Loãng xương không xay ra khi bạn có tuổi, mà đã âm thầm khởi phát từ sớm do rối loạn chuyển hóa canxi và hormone. Theo các chuyên gia sức khỏe, có 3 nhóm đối tượng nằm ở mức nguy cơ cao cần tầm soát sớm để có biện pháp phòng bệnh kịp thời.
Trong cơ thể con người, xương không phải là cấu trúc cố định mà liên tục được tái tạo thông qua hai quá trình song song: tạo xương và hủy xương. Khi còn trẻ, quá trình tạo xương chiếm ưu thế giúp xương chắc khỏe. Tuy nhiên, theo thời gian, đặc biệt sau tuổi 30, tốc độ tạo xương bắt đầu giảm dần.
Khi sự cân bằng này bị lệch theo hướng hủy xương nhiều hơn, mật độ xương giảm dần và dẫn đến loãng xương. Đây là một quá trình âm thầm, không gây đau rõ rệt trong giai đoạn đầu nên rất dễ bị bỏ qua.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization - WHO), loãng xương là một trong những nguyên nhân chính gây gãy xương ở người lớn tuổi trên toàn cầu và phần lớn chỉ được phát hiện khi đã có biến chứng.
 |
Mật độ xương phụ thuộc chặt chẽ vào hai yếu tố chính là hormone (đặc biệt estrogen) và chuyển hóa khoáng chất như canxi và vitamin D. Estrogen giúp hạn chế hoạt động của tế bào hủy xương, do đó khi hormone này giảm, quá trình mất xương diễn ra nhanh hơn.
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu canxi từ ruột vào máu. Khi thiếu vitamin D, cơ thể không thể sử dụng hiệu quả lượng canxi nạp vào, dẫn đến giảm chất lượng xương dù chế độ ăn có thể vẫn đầy đủ.
Theo National Institutes of Health (NIH), thiếu vitamin D kéo dài là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến giảm mật độ xương và tăng nguy cơ gãy xương.
Phụ nữ sau mãn kinh là nhóm có nguy cơ loãng xương cao nhất do sự suy giảm đột ngột estrogen. Khi hormone này giảm, tốc độ mất xương tăng nhanh hơn so với tốc độ tạo xương, đặc biệt trong những năm đầu sau mãn kinh.
Đây là lý do nhiều trường hợp loãng xương không được phát hiện cho đến khi xảy ra gãy xương dù không có chấn thương mạnh.
Hoạt động thể chất đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích tái tạo xương. Khi cơ thể ít vận động, xương không nhận được đủ kích thích cơ học để duy trì mật độ.
Những người làm việc văn phòng, ít đi lại hoặc nằm nhiều có xu hướng mất xương nhanh hơn theo thời gian.
Theo các khuyến nghị từ American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), vận động chịu lực là yếu tố quan trọng giúp duy trì sức khỏe xương.
 |
Thiếu vận động làm giảm kích thích tạo xương, dẫn đến mật độ xương suy giảm.
Chế độ ăn thiếu canxi, protein hoặc vitamin D trong thời gian dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc xương. Ngoài ra, các vấn đề về hấp thu đường ruột cũng có thể khiến cơ thể không sử dụng hiệu quả dưỡng chất cần thiết cho xương.
Những người có chế độ ăn kiêng quá mức hoặc ăn uống thiếu cân bằng thường thuộc nhóm nguy cơ này.
Điểm nguy hiểm nhất của loãng xương là không gây đau hoặc triệu chứng đặc hiệu trong giai đoạn đầu. Người bệnh thường chỉ phát hiện khi có biến chứng như đau lưng kéo dài, giảm chiều cao hoặc gãy xương tự nhiên.
Theo International Osteoporosis Foundation (IOF), phần lớn trường hợp loãng xương chỉ được phát hiện sau khi đã xảy ra gãy xương.
 |
Tầm soát mật độ xương (DEXA scan) thường được khuyến nghị cho các nhóm nguy cơ cao hoặc khi có dấu hiệu nghi ngờ. Việc phát hiện sớm giúp điều chỉnh lối sống và can thiệp dinh dưỡng kịp thời để làm chậm tiến triển mất xương.
Loãng xương là một quá trình âm thầm kéo dài nhiều năm trước khi biểu hiện thành triệu chứng rõ ràng. Sự mất cân bằng giữa tạo xương và hủy xương, kết hợp với thiếu hụt hormone, dinh dưỡng và vận động là những yếu tố chính thúc đẩy bệnh tiến triển. Việc hiểu rõ cơ chế này và nhận diện sớm các nhóm nguy cơ giúp chủ động hơn trong việc tầm soát và bảo vệ sức khỏe xương từ sớm, thay vì chỉ can thiệp khi đã xuất hiện biến chứng.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này
