Tuyến giáp bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố, từ lối sống, dinh dưỡng, căng thẳng cảm xúc đến biến động nội tiết trong từng giai đoạn của cuộc đời. Dù không phải nguyên nhân nào cũng gây bệnh ngay lập tức, nhưng chỉ cần tồn tại đủ lâu, chúng có thể làm rối loạn hoạt động sản xuất hormone, kéo theo hàng loạt hệ lụy như mệt mỏi kéo dài, tăng cân bất thường, rụng tóc, khô da hoặc trầm cảm. Dưới đây là 7 nguyên nhân phổ biến nhất mà gần như phụ nữ nào cũng từng gặp, dù chỉ một lần.

1. Thiếu i-ốt trong chế độ ăn

I-ốt là nguyên liệu bắt buộc để tuyến giáp sản xuất hormone. Phụ nữ ăn kiêng, hạn chế muối hoặc thường xuyên sử dụng các loại muối không tăng cường i-ốt rất dễ bị thiếu hụt khoáng chất này. Một số khảo sát dinh dưỡng tại châu Á từng ghi nhận phụ nữ trẻ là nhóm có nguy cơ thiếu i-ốt cao nhất vì theo đuổi chế độ ăn "lành mạnh" nhưng lại chưa cân bằng đầy đủ vi chất. Khi thiếu i-ốt kéo dài, tuyến giáp phải hoạt động quá mức để bù trừ, dẫn đến tình trạng phì đại hoặc suy giáp ở mức độ nhẹ.

2. Căng thẳng kéo dài mà không được giải tỏa

Stress là yếu tố âm thầm nhưng mạnh mẽ nhất gây rối loạn nội tiết. Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tăng sản sinh cortisol và adrenaline, hai hormone này cạnh tranh trực tiếp với chức năng của tuyến giáp.

Nhiều chuyên gia nội tiết mô tả stress giống như "công tắc triệt tiêu" hoạt động chuyển hóa của tuyến giáp (Ảnh: Internet)

Đặc biệt ở phụ nữ, hệ thần kinh nhạy cảm hơn nên chỉ cần mất ngủ vài tuần, áp lực công việc hoặc các biến cố cảm xúc cũng đủ làm hormone tuyến giáp giảm sút. Nếu duy trì lâu, tình trạng này có thể biểu hiện thành mệt mỏi mãn tính, tim đập nhanh hoặc suy giảm tập trung.

3. Thay đổi nội tiết trong các giai đoạn đặc biệt

Cơ thể phụ nữ trải qua nhiều chu kỳ biến động nội tiết như dậy thì, mang thai, sinh nở và tiền mãn kinh. Mỗi giai đoạn đều khiến tuyến giáp phải điều chỉnh hoạt động để thích nghi. Theo nhiều tài liệu y khoa quốc tế, khoảng 5 đến 10 phần trăm phụ nữ có thể gặp rối loạn tuyến giáp sau sinh do sự thay đổi đột ngột của hormone. Tương tự, thời kỳ tiền mãn kinh cũng làm hormone dao động mạnh, khiến nhiều phụ nữ xuất hiện dấu hiệu như mệt mỏi, bốc hỏa hoặc tăng cân mà không rõ lý do.

4. Chế độ ăn quá ít hoặc quá nhiều chất béo

Tuyến giáp rất nhạy cảm với chất béo, đặc biệt là các chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Nếu khẩu phần ăn quá dư thừa chất béo xấu, cơ thể dễ rơi vào tình trạng viêm nhẹ kéo dài, khiến hormone tuyến giáp bị rối loạn. Ngược lại, những người ăn kiêng cực đoan, cắt toàn bộ chất béo hoặc chỉ ăn rau củ cũng có nguy cơ thiếu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K - những dưỡng chất cần thiết cho hoạt động nội tiết.

Khi cân bằng dinh dưỡng bị phá vỡ, tuyến giáp sẽ là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng đầu tiên (Ảnh: Internet)

5. Thiếu ngủ và lịch sinh hoạt đảo lộn

Giấc ngủ là "đồng hồ reset" của toàn bộ hệ nội tiết. Các quan sát lâm sàng từng cho thấy người ngủ ít hơn 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ rối loạn tuyến giáp cao hơn so với người ngủ đủ giấc.

Phụ nữ làm việc ca đêm, thức khuya kéo dài hoặc thường xuyên đổi múi giờ sẽ khiến cơ thể mất nhịp sinh học (Ảnh: Internet)

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến vùng não điều khiển tuyến giáp và dẫn tới suy giảm sản xuất hormone. Không chỉ vậy, thiếu ngủ còn khiến cơ thể dễ tăng cân, làm tăng áp lực chuyển hóa lên tuyến giáp.

6. Tiếp xúc với hóa chất từ mỹ phẩm hoặc môi trường

Nhiều hóa chất tổng hợp trong mỹ phẩm, nước hoa, chất tẩy rửa hoặc nhựa có thể đóng vai trò như chất gây rối loạn nội tiết. Một số tài liệu khoa học gọi chúng là xenoestrogen - các chất có khả năng bắt chước hormone estrogen khiến cơ thể bị rối loạn tín hiệu. Khi tiếp xúc thường xuyên, những hóa chất này có thể can thiệp vào hoạt động của tuyến giáp, làm giảm khả năng sản xuất hormone hoặc gây viêm tuyến. Phụ nữ - nhóm sử dụng mỹ phẩm nhiều nhất - vì vậy có nguy cơ đối mặt với tình trạng này thường xuyên hơn.

7. Di truyền và tiền sử bệnh trong gia đình

Yếu tố di truyền đóng vai trò không nhỏ trong các bệnh tuyến giáp, đặc biệt là các rối loạn tự miễn như viêm tuyến giáp Hashimoto hoặc cường giáp Basedow. Nếu trong gia đình có mẹ hoặc chị gái mắc bệnh tuyến giáp, nguy cơ của mỗi cá nhân nữ trong dòng họ sẽ tăng lên rõ rệt. Tuy nhiên, di truyền không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh; nó chỉ làm tăng độ nhạy của tuyến giáp trước các yếu tố như stress, chế độ ăn hoặc các tác nhân môi trường. Khi kết hợp với lối sống không lành mạnh, khả năng khởi phát bệnh càng cao.

Hiểu rõ những nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp là bước quan trọng để phụ nữ tự bảo vệ sức khỏe trong từng giai đoạn của cuộc đời. Dù tuyến giáp là một cơ quan nhỏ bé, nhưng chỉ cần rối loạn nhẹ cũng có thể kéo theo nhiều vấn đề về thể chất lẫn tinh thần. Việc duy trì chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, hạn chế stress và khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm những bất thường và tránh biến chứng lâu dài. Cuối cùng, chăm sóc tuyến giáp không chỉ là ưu tiên cho hiện tại mà còn là cách đầu tư vào sự bền vững của sức khỏe và chất lượng sống của mỗi phụ nữ.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin