Vì sao viêm ruột thừa không phải lúc nào cũng đau đúng một chỗ?

Ruột thừa là một đoạn nhỏ nối với phần đầu của ruột già. Khi bị viêm, cơn đau thường bắt đầu khá mơ hồ ở vùng giữa bụng rồi dần khu trú rõ hơn. Vị trí điển hình nhất là bụng dưới bên phải, nhưng phần “đuôi” của ruột thừa không nằm giống hệt nhau ở tất cả mọi người. Có người ruột thừa nằm sâu xuống vùng chậu, có người nằm phía sau ruột già hoặc cao hơn bình thường. Vì vậy, vị trí đau cũng có thể thay đổi.

Điều này đặc biệt quan trọng vì nhiều người chỉ biết một công thức: “viêm ruột thừa = đau bụng dưới bên phải”. Nếu cơn đau chưa xuống đúng vị trí này, họ có thể tiếp tục uống thuốc tiêu hóa hoặc nằm chờ. Thực tế, bốn vùng đau dưới đây đều có thể xuất hiện trong quá trình viêm ruột thừa. Không vị trí nào tự nó đủ để chẩn đoán, nhưng khi đau tăng dần trong vài giờ và kèm buồn nôn, chán ăn hoặc sốt, người bệnh cần được kiểm tra sớm.

1. Đau quanh rốn hoặc giữa bụng: giai đoạn đầu dễ bị nhầm nhất

Ở nhiều trường hợp, đau không bắt đầu tại bụng dưới bên phải mà xuất hiện quanh rốn hoặc giữa bụng. Cơn thường âm ỉ, khó chỉ đúng một điểm và có thể khiến người bệnh nghĩ mình bị đầy hơi, khó tiêu hoặc đau dạ dày. Sau vài giờ, cảm giác đau mới dần dịch chuyển xuống phía dưới bên phải.

Một điểm đáng chú ý là cơn đau do viêm ruột thừa thường nặng dần, thay vì xuất hiện thoáng qua rồi biến mất hoàn toàn. Người bệnh cũng có thể thấy chán ăn, buồn nôn hoặc sốt nhẹ. Cử động, ho, hắt hơi hoặc hít sâu đôi khi khiến đau rõ hơn.

Vì thế, nếu ban đầu chỉ đau quanh rốn nhưng vài giờ sau cơn đau trở nên rõ hơn và bắt đầu dịch chuyển, không nên tiếp tục mặc định đó là rối loạn tiêu hóa.

Đau quanh rốn có thể là điểm bắt đầu trước khi cơn đau viêm ruột thừa chuyển xuống bụng dưới bên phải.

2. Đau bụng dưới bên phải: vị trí điển hình nhất

Khi tình trạng viêm lan đến lớp lót thành bụng xung quanh ruột thừa, cơn đau thường trở nên rõ ràng hơn ở vùng bụng dưới bên phải. Đây là vị trí kinh điển của viêm ruột thừa và cũng là lúc người bệnh thường nhận thấy việc đi lại, ho hoặc thay đổi tư thế làm đau tăng lên.

Tuy nhiên, không nên tự kiểm tra bằng cách ấn mạnh liên tục vào bụng hoặc nhờ người khác “kiểm tra thử”. Đau bụng dưới bên phải còn có thể gặp trong sỏi tiết niệu, nhiễm trùng đường tiểu, bệnh đường ruột hoặc các vấn đề phụ khoa. Việc chẩn đoán cần kết hợp thăm khám, xét nghiệm và đôi khi siêu âm hoặc chụp hình ảnh.

Điểm cần nhớ là khi cơn đau tăng dần theo giờ, không giảm sau đi tiêu và kèm chán ăn, nôn hoặc sốt, người bệnh nên đến cơ sở y tế thay vì tiếp tục dùng thuốc giảm đau để chờ.

3. Đau thấp xuống vùng bụng dưới, gần xương mu

Nếu ruột thừa hướng xuống vùng chậu, cơn đau có thể nằm thấp hơn vị trí thường gặp, gần giữa bụng dưới hoặc vùng trên xương mu. Người bệnh đôi khi còn cảm thấy mót đi tiêu, tiểu nhiều, tiểu khó chịu hoặc tiêu chảy, khiến tình trạng dễ bị nhầm với viêm đường tiết niệu hoặc rối loạn đường ruột.

Đây là ví dụ điển hình cho việc không nên cố tìm một “điểm đau chuẩn” trên cơ thể. Nếu đau bụng dưới mới xuất hiện và liên tục tăng, đặc biệt đi cùng buồn nôn hoặc chán ăn, cần để bác sĩ loại trừ viêm ruột thừa trước khi kết luận là bệnh bàng quang hoặc tiêu hóa.

Vị trí ruột thừa khác nhau có thể khiến cơn đau nằm thấp hơn và dễ bị nhầm với bệnh đường tiểu hoặc phụ khoa.

4. Đau hông lưng phải hoặc vùng bụng bên phải cao hơn bình thường

Khi ruột thừa nằm phía sau ruột già, cơn đau có thể lệch ra vùng hông hoặc lưng bên phải thay vì tập trung rõ ở phía trước bụng. Một số vị trí giải phẫu ít gặp còn có thể khiến cơn đau nằm cao hơn bên phải. Ở phụ nữ mang thai, tử cung lớn dần cũng có thể làm vị trí ruột thừa thay đổi, khiến đau xuất hiện ở hông hoặc vùng bụng phải cao hơn.

Những trường hợp này dễ bị nhầm với đau cơ lưng, sỏi thận hoặc bệnh túi mật. Vì thế, nếu đau vùng hông phải xuất hiện đột ngột rồi tăng dần, kèm chán ăn, buồn nôn, nôn hoặc sốt, không nên chỉ xoa dầu hoặc uống thuốc giảm đau.

Ruột thừa nằm phía sau hoặc cao hơn bình thường có thể khiến vị trí đau khác với hình dung quen thuộc.

Những dấu hiệu khiến cơn đau bụng đáng lo hơn

Vị trí đau chỉ là một phần của câu chuyện. Viêm ruột thừa thường khiến đau tăng lên trong vòng vài giờ và có thể đi cùng chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, sốt và bụng chướng. Một số người còn táo bón hoặc tiêu chảy. Đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi và phụ nữ mang thai, biểu hiện có thể không điển hình.

Nếu nghi ngờ viêm ruột thừa, không nên tự dùng thuốc nhuận tràng, cố ăn thật nhiều hoặc tiếp tục chờ để xem đau có xuống đúng bụng phải hay không. Viêm ruột thừa được xem là tình trạng cấp cứu cần được đánh giá kịp thời, bởi nếu không điều trị, ruột thừa có thể thủng và gây viêm phúc mạc hoặc áp xe.

Khi nào cần đi cấp cứu?

Hãy đến cơ sở cấp cứu khi đau bụng mới xuất hiện và tăng nhanh trong vài giờ, đặc biệt nếu đau đã chuyển xuống bên phải hoặc đi cùng sốt, nôn, chán ăn và đau tăng khi cử động.

Đau dữ dội lan rộng toàn bụng, bụng cứng, người mệt lả, sốt cao hoặc tình trạng xấu đi nhanh càng không nên trì hoãn. Không tự lái xe nếu đau quá nhiều hoặc đang chóng mặt.

Viêm ruột thừa không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một cơn đau rõ ràng ở bụng dưới bên phải. Đau quanh rốn, đau thấp vùng bụng dưới, đau hông lưng phải hoặc đau cao hơn bên phải đều có thể xảy ra tùy vị trí ruột thừa. Điều quan trọng hơn vị trí chính xác là cơn đau ngày càng tăng và xuất hiện cùng những dấu hiệu bất thường khác. Khi nghi ngờ, đi khám sớm luôn an toàn hơn chờ đến khi đau “đúng sách”.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.