Trong nhiều tài liệu y khoa và sách về dinh dưỡng hiện đại, các chuyên gia đều nhấn mạnh rằng giảm cân là một quá trình sinh học phức tạp, chịu ảnh hưởng đồng thời của hormone, chuyển hóa, tâm lý, giấc ngủ và môi trường sống. Việc chỉ tập trung vào lượng calo nạp vào và calo tiêu hao đôi khi là chưa đủ. Nếu cơ thể đang gặp trục trặc ở một hoặc nhiều khâu quan trọng, nỗ lực giảm cân có thể bị “chặn đứng” mà chính người trong cuộc cũng không nhận ra. Dưới đây là 6 vấn đề phổ biến có thể khiến bạn giảm cân mãi không hiệu quả, thậm chí còn tăng cân ngược.

1. Rối loạn hormone, đặc biệt là insulin và cortisol

Hormone đóng vai trò trung tâm trong việc điều chỉnh cảm giác đói, no và quá trình tích trữ mỡ. Khi insulin hoạt động kém hiệu quả, thường gặp ở người có chế độ ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế hoặc ít vận động trong thời gian dài, cơ thể sẽ ưu tiên tích trữ mỡ thay vì đốt cháy năng lượng. Bên cạnh đó, cortisol, hormone căng thẳng, khi duy trì ở mức cao trong thời gian dài cũng khiến cơ thể dễ tích mỡ, đặc biệt là mỡ vùng bụng.

Nhiều nghiên cứu sinh lý học cho thấy, dù ăn không quá nhiều, nhưng nếu stress kéo dài, khả năng giảm cân vẫn bị suy giảm rõ rệt (Ảnh: Internet)

2. Ăn kiêng quá khắt khe khiến chuyển hóa chậm lại

Không ít người chọn cách cắt giảm calo cực đoan với hy vọng giảm cân nhanh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, khi cơ thể liên tục rơi vào trạng thái thiếu năng lượng, nó sẽ kích hoạt cơ chế tự bảo vệ bằng cách làm chậm quá trình trao đổi chất. Lúc này, cơ thể đốt ít calo hơn cho các hoạt động cơ bản như hô hấp, tiêu hóa, tuần hoàn. Hệ quả là dù ăn rất ít, cân nặng vẫn “đứng im” hoặc tăng trở lại khi ăn uống bình thường. Đây là lý do nhiều người rơi vào vòng lặp giảm cân - tăng cân kéo dài nhiều năm.

3. Thiếu ngủ và chất lượng giấc ngủ kém

Giấc ngủ thường bị xem nhẹ trong quá trình giảm cân, nhưng trên thực tế lại là yếu tố then chốt. Nhiều nghiên cứu về giấc ngủ đã chỉ ra rằng, ngủ ít hoặc ngủ không sâu làm tăng hormone ghrelin gây đói và giảm hormone leptin tạo cảm giác no. Điều này khiến người thiếu ngủ dễ thèm ăn, đặc biệt là các thực phẩm giàu đường và chất béo.

Không chỉ vậy, thiếu ngủ còn làm suy giảm khả năng đốt mỡ và phục hồi cơ bắp sau tập luyện, từ đó khiến cân nặng khó kiểm soát hơn (Ảnh: Internet)

4. Tập luyện không phù hợp với thể trạng

Tập thể dục là điều cần thiết, nhưng tập sai cách hoặc không phù hợp với cơ địa có thể phản tác dụng. Một số người tập quá nặng, quá nhiều buổi trong tuần mà không có thời gian phục hồi hợp lý, dẫn đến tăng cortisol và viêm mạn tính nhẹ trong cơ thể. Ngược lại, có người chỉ tập các bài nhẹ, không đủ kích thích cơ bắp, khiến khối lượng cơ giảm dần theo thời gian. Khi cơ giảm, tốc độ chuyển hóa cơ bản cũng giảm theo, làm cho việc giảm cân trở nên khó khăn hơn dù vẫn duy trì tập luyện.

5. Vấn đề về hệ tiêu hóa và vi sinh đường ruột

Ngày càng nhiều nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa hệ vi sinh đường ruột và cân nặng. Khi hệ vi sinh mất cân bằng, thường do ăn uống thiếu chất xơ, dùng nhiều thực phẩm chế biến sẵn hoặc lạm dụng kháng sinh, khả năng hấp thu và sử dụng năng lượng của cơ thể bị ảnh hưởng. Một số loại vi khuẩn đường ruột còn liên quan đến việc tăng cảm giác thèm ăn và tích trữ mỡ.

Vì vậy, dù ăn uống có vẻ hợp lý, nhưng nếu hệ tiêu hóa không khỏe mạnh, việc giảm cân vẫn gặp nhiều trở ngại (Ảnh: Internet)

6. Yếu tố tâm lý và áp lực giảm cân kéo dài

Áp lực phải giảm cân nhanh, phải đạt một con số nhất định trên cân nặng có thể khiến tâm lý căng thẳng kéo dài. Khi tâm trí luôn trong trạng thái lo lắng, ám ảnh về cân nặng, cơ thể dễ rơi vào tình trạng stress mạn tính. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hormone mà còn khiến hành vi ăn uống trở nên mất kiểm soát, chẳng hạn như ăn uống cảm xúc hoặc ăn bù sau những giai đoạn kiêng khem quá mức. Theo các chuyên gia tâm lý sức khỏe, một tinh thần căng thẳng hiếm khi song hành với một quá trình giảm cân bền vững.

Giảm cân không hiệu quả, thậm chí tăng cân, là tín hiệu cho thấy cơ thể đang gặp những vấn đề sâu hơn là chuyện ăn ít hay ăn nhiều. Thay vì tiếp tục ép bản thân vào các chế độ hà khắc, điều cần thiết là nhìn lại toàn diện lối sống, từ giấc ngủ, tâm lý, cách tập luyện cho đến sức khỏe bên trong. Khi cơ thể được chăm sóc đúng cách và được lắng nghe, quá trình giảm cân sẽ trở nên tự nhiên, bền vững và ít áp lực hơn. Quan trọng nhất, giảm cân nên là hành trình hướng đến sức khỏe lâu dài, chứ không chỉ là cuộc chạy đua với con số trên bàn cân.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin