Hợp tác quảng cáo

Kiệt sức với cuộc đua thăng tiến và mua nhà: Hồi chuông cảnh báo burnout ở người trẻ

7:00 PM | 29/10/2026 -
Khỏe +

Mua nhà trước tuổi 30, có thu nhập cao và thăng tiến nhanh đang trở thành mục tiêu của không ít người trẻ. Nhưng đằng sau áp lực phải thành công là những đêm mất ngủ, mệt mỏi, không còn hứng thú với công việc. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng kiệt sức nghề nghiệp (burnout).

Khi mục tiêu thành công trở thành áp lực đè nặng lên sức khỏe

Đối với nhiều người trẻ, có một công việc ổn định, mức thu nhập tốt và căn nhà riêng là những mục tiêu chính đáng. Tuy nhiên, khi chi phí sinh hoạt ngày càng cao và mạng xã hội liên tục xuất hiện những câu chuyện thành công sớm, không ít người cảm thấy mình phải cố gắng nhiều hơn để không bị bỏ lại phía sau. Những cuộc họp kéo dài, công việc ngoài giờ và cuối tuần dần trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống. Có người chấp nhận ngủ ít, ăn uống thất thường và gần như không nghỉ ngơi vì tin rằng chỉ cần vượt qua vài năm đầu thì tương lai sẽ dễ dàng hơn.

Ban đầu, sự bận rộn có thể mang lại cảm giác hào hứng khi công việc tiến triển và những mục tiêu tài chính dần gần hơn. Nhưng nếu khối lượng công việc liên tục tăng trong khi thời gian nghỉ ngơi ngày càng ít, cơ thể có thể bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu quá tải. Người trong cuộc thường xuyên thấy mệt mỏi, khó tập trung, ngủ không ngon hoặc không còn cảm giác vui vẻ khi hoàn thành nhiệm vụ. Đáng chú ý, tình trạng này có thể diễn ra âm thầm trong nhiều tháng trước khi họ nhận ra mình đang kiệt sức.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), burnout là hiện tượng liên quan đến căng thẳng kéo dài trong công việc nhưng chưa được kiểm soát hiệu quả. Tình trạng này thường thể hiện qua ba đặc điểm: cảm giác cạn kiệt năng lượng, ngày càng xa cách hoặc tiêu cực với công việc và hiệu quả nghề nghiệp suy giảm. WHO không xếp burnout thành một bệnh lý riêng trong bảng phân loại bệnh quốc tế mà xem đây là hiện tượng liên quan đến môi trường nghề nghiệp. Vì vậy, không nên đồng nhất burnout với trầm cảm, rối loạn lo âu hay những bệnh lý tâm thần khác.

Điều này cũng giúp phân biệt áp lực tài chính với tình trạng kiệt sức nghề nghiệp. Bản thân mục tiêu mua nhà hay mong muốn thăng tiến không trực tiếp gây ra burnout, nhưng chúng có thể khiến người trẻ chấp nhận khối lượng công việc quá lớn và bỏ qua nhu cầu nghỉ ngơi. Khi áp lực ngoài công việc kết hợp với môi trường làm việc thiếu hỗ trợ, nguy cơ kiệt sức có thể tăng lên. Đây là lý do burnout cần được nhìn nhận từ cả thói quen cá nhân lẫn điều kiện làm việc, thay vì chỉ xem là vấn đề người lao động chưa biết cân bằng cuộc sống.

Kiet suc voi cuoc dua thang tien va mua nha: Hoi chuong canh bao burnout o nguoi tre

Làm việc kéo dài và thiếu thời gian nghỉ ngơi có thể khiến người trẻ dần rơi vào tình trạng kiệt sức nghề nghiệp.

Căng thẳng công việc kéo dài ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

Khi phải đối mặt với một nhiệm vụ gấp hoặc tình huống căng thẳng, cơ thể thường tự kích hoạt cơ chế giúp chúng ta phản ứng nhanh hơn. Nhịp tim có thể tăng, mức độ tỉnh táo cao hơn và một số hormone liên quan đến căng thẳng như adrenaline, cortisol thay đổi. Đây vốn là phản ứng tự nhiên giúp con người thích nghi với những thử thách trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu áp lực kéo dài mà không có khoảng thời gian phục hồi hợp lý, nhiều hoạt động sinh lý có thể bị ảnh hưởng.

Một trong những hệ thống tham gia điều hòa phản ứng căng thẳng là trục dưới đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận, thường được gọi là trục HPA. Có thể hiểu đơn giản đây là hệ thống giúp não bộ và cơ thể phối hợp khi gặp áp lực. Khi phải làm việc căng thẳng kéo dài, nhịp tiết cortisol và khả năng phục hồi sau căng thẳng ở một số người có thể thay đổi. Tuy nhiên, không thể kết luận rằng tất cả người bị burnout đều có cortisol tăng cao hoặc tuyến thượng thận đã bị “vắt kiệt”.

1. Giấc ngủ bị xáo trộn, cơ thể khó phục hồi

Một trong những biểu hiện dễ gặp nhất ở người làm việc căng thẳng kéo dài là khó ngủ hoặc ngủ không ngon. Sau một ngày bận rộn, nhiều người vẫn tiếp tục suy nghĩ về những công việc chưa hoàn thành, email chưa trả lời hoặc mục tiêu phải đạt được vào ngày hôm sau. Dù cơ thể đã mệt, tâm trí vẫn khó thư giãn để đi vào giấc ngủ. Tình trạng này có thể khiến người bệnh thức khuya, ngủ chập chờn hoặc tỉnh dậy trong cảm giác chưa được nghỉ ngơi đầy đủ.

Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với trí nhớ, tâm trạng và khả năng duy trì sự tập trung. Khi thường xuyên thiếu ngủ, con người dễ cảm thấy mệt mỏi, phản ứng chậm, dễ cáu gắt và khó giải quyết những vấn đề phức tạp. Điều này lại khiến công việc mất nhiều thời gian hơn, tạo thêm áp lực cho ngày tiếp theo. Nếu không điều chỉnh, người lao động có thể rơi vào vòng lặp làm việc nhiều, ngủ ít rồi tiếp tục làm việc kém hiệu quả.

2. Khả năng tập trung và kiểm soát cảm xúc suy giảm

Khi phải xử lý quá nhiều công việc trong thời gian dài, người lao động thường cảm thấy đầu óc khó tập trung như trước. Những nhiệm vụ từng hoàn thành nhanh chóng có thể bắt đầu mất nhiều thời gian, trong khi những quyết định nhỏ cũng khiến họ phải suy nghĩ quá lâu.

Kiet suc voi cuoc dua thang tien va mua nha: Hoi chuong canh bao burnout o nguoi tre

Một số người gọi đây là tình trạng “sương mù não”, tức cảm giác đầu óc thiếu tỉnh táo và khó xử lý thông tin. 

Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ còn có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa cảm xúc. Người bệnh dễ mất kiên nhẫn, phản ứng mạnh trước những vấn đề nhỏ hoặc cảm thấy khó chịu khi đồng nghiệp liên tục yêu cầu thêm công việc. Một số nghiên cứu về stress cũng ghi nhận mối liên hệ giữa căng thẳng mạn tính với hoạt động của các vùng não tham gia vào trí nhớ và cảm xúc. Tuy nhiên, những biểu hiện khó tập trung ở người bị burnout không đủ để kết luận não đã teo lại hay tế bào thần kinh bị tổn thương không hồi phục.

3. Sức khỏe thể chất cũng có thể bị ảnh hưởng

Căng thẳng kéo dài không chỉ biểu hiện qua cảm giác mệt mỏi tinh thần. Một số người còn thường xuyên đau đầu, căng cơ cổ vai gáy, rối loạn tiêu hóa, hồi hộp hoặc cảm thấy kiệt sức sau những hoạt động đơn giản. Khi lịch làm việc quá dày, người lao động dễ bỏ bữa, ăn uống thất thường, ít vận động và giảm thời gian chăm sóc bản thân. Những thói quen này có thể làm sức khỏe chung suy giảm, đặc biệt ở người đang mắc bệnh nền.

Tuy nhiên, không nên quy mọi triệu chứng thể chất cho burnout. Mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến thiếu máu, bệnh tuyến giáp, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm hoặc nhiều tình trạng sức khỏe khác. Nếu người bệnh thường xuyên hồi hộp, đau ngực, ngất, sút cân bất thường hoặc mệt mỏi không cải thiện, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân. Việc nhận diện đúng vấn đề sẽ giúp tránh bỏ sót những bệnh cần điều trị riêng.

3 dấu hiệu cho thấy bạn có thể đang rơi vào burnout

1. Mệt mỏi kéo dài, cảm giác cạn kiệt năng lượng

Người bị burnout có thể cảm thấy mệt mỏi từ khi vừa thức dậy, dù trước đó đã dành thời gian nghỉ ngơi. Họ thường phải cố gắng rất nhiều để bắt đầu công việc, trong khi những nhiệm vụ quen thuộc lại trở nên nặng nề hơn. Sau một ngày làm việc, cảm giác kiệt sức có thể kéo dài đến tận buổi tối và khiến họ không còn năng lượng cho gia đình hoặc sở thích cá nhân. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, đó là dấu hiệu cần xem xét lại khối lượng công việc và thời gian phục hồi.

2. Ngày càng xa cách, chán nản hoặc tiêu cực với công việc

Một người từng rất nhiệt tình có thể bắt đầu cảm thấy mọi cuộc họp đều vô nghĩa hoặc không muốn tiếp xúc với đồng nghiệp. Họ dễ khó chịu khi nhận nhiệm vụ mới, mất cảm giác hào hứng với những mục tiêu từng theo đuổi và thường xuyên nghĩ đến việc tránh xa công việc. Những cảm xúc này không nhất thiết phản ánh sự thiếu trách nhiệm, mà có thể xuất hiện khi áp lực nghề nghiệp kéo dài vượt quá khả năng phục hồi. Tuy nhiên, nếu cảm giác buồn bã và mất hứng thú lan rộng đến hầu hết các hoạt động trong cuộc sống, cần được đánh giá thêm để phân biệt với trầm cảm.

3. Hiệu suất giảm dù thời gian làm việc ngày càng nhiều

Khi kiệt sức, người lao động có thể phải mất nhiều thời gian hơn để xử lý một công việc quen thuộc, dễ quên những chi tiết nhỏ hoặc thường xuyên mắc lỗi. Cảm giác không còn làm việc hiệu quả khiến họ tự trách bản thân và cố gắng tăng giờ làm để bù đắp. Tuy nhiên, việc kéo dài thời gian làm việc khi cơ thể chưa được nghỉ ngơi có thể khiến tình trạng quá tải tiếp diễn. Đây là vòng lặp khiến nhiều người cảm thấy mình đang cố gắng rất nhiều nhưng kết quả lại ngày càng kém đi.

Ba dấu hiệu trên cần được xem xét cùng thời gian xuất hiện và hoàn cảnh công việc, không phải bảng tiêu chuẩn để tự chẩn đoán. Nếu tình trạng mất ngủ, lo âu, mệt mỏi hoặc suy giảm khả năng sinh hoạt kéo dài, người bệnh nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần. Đặc biệt, khi xuất hiện cảm giác tuyệt vọng nghiêm trọng hoặc ý nghĩ tự làm hại bản thân, cần tìm kiếm hỗ trợ khẩn cấp thay vì cố gắng chịu đựng một mình.

Kiet suc voi cuoc dua thang tien va mua nha: Hoi chuong canh bao burnout o nguoi tre

Thăm khám và tư vấn phù hợp giúp người lao động xác định nguyên nhân kiệt sức và lựa chọn hướng hỗ trợ cần thiết.

Làm gì để thoát khỏi vòng lặp làm việc quá sức?

Phục hồi sau burnout không chỉ đơn giản là ngủ bù một cuối tuần hoặc nghỉ phép vài ngày rồi quay lại lịch làm việc cũ. Nếu nguyên nhân gây căng thẳng vẫn tồn tại, cảm giác kiệt sức có thể nhanh chóng trở lại. Vì vậy, hướng giải quyết cần tập trung vào việc điều chỉnh khối lượng công việc, bảo đảm thời gian nghỉ ngơi và tạo ra những thay đổi có thể duy trì lâu dài. Quan trọng hơn, trách nhiệm không chỉ thuộc về cá nhân người lao động mà còn liên quan đến cách tổ chức và quản lý công việc.

1. Thiết lập ranh giới giữa công việc và thời gian nghỉ ngơi. Người lao động có thể bắt đầu bằng việc xác định giờ kết thúc công việc, hạn chế kiểm tra email ngoài giờ khi không thực sự cần thiết và sắp xếp những khoảng nghỉ ngắn trong ngày. Với những vị trí đòi hỏi làm việc linh hoạt, cần trao đổi rõ thời gian sẵn sàng hỗ trợ và thời gian nghỉ. Điều quan trọng là những ranh giới này phải phù hợp với thực tế công việc và được người quản lý tôn trọng.

2. Trao đổi về khối lượng công việc và những áp lực không hợp lý. Nếu liên tục phải làm thêm giờ, xử lý quá nhiều nhiệm vụ hoặc không có đủ nguồn lực để hoàn thành công việc, người lao động nên chủ động trao đổi với cấp quản lý. Có thể cùng nhau xem lại mức độ ưu tiên, thời hạn và cách phân bổ nhiệm vụ để giảm những áp lực không cần thiết. WHO nhấn mạnh rằng cải thiện điều kiện làm việc, hỗ trợ nhân viên và quản lý rủi ro tâm lý tại nơi làm việc là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe tinh thần.

3. Duy trì giấc ngủ, vận động và những hoạt động ngoài công việc. Ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ và vận động thường xuyên giúp cơ thể có điều kiện phục hồi sau những giai đoạn căng thẳng. Bạn có thể dành thời gian đi bộ, tập yoga nhẹ nhàng, gặp bạn bè hoặc tham gia những sở thích không liên quan đến công việc. Những hoạt động này không thể thay thế việc giảm áp lực tại nơi làm việc, nhưng có thể hỗ trợ cải thiện tâm trạng và chất lượng sống.

4. Tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết. Nếu đã điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi nhưng vẫn thường xuyên mất ngủ, lo âu hoặc suy giảm khả năng làm việc, người bệnh nên được đánh giá sức khỏe. Bác sĩ có thể kiểm tra những nguyên nhân thể chất gây mệt mỏi và hướng dẫn chuyển khám chuyên khoa phù hợp. Một số phương pháp hỗ trợ tâm lý, bao gồm liệu pháp nhận thức - hành vi khi có chỉ định, có thể giúp người bệnh học cách ứng phó với căng thẳng và thay đổi những thói quen không có lợi.

Kiet suc voi cuoc dua thang tien va mua nha: Hoi chuong canh bao burnout o nguoi tre

Duy trì vận động, nghỉ ngơi hợp lý và những hoạt động ngoài công việc giúp hỗ trợ phục hồi sau căng thẳng kéo dài.

Mong muốn có sự nghiệp ổn định, thu nhập tốt và một căn nhà riêng là điều hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, nếu phải đánh đổi bằng giấc ngủ, sức khỏe và mọi khoảng thời gian nghỉ ngơi, người trẻ có thể dần rơi vào tình trạng kiệt sức. Nhận diện sớm burnout không có nghĩa từ bỏ mục tiêu thành công, mà là tìm cách theo đuổi mục tiêu trong những điều kiện bền vững hơn. Một sự nghiệp lâu dài cần được xây dựng cùng sức khỏe thể chất và tinh thần, thay vì đặt hai điều này ở hai phía đối lập.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Tin cùng chuyên đề

TIN KHÁC

Thuốc và sức khỏe

Dinh dưỡng

Làm đẹp