1. Cơ bắp đã bị “vắt kiệt” từ ban ngày

Một buổi leo núi, chạy bộ dài, tập chân nặng hoặc làm công việc phải liên tục sử dụng bắp chân có thể khiến cơ dễ co rút hơn vào ban đêm. MedlinePlus liệt kê mỏi cơ và vận động quá sức trong những nguyên nhân thường gặp của chuột rút.

Điều đáng chú ý là chuột rút đôi khi không xảy ra ngay khi tập. Bạn có thể hoàn thành buổi vận động bình thường nhưng đến đêm mới bị đánh thức bởi một cơn co cứng.

Nếu chuột rút thường xuất hiện vào đúng những ngày vận động nặng, hãy thử tăng cường độ từ từ hơn và dành thời gian giãn cơ nhẹ sau buổi tập.

2. Cơ thể đang thiếu nước

Mất nước có thể làm thay đổi môi trường mà cơ và dây thần kinh hoạt động. Đây là một trong những yếu tố thường được nhắc đến khi chuột rút xuất hiện sau ngày trời nóng, vận động ra nhiều mồ hôi, tiêu chảy hoặc nôn.

Tuy nhiên, không cần ép bản thân uống vài lít nước ngay trước khi ngủ. Cách hợp lý hơn là duy trì lượng nước đều trong ngày và tăng bù dịch khi cơ thể mất nước nhiều.

Người mắc suy tim hoặc bệnh thận đang được yêu cầu hạn chế nước cần tuân theo hướng dẫn riêng, không tự tăng lượng uống.

Duỗi cơ nhẹ nhàng là phản ứng đơn giản có thể giúp cơ đang co cứng dần thả lỏng.

3. Không chỉ canxi: kali, magie và natri cũng có thể liên quan

Canxi không phải khoáng chất duy nhất tham gia hoạt động của cơ. Nồng độ kali, magie và natri quá thấp cũng có thể liên quan đến chuột rút.

Nhưng điều này không có nghĩa cứ chuột rút là nên mua cùng lúc canxi, magie và kali để uống. Rối loạn các chất này thường cần được đặt trong hoàn cảnh cụ thể như nôn ói, tiêu chảy kéo dài, dùng thuốc lợi tiểu, bệnh thận hoặc chế độ ăn quá hạn chế.

Đặc biệt, tự bổ sung kali liều cao có thể nguy hiểm ở người mắc bệnh thận hoặc đang dùng một số thuốc tim mạch. Nếu chuột rút xảy ra liên tục, xét nghiệm khi cần sẽ đáng tin cậy hơn việc đoán mình đang thiếu chất nào.

4. Ngồi hoặc đứng một tư thế quá lâu

Cơ bắp không chỉ mỏi vì vận động nhiều mà còn có thể khó chịu khi bị giữ lâu trong cùng một tư thế. Ngồi làm việc nhiều giờ, đứng liên tục cả ca hoặc giữ bàn chân ở tư thế nhất định có thể góp phần khiến bắp chân căng hơn về đêm.

Người làm văn phòng có thể thử đứng lên đi lại vài phút sau mỗi khoảng thời gian dài ngồi yên. Người phải đứng nhiều nên tranh thủ thay đổi trọng lượng giữa hai chân và vận động cổ chân. Đây là những thay đổi nhỏ nhưng thực tế hơn việc chỉ đợi đến tối mới xoa bóp.

5. Một số thuốc bạn đang uống

Thuốc lợi tiểu và statin - nhóm thuốc thường dùng trong điều trị cholesterol – nằm trong những thuốc được ghi nhận có thể liên quan đến đau hoặc chuột rút cơ ở một số người.

Nếu chuột rút bắt đầu rõ sau khi thêm thuốc mới hoặc tăng liều, hãy ghi lại thời điểm rồi trao đổi với bác sĩ. Không tự ngừng thuốc, đặc biệt thuốc điều trị huyết áp, tim mạch hoặc mỡ máu chỉ vì một vài cơn chuột rút.

Bác sĩ có thể đánh giá xem triệu chứng có thực sự liên quan đến thuốc hay do nguyên nhân khác.

6. Thai kỳ

Chuột rút bắp chân về đêm khá phổ biến trong thai kỳ. Các nghiên cứu và tổng quan về chuột rút ban đêm thường ghi nhận thai kỳ là một trong những tình trạng liên quan.

Ở phụ nữ mang thai, không nên tự dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung liều cao để xử lý chuột rút nếu chưa được tư vấn. Vận động nhẹ, giãn cơ và trao đổi với nhân viên y tế nếu triệu chứng xảy ra nhiều lần sẽ an toàn hơn.

Thai kỳ là một trong nhiều tình trạng có thể khiến chuột rút chân về đêm xuất hiện thường xuyên hơn.

7. Máu xuống chân không tốt

Bệnh động mạch ngoại biên làm các động mạch ở chân hẹp lại, khiến cơ không nhận đủ máu khi hoạt động. Biểu hiện điển hình hơn là đau hoặc co rút bắp chân khi đi bộ và giảm khi đứng nghỉ, nhưng bệnh tuần hoàn cũng nằm trong nhóm vấn đề cần nghĩ đến ở người thường xuyên đau hoặc chuột rút chân.

Nếu chuột rút đi cùng bàn chân lạnh, da nhợt, vết thương lâu lành hoặc đau chân xuất hiện đều sau một quãng đi bộ, nên đi khám thay vì chỉ tiếp tục bổ sung canxi. Người hút thuốc, mắc đái tháo đường hoặc có bệnh tim mạch càng cần chú ý đến nhóm nguyên nhân này.

8. Dây thần kinh hoặc bệnh nền đang có vấn đề

Hẹp ống sống vùng thắt lưng và một số bệnh thần kinh có liên quan đến chuột rút ban đêm. Người bệnh có thể đồng thời đau lưng, tê, kiến bò hoặc yếu chân. Các bệnh gan, bệnh thận giai đoạn cần lọc máu và một số bệnh mạn tính khác cũng được ghi nhận có liên quan đến chuột rút.

Điều này không có nghĩa mỗi cơn chuột rút đều báo hiệu bệnh nghiêm trọng. Nhưng nếu triệu chứng xuất hiện gần như mỗi đêm, kéo dài nhiều tuần hoặc kèm tê yếu, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý từng cơn.

Chuột rút tái diễn nhiều lần cần được xem cùng thuốc đang dùng, tuần hoàn và các dấu hiệu thần kinh.

Khi chuột rút xảy ra, nên làm gì?

Khi cơ đang co cứng, hãy dừng mọi động tác mạnh và nhẹ nhàng kéo giãn cơ. Với chuột rút bắp chân, có thể duỗi đầu gối và kéo mũi bàn chân về phía cơ thể. Đi lại nhẹ sau khi cơn giảm cũng có thể giúp cơ thư giãn. Không nên cố bấm, đập mạnh hoặc kéo cơ quá mức vì có thể làm cơ đau lâu hơn.

Khi nào cần đi khám?

Nên đi khám nếu chuột rút xảy ra liên tục nhiều đêm, ngày càng nặng, xuất hiện cùng yếu hoặc tê chân, hoặc bắt đầu sau khi đổi thuốc.

Một chân đột ngột sưng, nóng, đỏ và đau không nên được xem là chuột rút thông thường vì có thể liên quan cục máu đông. Chân lạnh, nhợt và đau dữ dội cũng cần được đánh giá khẩn.

Thiếu canxi chỉ là một trong rất nhiều khả năng khi bạn thường xuyên bị chuột rút về đêm. Mất nước, vận động quá sức, thiếu các chất điện giải khác, thuốc đang sử dụng, thai kỳ, tuần hoàn và thần kinh đều có thể đóng vai trò. Nếu cơn chỉ thỉnh thoảng xuất hiện, giãn cơ và điều chỉnh sinh hoạt có thể đủ. Nhưng nếu gần như đêm nào cũng bị, đừng tiếp tục tự mua thêm viên bổ sung mà hãy tìm nguyên nhân thật sự.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.