Lớp vỏ màu cam bên ngoài chứa các túi tinh dầu tạo mùi thơm đặc trưng, còn phần cùi trắng bên trong lại rất giàu chất xơ và pectin - thậm chí nhiều hơn cả phần nước quả. Các tổng quan nghiên cứu cho thấy vỏ của các loại quả họ cam chanh (citrus) chứa nhiều flavonoid (như hesperidin, naringin) cùng các hợp chất phenolic. Dù vậy, hàm lượng cụ thể còn phụ thuộc vào giống cây, thổ dưỡng cũng như cách chế biến.

Hầu hết dữ liệu về khả năng chống oxy hóa hay hỗ trợ chuyển hóa của vỏ cam hiện mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Vì thế, việc xem vỏ cam như một thành phần bổ sung cho chế độ ăn đa dạng sẽ hợp lý hơn nhiều so với việc thổi phồng nó như một phương pháp điều trị bệnh.

Lớp vỏ bào mỏng có thể tạo hương vị đậm đà cho món ăn dù dùng lượng nhỏ, phù hợp hơn việc cố nuốt nhiều vỏ thô.

Chất xơ và pectin: Lợi ích rõ ràng, dễ thấy nhất

Vỏ cam chứa cả chất xơ không hòa tan lẫn pectin (một dạng chất xơ hòa tan được dùng rộng rãi trong chế biến thực phẩm). Khi bạn bào nhỏ hoặc thái sợi vỏ cam cho vào món ăn, lượng chất xơ nạp vào cơ thể sẽ tăng lên, dù không quá nhiều do khẩu phần sử dụng thường ít. Việc nạp chất xơ quá nhanh có thể gây đầy bụng, đau quặn hoặc thay đổi thói quen đi tiêu ở những người có đường ruột nhạy cảm. Do đó, nguồn chất xơ chính trong ngày vẫn nên đến từ rau xanh, trái cây nguyên quả, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

Flavonoid: Tiềm năng nghiên cứu lớn nhưng chưa thể coi là thuốc chữa bệnh

Các hợp chất flavonoid trong quả họ cam chanh đang được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, kháng viêm, hỗ trợ chuyển hóa lipid cùng nhiều cơ chế sinh học khác. Tuy nhiên, các tổng quan gần đây cho thấy nghiên cứu trên người vẫn còn ít, phương pháp chưa đồng nhất và chưa đủ cơ sở để đưa ra "liều lượng điều trị" từ thực phẩm.

Mặt khác, các sản phẩm chiết xuất cô đặc hoàn toàn khác biệt so với lượng vỏ cam chúng ta nêm nếm vào món ăn. Những người đang điều trị bằng thuốc hoặc có bệnh lý về gan, thận không nên tự ý mua viên uống chiết xuất chỉ vì thấy các thử nghiệm trên tế bào cho kết quả tích cực.

Một chút vỏ bào: Tăng hương vị mà không cần phụ thuộc vào đường, muối

Nhờ lượng tinh dầu dồi dào ở vỏ ngoài, chỉ cần một nhúm vỏ cam bào nhỏ đã đủ làm cho các món như sữa chua, yến mạch, salad, nước xốt hay món nướng trở nên dậy mùi thơm. Đây là lợi ích rất thực tế, giúp món ăn đậm đà, tròn vị mà không cần cho thêm nhiều đường hay muối.

Mẹo nhỏ: Bạn chỉ nên bào lấy lớp vỏ màu mỏng bên ngoài để tránh vị đắng chát của lớp cùi trắng và nên bắt đầu với một lượng nhỏ. Tuyệt đối không dùng vỏ của những quả đã bị mốc, dập nát hoặc có mùi lạ, vì việc gọt bỏ bề mặt không thể đảm bảo an toàn cho phần còn lại.

Chỉ một ít vỏ cam bào mỏng đã đủ tạo mùi thơm hấp dẫn, giúp giảm bớt lượng đường nạp vào cơ thể.

Mứt vỏ cam: Món ăn vặt thơm ngon nhưng vẫn là món ngọt

Luộc và ngâm có thể làm bớt vị đắng, còn sên đường sẽ giúp vỏ cam dẻo ngọt, dễ ăn. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm tăng đáng kể lượng đường tự do nạp vào cơ thể. Một vài miếng mứt vỏ cam có thể là món tráng miệng thú vị trong khẩu phần ăn cân bằng, nhưng không thể dùng để thay thế cho trái cây tươi nguyên quả.

Người bị đái tháo đường hoặc đang cần kiểm soát cân nặng nên chú ý đến lượng đường trong công thức và kích thước mỗi lần ăn. Nếu muốn tìm kiếm lợi ích sức khỏe mà không lo ngại chuyện tăng đường huyết, bạn nên ưu tiên dùng vỏ bào mỏng cho món mặn, pha trà không đường hoặc làm nước xốt.

Rửa sạch dưới vòi nước: Bước sơ chế bắt buộc trước khi gọt

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo nên rửa sạch tất cả trái cây dưới vòi nước chảy trước khi ăn, gọt vỏ hay chế biến, ngay cả khi bạn không có ý định dùng phần vỏ. Hãy chà nhẹ bề mặt quả bằng tay hoặc bàn chải chuyên dụng cho nông sản, sau đó lau khô bằng khăn sạch.

Lưu ý quan trọng: Không dùng xà phòng, nước rửa chén hay chất tẩy rửa để rửa trái cây, vì vỏ nông sản có thể hấp thu hóa chất dư lượng gây hại. Việc rửa nước giúp loại bỏ bụi bẩn và một phần vi sinh vật bám bên ngoài, nhưng không thể "biến" quả đã hư hỏng trở lại an toàn.

Tinh dầu, bột vỏ và viên chiết xuất: Không giống như vỏ cam trong bữa ăn

• Tinh dầu cam: Là sản phẩm cô đặc cao, có thể gây kích ứng da, mắt hoặc đường tiêu hóa nếu dùng sai cách. Tuyệt đối không tự ý uống tinh dầu theo các công thức lan truyền trên mạng.

• Bột vỏ & Viên chiết xuất: Hàm lượng hoạt chất trong các sản phẩm này rất khó quy đổi ra lượng vỏ cam ăn hàng ngày, chưa kể có thể chứa phụ gia hoặc quảng cáo quá lời.

• Khuyên dùng: Người có cơ địa dị ứng họ cam chanh, mắc bệnh trào ngược dạ dày, bệnh đường tiêu hóa hoặc đang sử dụng nhiều thuốc điều trị nên thử trước với lượng thực phẩm rất nhỏ và tham khảo ý kiến chuyên gia nếu muốn dùng sản phẩm cô đặc. Trẻ nhỏ không nên cho nhai các mảnh vỏ cam lớn vì vị đắng, độ dai và nguy cơ gây hóc, hóc dị vật.

3 cách tận dụng vỏ cam đơn giản ngay tại bếp nhà

1. Dùng tươi trong ngày: Bào mỏng lớp vỏ màu trực tiếp vào món ăn hoặc đồ uống.

2. Cấp đông dùng dần: Chia nhỏ phần vỏ bào theo từng lượng vừa ăn rồi cho vào ngăn đá.

3. Phơi/sấy khô an toàn: Phơi sấy vỏ cam bằng dụng cụ đảm bảo vệ sinh để bảo quản lâu dài.

Nguyên tắc bảo quản: Luôn ghi rõ ngày bắt đầu lưu trữ, giữ dụng cụ khô sạch và vứt bỏ ngay nếu thấy dấu hiệu mốc, nhớt hoặc có mùi lạ. Không nên ngâm vỏ cam lâu ở nhiệt độ phòng hoặc tự pha chế các hỗn hợp lên men khi chưa kiểm soát được điều kiện vệ sinh. Mục tiêu chính là giảm lãng phí thực phẩm và tăng hương vị cho món ăn, không phải cố gắng "chiết xuất" dưỡng chất bằng các phương pháp thủ công tại nhà.

Vỏ cam chứa chất xơ, pectin, tinh dầu thơm cùng các flavonoid, nhưng giá trị thiết thực nhất của nó trong căn bếp gia đình vẫn là nâng tầm hương vị và giảm lãng phí thực phẩm. Một chút vỏ bào mỏng rắc vào món ăn vừa an toàn vừa hiệu quả hơn nhiều so với việc cố ăn quá nhiều mứt hay dùng các chiết xuất chưa rõ liều lượng.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này