Nhiều công trình nghiên cứu quốc tế trong hơn một thập kỷ qua đã chỉ ra rằng thăng bằng phụ thuộc trực tiếp vào sự phối hợp của hệ thần kinh trung ương, tiền đình và hệ cơ - xương. Khi khả năng thăng bằng suy giảm, đó không chỉ là biểu hiện của tuổi tác hay sự mệt mỏi, mà nhiều trường hợp còn liên quan đến tình trạng lưu thông máu kém, rối loạn dẫn truyền thần kinh hoặc các tổn thương nhỏ trong não mà chúng ta không thể tự cảm nhận. Một số nhóm nghiên cứu tại Anh, Nhật và Mỹ từng ghi nhận rằng những người khó thực hiện các bài tập giữ thăng bằng đơn giản thường có nguy cơ cao hơn về tai biến tim mạch và đột quỵ. Dù chưa thể xem đây là tiêu chí chẩn đoán, nhưng nó đủ để trở thành một công cụ sàng lọc ban đầu, giúp mỗi người nhận diện sớm các vấn đề tiềm ẩn.

Chính vì thế, kiểm tra thăng bằng giống như một "bài test sức khỏe thần kinh" nhanh gọn. Nó không đòi hỏi thiết bị chuyên dụng, nhưng lại cung cấp tín hiệu đáng chú ý về thể trạng tổng quát. Dưới đây là 4 bài tập thăng bằng đơn giản mà ai cũng có thể thực hiện tại nhà, qua đó quan sát liệu cơ thể có đang gửi đi cảnh báo thầm lặng nào hay không.

Bài tập 1 - Đứng một chân trong 10 giây

Đây là bài kiểm tra kinh điển thường được khuyến nghị trong nhiều giáo trình y khoa về đánh giá chức năng thần kinh - vận động. Hãy đứng thẳng, mắt mở, sau đó nâng một chân lên và giữ càng lâu càng tốt.

Nếu bạn không thể duy trì thăng bằng ít nhất 10 giây, hay liên tục lắc lư, loạng choạng, đó có thể là dấu hiệu cho thấy hệ thần kinh đang phản ứng kém nhạy, hoặc máu lên não chưa tối ưu (Ảnh: Internet)

Ở những người lớn tuổi, việc không giữ được tư thế này thường liên quan đến nguy cơ cao hơn về tổn thương vi mạch não. Tuy nhiên với người trẻ, nếu sự mất thăng bằng diễn ra thường xuyên thì nên xem xét thêm các yếu tố như stress, thiếu ngủ, rối loạn tiền đình nhẹ hay thậm chí huyết áp bất ổn.

Bài tập 2 - Đi trên một đường thẳng trong 10 bước

Bài tập này chủ yếu quan sát khả năng điều khiển chuyển động và sự phối hợp giữa mắt - tai trong - hệ cơ. Bạn hãy đặt một đường thẳng tưởng tượng trước mặt, sau đó bước từng bước nhỏ, mỗi bước nối gót vào mũi chân trước. Nếu bạn chệch khỏi đường, bước xiêu vẹo hoặc phải dang hai tay để giữ thăng bằng, cơ thể có thể đang gặp vấn đề ở hệ thống định hướng hoặc sự ổn định của cột sống và vùng tiểu não.

Một số nghiên cứu về lâm sàng thần kinh từng đề cập rằng bài kiểm tra này giúp phát hiện sớm rối loạn chức năng tiểu não cấp độ nhẹ. Tình trạng này không nhất thiết là dấu hiệu của đột quỵ, nhưng nếu kèm thêm các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, huyết áp cao, béo phì thì cần chủ động tầm soát.

Bài tập 3 - Nhắm mắt đứng thăng bằng trong 15 giây

Khi nhắm mắt, cơ thể mất đi sự hỗ trợ của thị giác nên mọi tín hiệu thăng bằng còn lại phụ thuộc vào tai trong và cảm biến từ cơ - khớp. Đây là lý do bài tập này giúp bộc lộ những yếu kém tiềm ẩn mà mắt thường có thể che lấp.

Nếu bạn mất thăng bằng chỉ sau vài giây, cảm giác chòng chành hoặc phải mở mắt ngay để giữ mình, điều đó cho thấy hệ tiền đình có thể đang hoạt động kém hiệu quả (Ảnh: Internet)

Trong một số ghi nhận của chuyên gia thần kinh, sự suy giảm ổn định khi nhắm mắt đôi khi liên quan đến những chấn thương vi thể hoặc rối loạn tuần hoàn vi mạch ảnh hưởng đến não. Dù không thể kết luận, nhưng đây là tín hiệu đáng để kiểm tra sức khỏe tổng quát sớm hơn.

Bài tập 4 - Ngồi xuống và đứng lên 5 lần trong 15 giây

Khác với ba bài trên, bài tập này không chỉ đánh giá thăng bằng mà còn phản ánh sức mạnh cơ, sức bền tim mạch và khả năng điều hòa nhịp thở. Bạn hãy ngồi xuống rồi đứng lên liên tục, giữ lưng thẳng, không dùng tay chống vào đùi. Nếu bạn thực hiện rất chậm, dễ loạng choạng khi đứng lên hoặc choáng nhẹ, đó có thể là biểu hiện của huyết áp dao động, lưu thông máu kém hoặc thiếu sự ổn định từ cơ lõi.

Nhiều chuyên gia phục hồi chức năng cho rằng bài kiểm tra này gián tiếp phản ánh mức độ "lão hóa chức năng" (Ảnh: Internet)

Người có thể trạng khỏe thường giữ nhịp độ ổn định và không hụt hơi. Ngược lại, nếu bạn mệt nhanh hoặc chóng mặt, điều đó cho thấy tim mạch và thần kinh cần được quan tâm hơn.

Khả năng giữ thăng bằng vốn dĩ là điều chúng ta thực hiện vô thức mỗi ngày, nhưng khi biến nó thành bài kiểm tra sức khỏe, bạn sẽ thấy cơ thể có rất nhiều điều muốn "nói". Bốn bài tập kể trên không thể thay thế chẩn đoán y khoa, nhưng chúng mang lại những tín hiệu giá trị, nhất là khi được quan sát theo thời gian. Nếu bạn thường xuyên thất bại trong nhiều bài hoặc có cảm giác mất ổn định tăng dần, việc thăm khám sớm sẽ giúp loại trừ nguy cơ đột quỵ và các vấn đề thần kinh - mạch máu khác. Chủ động lắng nghe cơ thể là cách đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Chỉ vài phút mỗi ngày, bạn có thể hiểu mình hơn và chăm sóc một trong những “vốn quý” lớn nhất đời người - đó chính là sức khỏe.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin