hơn. Quy tắc này không phải “lá chắn tuyệt đối”, nhưng là mốc dễ nhớ: nghe vừa đủ, nghỉ đều, đừng để tai làm việc liên tục.
Có thể áp dụng cách thực tế hơn: sau 45-60 phút nghe, tháo tai nghe vài phút; với họp online dài, chuyển một phần sang loa ngoài nếu có không gian riêng; khi không thật sự cần âm thanh, để tai nghỉ.
Nhiều người bật nhạc trắng, podcast, ASMR hoặc video để dễ ngủ. Nếu âm thanh nhỏ và ngắn, có thể không sao với một số người. Nhưng nếu ngủ quên với tai nghe suốt đêm, tai vẫn tiếp xúc âm thanh nhiều giờ liền, đồng thời ống tai bị bí, dễ ẩm, dễ khó chịu.
Với tai nghe nhét tai, việc đeo lâu còn có thể làm tăng ma sát trong ống tai, khiến tai đau, ngứa, bí hoặc dễ tích ráy. Nếu dùng để thư giãn trước ngủ, nên đặt hẹn giờ tắt, giảm âm lượng thấp, ưu tiên loa ngoài nhỏ thay vì nhét tai, và tránh biến tai nghe thành “vật ngủ kèm” mỗi đêm.
_82041407.png "5 thói quen dùng tai nghe có thể khiến thính lực suy giảm sớm hơn") |
Ngủ quên với tai nghe khiến tai tiếp xúc âm thanh kéo dài và dễ bị bí ẩm.
Tai nghe nhét tai đưa âm thanh vào gần màng nhĩ hơn và nằm trực tiếp trong ống tai. Nếu dùng nút tai quá chật, nhét quá sâu hoặc không vệ sinh, tai có thể ngứa, bí, đau, tăng ráy tai hoặc kích ứng da ống tai. Khi tai khó chịu, nhiều người lại ngoáy tai nhiều hơn, khiến vòng kích ứng tiếp diễn.
Vệ sinh tai nghe nên nhẹ nhàng: lau phần tiếp xúc bằng khăn sạch, thay nút silicon khi cũ, không dùng chung tai nghe nhét tai nếu không vệ sinh, tránh cất tai nghe ẩm trong túi kín. Nếu tai đau, chảy dịch, nghe ù hoặc ngứa kéo dài, nên ngưng dùng và đi khám tai mũi họng.
Dấu hiệu sớm của tai chịu áp lực âm thanh có thể rất nhẹ: ù tai sau khi tháo tai nghe, nghe tiếng “ve ve”, phải hỏi lại nhiều hơn, khó nghe giọng nói trong quán đông, thấy âm thanh bị muffled như có lớp bông trong tai, hoặc cần tăng volume cao hơn trước.
Viện Quốc gia về Điếc và Rối loạn Giao tiếp khác thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIDCD/NIH) nêu các dấu hiệu của mất thính lực do tiếng ồn có thể gồm lời nói nghe bị nghẹt/khó hiểu, khó nghe âm cao, khó nghe trong nơi ồn như nhà hàng hoặc buổi họp gia đình, và khó hiểu lời nói qua điện thoại. Đây là nhóm dấu hiệu nên được chú ý sớm, không nên chỉ đợi đến khi “nghe kém rõ rệt”.
_82042970.png "5 thói quen dùng tai nghe có thể khiến thính lực suy giảm sớm hơn") |
Bảo vệ thính lực bắt đầu từ việc giảm âm lượng, giảm thời lượng và nhận ra dấu hiệu tai quá tải.
Không cần bỏ tai nghe hoàn toàn. Hãy giữ âm lượng vừa đủ trong môi trường yên tĩnh, nghỉ tai định kỳ, hạn chế đeo liên tục, tránh ngủ với tai nghe, vệ sinh thiết bị thường xuyên, chọn tai nghe vừa tai và khám thính lực nếu thấy ù tai hoặc nghe kém kéo dài. Với trẻ em và người trẻ, người lớn nên hướng dẫn sớm vì thói quen nghe không an toàn có thể tích lũy qua nhiều năm.
Tai nghe là công cụ tiện lợi, nhưng thính lực không phải thứ nên đem ra “đổi” lấy vài nấc âm lượng lớn hơn. Mở quá to, nghe quá lâu, đeo khi ngủ, dùng tai nghe nhét tai sai cách và bỏ qua dấu hiệu ù tai đều có thể khiến thính lực suy giảm sớm hơn.
Hôm nay, hãy thử giảm âm lượng xuống một chút và đặt nhắc nghỉ tai sau mỗi giờ nghe. Nếu tai vẫn ù, bí hoặc nghe kém sau khi tháo tai nghe, đó là lúc nên cho tai được kiểm tra nghiêm túc hơn.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này
Quỳnh Giang
Theo Người đưa tin
