1. Ngửa đầu ra sau khi bị chảy máu cam

Đây là sai lầm phổ biến nhất trong mọi gia đình Việt. Nhiều người cho rằng ngửa đầu giúp máu chảy ngược lại và ngừng chảy, nhưng thực tế, hành động này khiến máu chảy xuống họng, gây sặc, buồn nôn hoặc tệ hơn là máu đi vào đường hô hấp gây tắc nghẽn. Theo khuyến cáo từ Mayo Clinic, cách sơ cứu đúng là cho người bệnh ngồi thẳng, hơi cúi đầu về phía trước và bóp chặt hai cánh mũi trong khoảng 10-15 phút. Việc cúi đầu giúp máu thoát ra ngoài hoàn toàn, đồng thời giảm áp lực lên các tĩnh mạch mũi, giúp quá trình đông máu diễn ra tự nhiên và an toàn hơn.

Ngửa đầu khi chảy máu cam là hành động cực kỳ nguy hiểm có thể gây sặc máu vào đường thở

2. Bôi kem đánh răng mỡ trăn hoặc nước mắm lên vết bỏng

Khi bị bỏng, phản ứng đầu tiên của nhiều người là bôi bất cứ thứ gì có cảm giác "mát" lên da. Tuy nhiên, kem đánh răng chứa các hóa chất kiềm mạnh có thể làm vết bỏng sâu hơn, trong khi mỡ trăn hay nước mắm lại là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi gây nhiễm trùng nặng. Theo Hiệp hội Bỏng thế giới, cách duy nhất và hiệu quả nhất là xả nước mát sạch trực tiếp lên vết bỏng trong 15-20 phút để hạ nhiệt độ mô tức thì. Việc làm mát đúng cách giúp giảm đau, ngăn chặn tổn thương lan sâu vào các lớp hạ bì và giảm thiểu nguy cơ để lại sẹo co rút vĩnh viễn.

3. Cố gắng lấy dị vật ra khỏi vết thương hở sâu

Khi thấy một mảnh kính, dao hoặc thanh gỗ đâm sâu vào cơ thể, phản ứng tự nhiên là rút nó ra ngay lập tức. Tuy nhiên, vật ngoại lai lúc này lại đóng vai trò như một "nút chặn" ngăn máu chảy ra từ các mạch máu bị đứt. Nếu bạn rút vật đó ra khi không có thiết bị y tế chuyên dụng, máu sẽ phun ra ồ ạt, dẫn đến sốc mất máu và tử vong chỉ trong vài phút. Theo hướng dẫn từ Hội Chữ Thập Đỏ, bạn nên giữ nguyên vật ngoại lai, dùng băng gạc cố định xung quanh để vật đó không di động và nhanh chóng đưa người gặp nạn đến bệnh viện.

4. Cho người bị đột quỵ hoặc co giật uống nước hay thuốc hạ huyết áp

Khi thấy người thân ngã quỵ, nhiều người hoảng loạn đổ nước chanh, nước đường hoặc ép uống thuốc hạ huyết áp nhanh. Đây là lỗi cực kỳ nguy hiểm vì người bệnh lúc này thường bị rối loạn chức năng nuốt, việc đổ nước vào miệng sẽ gây sặc vào phổi dẫn đến viêm phổi cấp hoặc ngừng thở. Đối với đột quỵ, việc tự ý hạ huyết áp đột ngột tại nhà có thể làm giảm lượng máu nuôi não, khiến vùng não bị tổn thương lan rộng hơn. Quy trình đúng là đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo và gọi cấp cứu ngay lập tức, tuyệt đối không cho ăn uống bất cứ thứ gì.

Tư thế nằm nghiêng an toàn là bước sơ cứu quan trọng nhất cho người bị đột quỵ hoặc co giật

5. Đánh gió, châm cứu đầu ngón tay cho người bị tai biến

Quan niệm "đánh gió" hay châm nặn máu 10 đầu ngón tay để cứu người đột quỵ là hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học và làm mất đi "thời gian vàng" cấp cứu. Việc châm kim bừa bãi trong môi trường không vô khuẩn còn gây nhiễm trùng và làm tăng huyết áp do người bệnh bị đau đớn kịch phát. Theo các bác sĩ tại Bệnh viện Bạch Mai, thời gian là não bộ; mỗi phút trôi qua có 1.9 triệu tế bào thần kinh chết đi. Hành động đúng đắn duy nhất là nhận diện dấu hiệu FAST (Mặt méo, Tay yếu, Giọng nói ngọng) và chuyển ngay đến bệnh viện có đơn vị đột quỵ gần nhất để được can thiệp kịp thời bằng thuốc tiêu sợi huyết.

6. Sơ cứu gãy xương bằng cách kéo nắn hoặc bó thuốc lá

Tự ý kéo nắn xương gãy tại chỗ có thể khiến đầu xương sắc nhọn đâm nát mạch máu và dây thần kinh xung quanh, dẫn đến hoại tử hoặc liệt chi. Tương tự, việc bó các loại lá cây không rõ nguồn gốc lên vết thương hở sau gãy xương là nguyên nhân hàng đầu gây viêm xương, nhiễm trùng huyết dẫn đến phải đoạn chi. Nguyên tắc sơ cứu gãy xương của Học viện Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS) là "Bất động": cố định khớp trên và khớp dưới của vị trí gãy bằng nẹp gỗ hoặc vật cứng, sau đó giữ nguyên tư thế và di chuyển bệnh nhân một cách nhẹ nhàng nhất có thể.

7. Thực hiện ép tim ngoài lồng ngực (CPR) sai vị trí hoặc quá yếu

Kỹ thuật CPR cứu sống người ngừng tim phổi rất hiệu quả nhưng nếu ép sai vị trí (quá cao hoặc quá thấp) có thể gây gãy xương sườn, đâm thủng phổi hoặc gan. Nếu ép quá yếu, máu sẽ không đủ áp lực để lên não, ngược lại ép quá nhanh mà không để lồng ngực nở ra hoàn toàn cũng làm giảm hiệu quả tưới máu. Theo hướng dẫn mới nhất từ Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) 2025, người sơ cứu cần ép mạnh (sâu khoảng 5-6cm) và nhanh (tốc độ 100-120 lần/phút) ngay giữa xương ức. Nếu không biết thổi ngạt, chỉ cần thực hiện ép tim liên tục (Hands-only CPR) cũng đã giúp tăng gấp đôi cơ hội sống sót cho người bệnh.

Thực hiện ép tim đúng vị trí và đủ lực là "chìa khóa vàng" để duy trì sự sống cho người ngừng tim

Sơ cứu là hành động của tình yêu thương, nhưng tình yêu đó cần được dẫn dắt bởi kiến thức đúng đắn. Một sai lầm nhỏ có thể dẫn đến hệ lụy vĩnh viễn, vì vậy hãy cập nhật kỹ năng sơ cứu chuẩn y khoa ngay hôm nay để bảo vệ những người thân yêu. Bạn đã bao giờ phải thực hiện sơ cứu trong tình huống khẩn cấp chưa? Hãy chia sẻ câu chuyện và những băn khoăn của bạn để chúng ta cùng học cách bảo vệ sự sống an toàn nhất nhé!

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin