Huyết áp không đứng yên suốt cả ngày. Khi ngủ, cơ thể thường bước vào trạng thái nghỉ, nhịp tim chậm hơn và huyết áp có xu hướng giảm. Gần sáng, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh dần để chuẩn bị cho việc thức dậy, nên huyết áp có thể tăng nhẹ. Đây là một phần của nhịp sinh học bình thường, không có nghĩa cứ đo cao một lần vào buổi sáng là nguy hiểm.

Tuy vậy, nếu chỉ số buổi sáng thường xuyên cao hơn bình thường, câu chuyện không chỉ nằm ở “cơ địa” hay tuổi tác. Một đêm ngủ kém, bữa tối nhiều muối, vài ly rượu bia, căng thẳng sát giờ ngủ hoặc uống thuốc không đều đều có thể khiến cơ thể bước vào buổi sáng trong trạng thái chưa thật sự được nghỉ. Nói cách khác, huyết áp sáng đôi khi là “bản ghi lại” của những gì đã diễn ra từ tối hôm trước.

Dưới đây là 5 thói quen trước khi ngủ rất dễ bị xem nhẹ, nhưng có thể khiến huyết áp buổi sáng “nhích lên” rõ hơn ở nhiều người, đặc biệt là người đã có tăng huyết áp, ngủ kém hoặc bệnh nền tim mạch.

Thói quen 1: Ăn tối quá mặn hoặc ăn khuya nhiều đồ chế biến sẵn

Muối làm cơ thể giữ nước nhiều hơn, tăng thể tích dịch trong lòng mạch và có thể làm huyết áp khó ổn định, đặc biệt ở người nhạy cảm với muối, người lớn tuổi, người có bệnh thận hoặc tăng huyết áp. Bữa tối nhiều nước chấm, đồ kho mặn, mì gói, đồ hộp, xúc xích, đồ ăn nhanh hoặc món nhậu có thể khiến cơ thể phải xử lý lượng natri cao trong đêm.

Sáng hôm sau, bạn có thể thấy khát, mặt hơi nặng, mắt hơi sưng, người uể oải và huyết áp cao hơn. Điều này không xảy ra giống nhau ở tất cả mọi người, nhưng nếu huyết áp buổi sáng cao sau các bữa tối mặn, đây là tín hiệu nên giảm muối buổi tối.

CDC khuyến nghị giảm natri như một phần của phòng ngừa tăng huyết áp, đồng thời nhấn mạnh duy trì chế độ ăn lành mạnh, vận động, cân nặng hợp lý, không hút thuốc và hạn chế rượu.

Bữa tối nhiều muối có thể khiến cơ thể giữ nước và làm huyết áp sáng hôm sau khó ổn định hơn.

Thói quen 2: Uống rượu bia buổi tối làm giấc ngủ và huyết áp bị kéo lệch

Nhiều người nghĩ rượu bia giúp dễ ngủ. Thực tế, rượu có thể làm buồn ngủ ban đầu nhưng dễ làm giấc ngủ bị cắt vụn, tăng nhịp tim, làm cơ thể mất nước nhẹ và kích thích hệ thần kinh trong nửa sau của đêm. Với người có tăng huyết áp, rượu bia buổi tối có thể khiến chỉ số sáng hôm sau xấu hơn.

CDC cho biết uống quá nhiều rượu có thể làm tăng huyết áp; nam giới không nên uống quá 2 đơn vị rượu/ngày và phụ nữ không quá 1 đơn vị/ngày theo khuyến nghị của CDC. Một bài trên Hypertension của American Heart Association cũng bàn về mối liên hệ giữa thói quen uống rượu và biến thiên huyết áp theo nhịp ngày đêm.

Với người Việt, rượu bia thường đi kèm món mặn, ăn khuya và ngủ muộn. Tức là không chỉ một yếu tố gây áp lực lên huyết áp, mà là cả combo: muối, rượu, thiếu ngủ, mất nước nhẹ và hệ thần kinh bị kích thích.

Thói quen 3: Ngủ kém, ngủ ngáy hoặc nghi ngờ ngưng thở khi ngủ

Giấc ngủ là khoảng thời gian tim mạch được hạ nhịp. Nếu ngủ chập chờn, thức giấc nhiều, ngủ quá ít hoặc có ngưng thở khi ngủ, huyết áp ban đêm có thể không giảm đủ. Sáng hôm sau, cơ thể thức dậy trong trạng thái như vừa trải qua một đêm “gồng”.

Mayo Clinic cho biết thiếu ngủ có thể góp phần vào tăng huyết áp; ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn có thể làm tăng nguy cơ huyết áp cao và các bệnh tim khác. Nếu ngủ đủ giờ nhưng vẫn mệt, đặc biệt có ngủ ngáy, nên trao đổi với bác sĩ vì ngưng thở khi ngủ có thể là nguyên nhân.

Dấu hiệu gợi ý gồm ngáy to, có người nhà thấy ngưng thở khi ngủ, thức dậy khô miệng/đau đầu, buồn ngủ ban ngày, khó tập trung, huyết áp khó kiểm soát dù đã dùng thuốc. Nhóm này không nên chỉ uống trà an thần hoặc cố ngủ sớm hơn; cần kiểm tra giấc ngủ nếu dấu hiệu rõ.

Ngủ ngáy kéo dài hoặc ngưng thở khi ngủ có thể khiến huyết áp ban đêm và buổi sáng khó kiểm soát.

Thói quen 4: Dùng màn hình, làm việc hoặc tranh luận căng thẳng sát giờ ngủ

Email công việc, tin nhắn, mạng xã hội, tin tức tiêu cực hoặc tranh luận gia đình ngay trước khi ngủ đều có thể khiến hệ thần kinh giao cảm khó hạ xuống. Khi não còn trong trạng thái xử lý, tim mạch cũng khó chuyển sang chế độ nghỉ.

Tác động này không chỉ nằm ở ánh sáng màn hình. Nội dung gây căng thẳng cũng khiến não tiếp tục cảnh giác. Một đêm ngủ với tâm trạng căng, tim đập nhanh, trằn trọc, thức giấc giữa đêm có thể kéo huyết áp sáng hôm sau lên cao hơn ở một số người.

Cách kiểm tra rất thực tế: trong 1 tuần, ghi lại những tối làm việc muộn, cãi nhau, lướt tin căng thẳng hoặc xem màn hình sát giờ ngủ; so với chỉ số huyết áp sáng hôm sau. Nếu thấy có mẫu lặp lại, việc thiết lập 30-60 phút “hạ nhịp” trước ngủ có thể là can thiệp đơn giản nhưng đáng giá.

Thói quen 5: Quên thuốc, uống thuốc không đều hoặc tự đổi giờ uống

Với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, uống thuốc không đều là nguyên nhân rất thường gặp khiến huyết áp buổi sáng tăng. Có người quên thuốc tối, có người uống thuốc không đúng giờ, có người thấy huyết áp ổn thì tự giảm liều, có người đổi giờ uống theo cảm giác.

American Heart Association nhấn mạnh dùng thuốc theo chỉ định và thay đổi lối sống có thể giúp kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ bệnh tim, đột quỵ, bệnh thận và các vấn đề khác. Vì vậy, nếu đang dùng thuốc, việc ghi huyết áp tại nhà cần đi cùng ghi thời điểm uống thuốc. Bác sĩ sẽ dựa vào đó để đánh giá thuốc có đủ 24 giờ không, có cần chỉnh loại/giờ dùng không.

Không nên tự chuyển thuốc sang buổi tối hay sáng chỉ vì đọc mẹo trên mạng. Một số người cần uống sáng, một số người cần chia liều, một số thuốc có chỉ định riêng. Điều chỉnh thuốc phải theo bác sĩ vì còn phụ thuộc tuổi, bệnh thận, bệnh tim, nguy cơ tụt huyết áp ban đêm và các thuốc khác.

Ghi huyết áp cùng thói quen buổi tối giúp bác sĩ nhận ra nguyên nhân khiến chỉ số buổi sáng tăng.

Cách đo huyết áp buổi sáng để tránh hiểu sai

Đo sai có thể làm chỉ số cao giả. Nên đo sau khi đi vệ sinh, trước cà phê, trước ăn sáng, trước vận động mạnh, ngồi nghỉ 5 phút, lưng tựa ghế, chân đặt trên sàn, tay ngang tim, vòng bít đúng cỡ. Có thể đo 2 lần cách nhau 1 phút và ghi trung bình. Nên đo nhiều ngày thay vì dựa vào một lần.

Nếu chỉ số buổi sáng thường xuyên cao, đặc biệt từ 135/85 mmHg trở lên khi đo tại nhà theo nhiều khuyến nghị lâm sàng, hoặc kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt, nói khó, đau đầu dữ dội, cần đi khám sớm. Người đang điều trị tăng huyết áp nên mang sổ đo huyết áp khi tái khám.

Huyết áp buổi sáng tăng cao có thể liên quan đến nhịp sinh học tự nhiên, nhưng cũng có thể bị đẩy lên bởi bữa tối nhiều muối, rượu bia, ngủ kém, ngưng thở khi ngủ, căng thẳng sát giờ ngủ hoặc dùng thuốc không đều. Điều quan trọng là theo dõi đúng cách nhiều ngày, nhìn lại thói quen buổi tối và không tự chỉnh thuốc.

Từ tối nay, hãy thử ghi 5 dòng đơn giản: bữa tối có mặn không, có rượu bia không, ngủ mấy giờ, có ngáy/mất ngủ không và sáng mai huyết áp bao nhiêu. Sau một tuần, bạn sẽ thấy cơ thể đang phản hồi rất thật.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin