1. Mồ hôi thực sự có nhiệm vụ gì?

Mồ hôi thường bị hiểu nhầm là cách cơ thể “thải độc”. Trên thực tế, vai trò quan trọng nhất của nó trong điều hòa nhiệt là giúp giải phóng nhiệt khi nước trên bề mặt da bay hơi. Khi trời nóng hoặc vận động, cơ chế này giúp giữ nhiệt độ cơ thể trong giới hạn an toàn.

Nếu chỉ một vùng da nhỏ không tiết mồ hôi, cơ thể thường vẫn có những vùng khác hỗ trợ làm mát. Nhưng nếu gần như toàn thân mất khả năng đổ mồ hôi, tình trạng có thể trở nên nguy hiểm vì cơ thể dễ quá nóng. Y khoa gọi tình trạng giảm hoặc mất tiết mồ hôi là anhidrosis.

Điều đáng chú ý là các cơ quan nội tạng không “hỏng” chỉ vì mồ hôi biến mất. Chuỗi nguy hiểm bắt đầu khi nhiệt độ cơ thể tăng quá cao và kéo dài. Khi đó, não, tim, thận, cơ và nhiều cơ quan khác có thể lần lượt chịu ảnh hưởng.

2. Đầu tiên, cơ thể bắt đầu giữ nhiệt

Khi không thể đổ mồ hôi trong thời tiết nóng hoặc lúc vận động, cơ thể mất đi một con đường làm mát rất quan trọng. Người bệnh có thể cảm thấy nóng bất thường, yếu sức, chóng mặt hoặc khó chịu dù da không ướt như những người xung quanh. Mất khả năng tiết mồ hôi toàn thân có thể dẫn đến quá nóng và trong trường hợp nặng có thể đe dọa tính mạng.

Đây là điểm quan trọng để hiểu những phần tiếp theo: không phải mồ hôi trực tiếp bảo vệ từng cơ quan, mà việc giữ nhiệt độ ổn định mới là thứ bảo vệ chúng. Khi khả năng làm mát thất bại, nhiệt độ tăng tạo áp lực lên toàn bộ cơ thể.

Không đổ mồ hôi trong hoàn cảnh cơ thể đáng lẽ phải tiết mồ hôi là dấu hiệu cần chú ý.

3. Tim và hệ tuần hoàn phải làm việc vất vả hơn

Khi cơ thể nóng lên, hệ tuần hoàn phải hỗ trợ đưa máu ra gần da để giải phóng nhiệt. Nếu nhiệt tiếp tục tích tụ, cơ thể ngày càng khó giữ được sự cân bằng giữa việc làm mát và duy trì đủ máu cho các cơ quan. Trong sốc nhiệt nặng, tình trạng quá nóng có thể đi cùng rối loạn tuần hoàn và tổn thương nhiều cơ quan.

Người bệnh có thể thấy tim đập nhanh, yếu, chóng mặt hoặc sắp ngất. Những biểu hiện này không nên được xử lý bằng cách cố “chịu nóng thêm một chút”, bởi chúng cho thấy cơ thể đang gặp khó khăn trong việc thích nghi.

4. Não là một trong những cơ quan báo động rõ nhất

Khi nhiệt độ cơ thể tăng quá mức, não có thể bị ảnh hưởng nhanh chóng. Lú lẫn, hành vi bất thường, nói không rõ, co giật hoặc mất ý thức là những dấu hiệu điển hình của sốc nhiệt và cần được cấp cứu ngay.

Đây cũng là lý do một người nóng ran và bắt đầu cư xử khác thường không nên chỉ được đưa vào phòng nghỉ rồi chờ xem có đỡ hay không. Thay đổi ý thức trong bối cảnh quá nóng là dấu hiệu rất đáng lo.

5. Cơ bắp và thận có thể bị kéo vào vòng tổn thương

Trong tình trạng quá nóng nghiêm trọng, đặc biệt khi đi cùng vận động gắng sức kéo dài, các tế bào cơ có thể bị tổn thương và giải phóng chất bên trong vào máu. Tình trạng này có thể gây nước tiểu sẫm màu, yếu cơ và làm tăng nguy cơ tổn thương thận.

Thận cũng dễ chịu ảnh hưởng khi cơ thể mất cân bằng nước, tuần hoàn không ổn định hoặc có quá nhiều sản phẩm từ cơ bị tổn thương cần được lọc. Trong sốc nhiệt nặng, tổn thương thận là một trong những biến chứng có thể xảy ra.

6. Khi sốc nhiệt xảy ra, nhiều cơ quan có thể cùng bị ảnh hưởng

Sốc nhiệt là mức độ nghiêm trọng nhất của bệnh do nóng. Khi cơ thể không còn kiểm soát được nhiệt độ, thân nhiệt có thể tăng rất nhanh. Nếu không được làm mát và cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ tổn thương não, thận, gan, hệ đông máu và các cơ quan khác.

Tuy nhiên, cũng cần tránh một hiểu lầm khác: người bị sốc nhiệt không phải lúc nào cũng hoàn toàn khô da. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) lưu ý người bị sốc nhiệt có thể có da nóng, khô hoặc vẫn đổ rất nhiều mồ hôi, đặc biệt trong trường hợp xảy ra khi vận động gắng sức.

Do đó, đừng dùng việc “còn đổ mồ hôi hay không” làm tiêu chí duy nhất để quyết định một người có đang bị sốc nhiệt.

7. Vì sao một người có thể đột nhiên ít hoặc không đổ mồ hôi?

Mất khả năng tiết mồ hôi có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như mất nước, tổn thương hoặc sẹo trên da, một số vấn đề thần kinh, bệnh ảnh hưởng đến tuyến mồ hôi hoặc tác dụng của một số thuốc.

Điều này có nghĩa một người vốn ra mồ hôi bình thường nhưng gần đây thấy cơ thể gần như không tiết mồ hôi khi tập thể dục hoặc ở ngoài trời nóng không nên mặc định rằng mình “có cơ địa khô”. Nếu tình trạng xảy ra trên phần lớn cơ thể, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

Việc giảm tiết mồ hôi rõ rệt và kéo dài cần được tìm nguyên nhân thay vì xem là một đặc điểm cơ địa.

Nên làm gì khi cơ thể không thể tiết mồ hôi?

Nếu nhận thấy mình không đổ mồ hôi trong hoàn cảnh đáng lẽ phải ra nhiều mồ hôi, hãy tránh vận động nặng, rời khỏi môi trường nóng và tìm nơi mát. Có thể làm mát cơ thể bằng nước mát và bổ sung nước nếu không có bệnh lý khiến bạn phải hạn chế lượng dịch. MedlinePlus cũng khuyến nghị người mất khả năng tiết mồ hôi toàn thân nên được nhân viên y tế đánh giá.

Nếu người bệnh bắt đầu lú lẫn, nói không rõ, co giật, mất ý thức hoặc có thân nhiệt rất cao, cần gọi cấp cứu và bắt đầu làm mát ngay trong lúc chờ hỗ trợ.

Nếu cơ thể hoàn toàn mất khả năng đổ mồ hôi, điều đáng lo nhất không phải chuyện “chất độc bị giữ lại” mà là cơ thể mất đi một hệ thống làm mát quan trọng. Khi nhiệt tích tụ quá mức, não, tim, thận, cơ và nhiều cơ quan khác có thể bị ảnh hưởng. Nếu nhận thấy mình đột nhiên gần như không tiết mồ hôi khi trời nóng hoặc vận động, đặc biệt kèm chóng mặt, yếu hoặc nóng bất thường, nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.