Cholesterol không xấu hoàn toàn, nhưng mất cân bằng mới là vấn đề

Cholesterol là chất béo cần thiết cho cơ thể để tạo hormone, màng tế bào và vitamin D. Vấn đề nằm ở sự mất cân bằng giữa các loại cholesterol và lipid máu. LDL-cholesterol thường được gọi là cholesterol “xấu” vì khi quá cao có thể góp phần tạo mảng bám trong động mạch. HDL-cholesterol thường được gọi là cholesterol “tốt” vì giúp vận chuyển cholesterol dư về gan để xử lý.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), LDL cao có thể dẫn đến tích tụ mảng bám trong động mạch và làm tăng nguy cơ bệnh tim hoặc đột quỵ; HDL cao hơn thường liên quan đến giảm nguy cơ tim mạch.

Điều đáng lo là mỡ máu cao thường không có triệu chứng rõ. Người trẻ có thể học tập, làm việc, tập luyện bình thường nhưng chỉ số LDL, triglyceride hoặc cholesterol toàn phần đã tăng. Vì vậy, các lầm tưởng dưới đây khiến nhiều người trì hoãn kiểm tra cho đến khi có vấn đề khác.

1. Người gầy thì không bị mỡ máu cao

Gầy không đồng nghĩa với mỡ máu đẹp. Một người có cân nặng bình thường vẫn có thể ăn nhiều chất béo bão hòa, đường, đồ chiên, rượu bia, ít chất xơ hoặc có gen làm tăng cholesterol. Ngoài ra, mỡ nội tạng và gan nhiễm mỡ có thể tồn tại ngay cả khi thân hình không quá béo.

Vì vậy, chỉ nhìn cân nặng hoặc dáng người không đủ để đánh giá nguy cơ. Nếu gia đình có người bệnh tim sớm, tăng cholesterol, đái tháo đường, tăng huyết áp, hoặc bản thân thường ăn uống thất thường, ít vận động, nên xét nghiệm mỡ máu theo khuyến nghị bác sĩ.

Dáng người bình thường không đảm bảo cholesterol luôn ở mức an toàn.

2. Còn trẻ thì chưa cần quan tâm cholesterol

Mảng xơ vữa không xuất hiện sau một đêm. Nó tích lũy qua nhiều năm từ thói quen ăn uống, vận động, hút thuốc, giấc ngủ, stress và yếu tố di truyền. Người trẻ càng chủ quan, thời gian mạch máu tiếp xúc với LDL cao càng dài.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) nhấn mạnh cholesterol cao có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ; cơ quan này cũng khuyến nghị người trưởng thành nên kiểm tra cholesterol định kỳ theo độ tuổi và nguy cơ cá nhân.

3. Chỉ ăn mỡ động vật mới làm cholesterol tăng

Mỡ động vật, bơ, thịt chế biến, đồ chiên rán đúng là có thể làm tăng chất béo bão hòa trong khẩu phần. Nhưng cholesterol và mỡ máu không chỉ bị ảnh hưởng bởi “ăn mỡ”. Đường, tinh bột tinh chế, nước ngọt, trà sữa, bánh ngọt, rượu bia và lối sống ít vận động cũng có thể làm tăng triglyceride, tăng cân bụng và ảnh hưởng chuyển hóa lipid.

Nói cách khác, một người ít ăn thịt mỡ nhưng thường xuyên uống đồ ngọt, ăn khuya, ngồi nhiều, ngủ kém vẫn có thể có mỡ máu xấu. Vì vậy, phòng mỡ máu cao không chỉ là “bỏ mỡ”, mà là điều chỉnh toàn bộ mô hình ăn uống.

Mỡ máu cao không chỉ đến từ thịt mỡ mà còn từ đồ ngọt, tinh bột tinh chế và lối sống ít vận động.

4. Không có triệu chứng nghĩa là không sao

Đây là lầm tưởng nguy hiểm nhất. Cholesterol cao thường im lặng. Bạn không thể cảm nhận LDL đang tăng hay mảng bám đang hình thành trong mạch máu. Chờ đến khi đau ngực, khó thở, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim mới kiểm tra là quá muộn.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết cholesterol cao thường không có triệu chứng, vì vậy xét nghiệm máu là cách duy nhất để biết chỉ số cholesterol.

5. Chỉ cần kiêng trứng là đủ

Trứng thường bị xem là “thủ phạm” của cholesterol, nhưng câu chuyện không đơn giản như vậy. Với nhiều người khỏe mạnh, việc ăn trứng ở mức phù hợp trong một chế độ ăn cân đối không phải vấn đề chính. Điều đáng chú ý hơn thường là tổng khẩu phần: chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, đồ chiên, thịt chế biến, đường, ít rau và ít vận động.

Một bài tổng quan năm 2018 đăng trên cơ sở dữ liệu của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NLM/NIH) cho rằng bằng chứng hiện tại không ủng hộ quan điểm cholesterol từ khẩu phần đơn lẻ luôn làm tăng nguy cơ bệnh tim ở người khỏe mạnh; bối cảnh toàn bộ chế độ ăn mới là điều cần xem xét.

6. Tập thể dục rồi thì ăn uống sao cũng được

Tập thể dục rất quan trọng, nhưng không “xóa” được mọi tác động của chế độ ăn nhiều năng lượng, nhiều đường, nhiều chất béo bão hòa và ít chất xơ. Người tập đều vẫn có thể mỡ máu cao nếu ăn uống mất cân đối hoặc có yếu tố di truyền.

Cách bền hơn là kết hợp vận động đều, ăn nhiều rau, đậu, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, cá, hạt; hạn chế đồ chiên, thịt chế biến, nước ngọt và rượu bia. Nếu xét nghiệm cho thấy LDL cao, bác sĩ có thể chỉ định thuốc tùy mức nguy cơ, không nên tự mua thực phẩm chức năng thay thế điều trị.

Tập luyện cần đi cùng ăn uống và kiểm tra định kỳ, nhất là khi có yếu tố nguy cơ gia đình.

Mỡ máu cao ở người trẻ dễ bị bỏ qua vì nhiều lầm tưởng: gầy là an toàn, trẻ thì chưa bị, chỉ ăn mỡ mới tăng, không triệu chứng là không sao, chỉ cần kiêng trứng hoặc tập thể dục là đủ. Thực tế, cholesterol chịu ảnh hưởng bởi cả di truyền, khẩu phần, vận động, cân nặng, giấc ngủ và các bệnh nền.

Nếu bạn chưa từng xét nghiệm mỡ máu, hãy cân nhắc kiểm tra trong lần khám sức khỏe gần nhất. Một chỉ số nhỏ trên phiếu xét nghiệm có thể giúp bạn điều chỉnh sớm trước khi mạch máu chịu áp lực nhiều năm.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin