Mốc trên 100 lần mỗi phút chỉ có giá trị khi cơ thể thực sự đang nghỉ

American Heart Association (AHA) nêu khoảng nhịp tim nghỉ trung bình ở người lớn là 60 đến 100 lần mỗi phút và gọi nhịp trên 100 là tachycardia, tức nhịp tim nhanh. Tuy nhiên, “lúc nghỉ” không có nghĩa vừa leo cầu thang xong rồi ngồi xuống đo ngay. Cơ thể cần ở trạng thái yên, không vừa vận động, hút thuốc, uống cà phê hoặc trải qua căng thẳng rõ rệt. Nếu không kiểm soát bối cảnh, con số đo được phản ánh phản ứng tạm thời hơn là nhịp nền.

Để tự kiểm tra, hãy ngồi hoặc nằm yên khoảng năm phút, thả lỏng tay và đo mạch ở cổ tay trong đủ thời gian. Có thể đếm 30 giây rồi nhân đôi khi nhịp đều, nhưng nên đếm trọn một phút nếu nhịp không đều hoặc kết quả bất thường. Đồng hồ thông minh hữu ích để nhìn xu hướng, song có thể sai khi thiết bị lỏng, tay chuyển động, da lạnh hoặc tín hiệu kém. Một kết quả lạ nên được kiểm tra lại bằng cách bắt mạch hoặc thiết bị phù hợp.

Mức nền cũng khác nhau giữa các cá nhân. Người tập luyện bền bỉ có thể có nhịp nghỉ thấp hơn, trong khi người ít vận động, thiếu ngủ hoặc đang đau có thể cao hơn bình thường của chính họ. Vì vậy, ngoài mốc 100, cần chú ý sự thay đổi so với nhiều ngày trước. Một người vốn có nhịp 60 nhưng đột ngột duy trì 95 kèm khó chịu vẫn đáng đánh giá, còn một lần 102 sau mất ngủ chưa đủ để kết luận tim đang suy kiệt.

Nhịp tim nghỉ cần được đo sau khi cơ thể đã yên, không phải ngay sau vận động hoặc dùng chất kích thích.

Tim có thể đập nhanh để đáp ứng cơ thể hoặc vì hệ điện học bị rối loạn

Nhịp xoang nhanh là phản ứng khi nút xoang, bộ tạo nhịp tự nhiên của tim, nhận tín hiệu rằng cơ thể cần nhiều máu và oxy hơn. Sốt làm chuyển hóa tăng, mất nước làm thể tích tuần hoàn giảm, còn thiếu máu khiến tim phải bơm nhanh hơn để vận chuyển đủ oxy. Đau, lo âu, cường giáp, nhiễm trùng, thiếu ngủ và một số thuốc cũng có thể đẩy nhịp lên. Trong những trường hợp này, chỉ cố làm chậm nhịp mà không xử lý nguyên nhân có thể che lấp vấn đề quan trọng.

Caffeine, nicotine, rượu, nước tăng lực và thuốc cảm chứa chất kích thích thường bị bỏ sót khi người bệnh kể bệnh sử. Một người uống nhiều cà phê để chống buồn ngủ rồi thấy hồi hộp có thể đang chịu tác động đồng thời của caffeine, thiếu ngủ và căng thẳng. Nhưng không nên mặc định mọi cơn tim nhanh đều do lo lắng. Nếu cơn xuất hiện đột ngột như bật công tắc, nhịp rất đều và nhanh, hoặc kết thúc đột ngột, bác sĩ có thể cần xem xét rối loạn nhịp trên điện tâm đồ.

Các dạng nhịp nhanh không giống nhau về mức nguy hiểm. Nhịp nhanh trên thất thường gây hồi hộp, chóng mặt hoặc khó chịu nhưng cần điện tâm đồ mới phân loại. Nhịp nhanh thất bắt đầu từ buồng tim dưới có thể đe dọa khả năng bơm máu và tính mạng, đặc biệt ở người có bệnh tim cấu trúc. Chỉ nhìn con số trên đồng hồ không thể xác định nguồn phát nhịp. Đó là lý do việc tự dùng thuốc chẹn nhịp của người khác hoặc tăng liều thuốc đang dùng là hành vi rủi ro.

Tim đập nhanh kéo dài có thể làm thời gian đổ đầy giữa các nhịp ngắn lại và tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Ở một số rối loạn nhịp dai dẳng, tình trạng này có thể làm chức năng tim suy giảm theo thời gian. Tuy nhiên, cụm từ “tim quá tải” trong headline chỉ nên được hiểu như lời nhắc cần tìm nguyên nhân, không phải chẩn đoán suy tim. Đánh giá đúng thường cần bệnh sử, khám, điện tâm đồ và đôi khi xét nghiệm máu hoặc thiết bị theo dõi nhịp.

Điện tâm đồ giúp phân biệt phản ứng nhịp xoang nhanh với các rối loạn phát sinh từ hệ điện học của tim.

Triệu chứng đi kèm mới quyết định mức độ khẩn cấp

AHA khuyến cáo gọi cấp cứu khi nhịp tim đột ngột rất cao hoặc rất thấp so với bình thường của bạn, đặc biệt nếu kèm đau ngực, khó thở, chóng mặt, ngất hoặc cảm giác có điều gì đó nghiêm trọng. Không nên tự lái xe khi đang choáng hoặc gần ngất. Một cơn hồi hộp không dứt kèm đau ngực, khó thở hay mất ý thức cần được xử lý như tình huống cấp cứu, bất kể thiết bị đang hiển thị 110 hay một con số khác.

Nếu không có dấu hiệu cấp cứu nhưng nhịp nghỉ trên 100 lặp lại nhiều lần, kéo dài hoặc xuất hiện ngày càng thường xuyên, nên đặt lịch khám. Hãy ghi thời điểm bắt đầu, thời gian cơn kéo dài, nhịp đều hay không, hoạt động trước đó, caffeine, thuốc và triệu chứng đi kèm. Danh sách thuốc cần bao gồm thuốc kê đơn, thuốc cảm, thực phẩm bổ sung và sản phẩm giảm cân, vì một số thành phần có thể ảnh hưởng nhịp tim.

Trong lúc chờ đánh giá, có thể nghỉ ở nơi thoáng, uống nước nếu không bị hạn chế dịch và tránh dùng thêm chất kích thích. Không tự thực hiện động tác ép ngực, xoa vùng cổ hoặc các nghiệm pháp trên mạng khi chưa được nhân viên y tế hướng dẫn. Nếu sốt cao, nôn tiêu chảy, chảy máu, mất nước hoặc có bệnh nền, việc xử lý nguyên nhân cần được ưu tiên. Một nhịp tim giảm sau nghỉ là thông tin hữu ích nhưng không xóa bỏ red flag đã xuất hiện.

Bác sĩ có thể kiểm tra huyết áp, độ bão hòa oxy, điện tâm đồ, công thức máu, chức năng tuyến giáp, điện giải hoặc các xét nghiệm khác tùy bối cảnh. Nếu cơn không xuất hiện tại phòng khám, máy Holter hoặc thiết bị ghi biến cố có thể được cân nhắc. Mục tiêu không phải săn một con số hoàn hảo mỗi phút, mà là xác định kiểu nhịp, nguyên nhân và tác động lên cơ thể. Theo dõi có hệ thống giúp tránh cả hai thái cực: hoảng loạn vì một lần đo và chủ quan với cơn tái diễn.

Mốc trên 100 cần được đặt cạnh thời gian kéo dài, nhịp đều hay không và các triệu chứng cảnh báo.

Nhịp tim nghỉ trên 100 lần mỗi phút là ngưỡng nhịp nhanh, không phải bằng chứng tự động rằng tim đang quá tải hay sắp ngừng đập. Điều quan trọng là đo trong trạng thái nghỉ thật sự, so với mức nền và tìm các nguyên nhân như sốt, mất nước, thiếu máu, thuốc hoặc rối loạn nhịp. Đừng chủ quan khi cơn tái diễn. Nếu nhịp nhanh kèm đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc ngất, hãy tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.

Lời khuyên từ chuyên gia

1. Ngồi yên ít nhất năm phút trước khi đo và kiểm tra lại kết quả bất thường.

2. Ghi nhật ký nhịp tim cùng triệu chứng, caffeine, thuốc và hoạt động trước cơn.

3. Không tự dùng thuốc làm chậm nhịp hoặc tăng liều thuốc tim mạch.

4. Gọi cấp cứu khi hồi hộp không dứt kèm đau ngực, khó thở, choáng hoặc ngất.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này