Mồ hôi vừa tiết ra thường không phải nguyên nhân gây mùi chính

Hệ thống y tế Mayo Clinic giải thích cơ thể có tuyến mồ hôi eccrine mở trực tiếp ra da và tuyến apocrine tập trung ở vùng có lông như nách, bẹn. Dịch từ tuyến apocrine ban đầu gần như không mùi, sau đó vi khuẩn trên da phân giải các thành phần và tạo hợp chất có mùi. Vì vậy, lượng mồ hôi, hệ vi sinh, lông, quần áo và thời gian da bị ẩm đều có thể thay đổi kết quả.

Cùng một người có thể có mùi mạnh hơn vào ngày nóng, khi vận động, căng thẳng hoặc thay đổi hormone mà không hề mắc bệnh mới. Mùi cũng khác giữa nách, bàn chân, bẹn và da đầu vì môi trường ẩm, tuyến mồ hôi và vi khuẩn không giống nhau. Trước khi suy đoán bệnh nội tạng, cần xác định mùi xuất hiện ở đâu, bắt đầu lúc nào và có còn sau tắm cùng thay quần áo sạch hay không.

Quần áo giữ ẩm và thời gian vi khuẩn tiếp xúc với dịch tiết có thể làm mùi tăng dù bản thân mồ hôi mới tiết ra gần như không mùi.

Thay đổi sinh hoạt là nhóm nguyên nhân nên kiểm tra đầu tiên

Thực phẩm nhiều tỏi, hành, gia vị, rượu và một số chất bổ sung có thể làm mùi hơi thở hoặc cơ thể thay đổi tạm thời. Thuốc, giai đoạn dậy thì, chu kỳ kinh, thai kỳ, quanh mãn kinh, sốt và stress cũng có thể thay lượng mồ hôi hoặc cách một người cảm nhận mùi. Một thay đổi xuất hiện ngay sau bữa ăn hoặc thuốc mới rồi giảm khi tác nhân hết thường ít đáng lo hơn mùi kéo dài không rõ lý do.

Da và quần áo ẩm có thể tạo mùi trước khi bệnh toàn thân được nghĩ tới

Viêm kẽ, nấm da, nhiễm khuẩn, vết thương tiết dịch và bàn chân bị bí lâu đều có thể làm mùi khu trú khác thường. Dấu hiệu đi kèm như đỏ, đau, nóng, ngứa, bong vảy, nứt da hoặc chảy dịch quan trọng hơn việc cố đặt tên mùi. Người đái tháo đường hoặc giảm cảm giác bàn chân cần kiểm tra tổn thương sớm vì một vết nhỏ có thể tiến triển mà không đau nhiều.

Quần áo thể thao bằng chất liệu giữ dầu, giày chưa khô và khăn dùng lại có thể lưu mùi dù da đã tắm sạch. Giặt đúng hướng dẫn, phơi khô hoàn toàn, luân phiên giày và thay đồ sớm sau vận động là những thử nghiệm hợp lý. Không đổ cồn, chất tẩy hoặc tinh dầu đậm đặc lên vùng da tổn thương vì có thể gây kích ứng và che lấp dấu hiệu nhiễm trùng.

Mùi khu trú kèm đỏ, đau, ngứa hoặc nứt da cần được xem như vấn đề da liễu trước khi suy đoán bệnh nội tạng.

Lượng mồ hôi thay đổi đột ngột nói lên nhiều vấn đề sức khỏe 

Cổng thông tin MedlinePlus của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (National Library of Medicine, NLM) cho biết tăng tiết mồ hôi có thể liên quan cường giáp, hạ đường huyết, rối loạn thần kinh hoặc vấn đề sức khỏe khác. Mayo Clinic cũng khuyên đi khám khi đột nhiên ra mồ hôi nhiều, đổ mồ hôi đêm không rõ lý do hoặc mùi cơ thể thay đổi không giải thích được. Mẫu ra mồ hôi toàn thân mới xuất hiện thường cần nhìn khác với tình trạng lòng bàn tay ẩm đã có từ nhỏ.

Sốt, hồi hộp, run tay, sụt cân, tiêu chảy, cơn đói lả hoặc thuốc mới là những thông tin giúp thu hẹp nguyên nhân. Mồ hôi lạnh kèm đau ngực, chóng mặt hoặc mạch nhanh có thể là tình huống cấp, không phải lúc thử chất khử mùi. Ngược lại, mồ hôi tăng lúc lo âu nhưng giảm khi tình huống qua đi vẫn nên được đánh giá nếu làm người bệnh né giao tiếp hoặc ảnh hưởng công việc.

Không nên dùng mùi cơ thể để tự chẩn đoán gan, thận hoặc tiểu đường

Những bài viết gán mùi ngọt, khai, chua hoặc kim loại cho từng bệnh thường đơn giản hóa quá mức một dấu hiệu rất không đặc hiệu. Bệnh gan, thận, đái tháo đường mất kiểm soát hoặc nhiễm trùng nặng có thể làm mùi hơi thở và dịch cơ thể thay đổi trong một số hoàn cảnh, nhưng luôn cần triệu chứng, khám và xét nghiệm đi kèm. Tự trấn an hoặc hoảng sợ chỉ dựa trên mùi đều có thể làm chậm bước cần thiết.

Khát nhiều, tiểu nhiều, nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, lơ mơ, vàng da, phù hoặc giảm lượng nước tiểu là những biểu hiện đáng chú ý hơn. Khi có triệu chứng toàn thân, hãy mô tả chính xác thời điểm, thuốc, bệnh nền và mức thay đổi thay vì chỉ nói mùi khó chịu. Nhân viên y tế sẽ quyết định có cần kiểm tra đường huyết, tuyến giáp, gan, thận, nhiễm trùng hay nguyên nhân khác hay không.

Chăm sóc tại nhà nên giảm ẩm và kích ứng, không chọn mùi bằng nhiều lớp hương

Tắm sau khi đổ mồ hôi, lau khô nếp gấp, thay đồ sạch và chọn chất liệu thoáng là nền tảng. Chất chống tiết mồ hôi khác chất khử mùi, vì loại thứ nhất giảm lượng mồ hôi còn loại thứ hai chủ yếu giảm hoặc che mùi. Người có da nhạy cảm nên thử sản phẩm trên vùng nhỏ và ngừng nếu rát, đỏ hoặc bong tróc.

Nước hoa đậm, tinh dầu và chất tẩy mạnh có thể trộn với mùi sẵn có hoặc gây viêm da tiếp xúc, khiến vấn đề phức tạp hơn. Nếu vệ sinh hợp lý trong một đến hai tuần không cải thiện, đừng tăng số lớp sản phẩm mà hãy đặt lịch khám. Chụp tổn thương da, ghi thời gian mùi và nhờ người tin cậy mô tả khách quan có thể cung cấp dữ liệu tốt hơn cho buổi khám.

Giữ da khô, thay quần áo sạch và dùng sản phẩm đúng chức năng thường hữu ích hơn việc phủ nhiều lớp hương lên nguyên nhân chưa rõ.

Khi nào cần đi khám?

Có thể tiếp tục theo dõi: Mùi thay đổi ngắn sau vận động, thời tiết nóng, món ăn rõ ràng hoặc quần áo ẩm rồi hết sau vệ sinh có thể được theo dõi. Hãy ghi tác nhân, giữ da và đồ dùng khô, tránh đổi nhiều sản phẩm cùng lúc. Nếu mùi quay lại không theo tác nhân hoặc kéo dài dù chăm sóc đúng, chuyển sang đặt lịch khám.

Nên đặt lịch khám: Mùi mới kéo dài, mồ hôi tăng đột ngột, đổ mồ hôi đêm, tổn thương da, sụt cân, sốt hoặc hồi hộp cần được đánh giá. Người có đái tháo đường, bệnh gan thận, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc mới nên liên hệ sớm hơn. Mang danh sách thuốc, nhật ký ăn uống và ảnh tổn thương sẽ giúp bác sĩ phân biệt nguyên nhân da liễu với vấn đề toàn thân.

Cần cấp cứu: Mồ hôi lạnh kèm đau ngực, khó thở, ngất hoặc lú lẫn cần gọi 115 ngay. Nôn nhiều, thở nhanh sâu, đau bụng, khát dữ dội hoặc lơ mơ ở người đái tháo đường cũng là dấu hiệu không nên chờ. Đừng cố che mùi, tự uống thuốc hay tự lái xe khi người bệnh đang choáng hoặc thay đổi ý thức.

Lời khuyên từ chuyên gia

Mùi là dữ liệu chủ quan, vì vậy hãy bắt đầu từ vị trí, thời điểm, lượng mồ hôi và dấu hiệu đi kèm. Loại trừ quần áo ẩm, thực phẩm, sản phẩm mới và tổn thương da trước khi nghĩ đến bệnh hiếm. Không tự cắt nhiều thực phẩm hoặc dùng kháng sinh để đổi mùi. Khi thay đổi kéo dài, một buổi khám có lịch sử rõ ràng hữu ích hơn danh sách bệnh suy đoán từ internet.

Mùi mồ hôi thay đổi thường đến từ tương tác giữa dịch tiết, vi khuẩn, quần áo, thức ăn, hormone và lượng mồ hôi. Dấu hiệu này chỉ đáng tin hơn khi được đặt cạnh vị trí, thời gian kéo dài, tổn thương da và triệu chứng toàn thân. Chăm sóc khô sạch là bước đầu hợp lý, còn mùi mới không rõ nguyên nhân hoặc kèm mồ hôi lạnh, đau ngực, lú lẫn cần được đánh giá đúng mức. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này