Thói quen tiện tay uống thuốc bằng cà phê, trà sữa hay nước ngọt tưởng vô hại nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro khôn lường. Sự tương tác giữa các thành phần trong các loại thức uống này không chỉ làm giảm/ vô hiệu hóa tác dụng của thuốc, mà còn gây hại nghiêm trọng cho cơ thể.
Nước lọc là lựa chọn an toàn nhất với phần lớn thuốc uống vì ít có nguy cơ tương tác hơn cà phê, trà, nước ngọt, sữa, rượu bia hoặc nước ép trái cây. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo người dùng cần đọc nhãn thuốc và hỏi chuyên gia y tế về tương tác thuốc, vì thuốc có thể tương tác với thực phẩm, đồ uống, rượu, caffeine hoặc các thuốc khác.
Cà phê chứa caffeine, có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương. Khi dùng cùng một số thuốc cũng có tác dụng kích thích hoặc ảnh hưởng lên tim mạch, cơ thể có thể dễ hồi hộp, run tay, mất ngủ, bồn chồn hoặc tim đập nhanh hơn.
Một tổng quan về tương tác "thức ăn - thuốc" đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NLM/NIH) lưu ý nên tránh ăn/uống lượng lớn thực phẩm và đồ uống chứa caffeine như chocolate, cola, cà phê và trà khi dùng theophylline (hoạt chất thường có trong các loại thuốc điều trị hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) nhờ tác dụng làm giãn cơ trơn phế quản giúp người bệnh dễ thở hơn), vì theophylline cũng thuộc nhóm xanthine, việc dùng chung với caffeine sẽ làm tăng độc tính của thuốc, dễ dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng như kích thích quá mức hệ thần kinh trung ương, gây tim đập nhanh, hồi hộp, bồn chồn, run tay, mất ngủ hoặc gây kích ứng mạnh cho dạ dày. Dù theophylline không phải thuốc ai cũng dùng. Dù theophylline không phải thuốc ai cũng dùng, ví dụ này cho thấy caffeine không phải lúc nào cũng “vô can” khi đi cùng thuốc.
Cà phê cũng có thể làm dạ dày cồn cào hơn ở người đang dùng thuốc giảm đau kháng viêm, hoặc làm khó ngủ nếu uống thuốc buổi tối cùng cà phê. Nếu sau khi uống thuốc bằng cà phê bạn thấy tim đập nhanh, run, khó ngủ hoặc đau dạ dày, nên đổi sang nước lọc và hỏi dược sĩ.
_112049594.png "Uống thuốc bằng cà phê, trà hoặc nước ngọt sẽ gây hại cơ thể và phản tác dụng thuốc") |
Nước lọc thường là lựa chọn an toàn hơn cà phê khi uống thuốc.
Trà chứa caffeine và polyphenol/tannin. Với một số người, uống trà đặc cùng thuốc hoặc viên bổ sung có thể làm dạ dày khó chịu, tăng kích thích hoặc ảnh hưởng hấp thu một số khoáng chất. Ví dụ, trà có thể cản trở hấp thu sắt không heme trong bữa ăn hoặc khi dùng bổ sung sắt, nên người đang bổ sung sắt thường được khuyên tránh uống trà/cà phê sát thời điểm uống.
Không phải mọi loại trà đều nguy hiểm, nhưng thói quen “nuốt thuốc bằng ngụm trà đặc” không phải lựa chọn tối ưu. Nếu đang dùng thuốc hằng ngày, hãy giữ nguyên tắc: uống thuốc bằng nước lọc, còn trà nên uống cách xa thời điểm dùng thuốc nếu nhãn thuốc hoặc dược sĩ có khuyến nghị.
Nước ngọt có gas thường chứa đường, acid, caffeine ở một số loại cola và khí CO₂. Khi đang đau dạ dày, tiêu chảy, buồn nôn hoặc dùng thuốc có thể kích ứng dạ dày, nước ngọt có thể làm đầy hơi, ợ hơi hoặc khó chịu hơn. Với người cần kiểm soát đường, nước ngọt cũng làm tăng lượng đường nạp vào mà không đem lại lợi ích cho việc dùng thuốc.
Một số người nghĩ nước ngọt giúp “dễ nuốt thuốc” vì có vị ngọt. Nhưng nếu thuốc cần uống với nhiều nước, một ngụm nước ngọt nhỏ không đủ giúp viên thuốc đi xuống trơn tru và hòa tan phù hợp. Với viên thuốc lớn, uống quá ít nước còn có thể gây cảm giác mắc ở cổ hoặc kích ứng thực quản.
_112050673.png "Uống thuốc bằng cà phê, trà hoặc nước ngọt sẽ gây hại cơ thể và phản tác dụng thuốc") |
Cà phê, trà và nước ngọt có thể không phù hợp với một số thuốc, nhất là khi dùng thường xuyên.
Dù headline nói về cà phê, trà và nước ngọt, cũng cần nhắc thêm: một số nước ép trái cây có thể tương tác với thuốc. FDA cảnh báo nước ép bưởi chùm và bưởi chùm có thể ảnh hưởng cách thuốc hoạt động; một số thuốc kê đơn và không kê đơn dùng đường uống có cảnh báo tránh bưởi chùm hoặc nước ép bưởi chùm.
Điều này quan trọng vì nhiều người nghĩ nước ép trái cây “lành mạnh hơn nước ngọt” nên dùng để uống thuốc. Thực tế, lành mạnh trong bữa ăn không đồng nghĩa phù hợp để uống thuốc. Nếu nhãn thuốc cảnh báo tránh bưởi chùm, cần tuân thủ chứ không chỉ giảm lượng uống.
Hãy để ý nếu sau khi uống thuốc với cà phê, trà hoặc nước ngọt, bạn thấy tim đập nhanh, run tay, buồn nôn, đau bụng, chóng mặt, buồn ngủ bất thường, mất ngủ, nổi mẩn hoặc thuốc có vẻ kém hiệu quả. Những dấu hiệu này không luôn do đồ uống, nhưng là lý do nên kiểm tra lại cách dùng thuốc.
Cách an toàn là giữ một thói quen cố định: uống thuốc bằng một cốc nước lọc đầy, đọc nhãn xem thuốc nên uống trước hay sau ăn, tránh tự nghiền/bẻ thuốc nếu không được hướng dẫn và hỏi dược sĩ nếu đang dùng nhiều thuốc cùng lúc.
_112051658.png "Uống thuốc bằng cà phê, trà hoặc nước ngọt sẽ gây hại cơ thể và phản tác dụng thuốc") |
Uống thuốc đúng cách bắt đầu từ lựa chọn đồ uống đơn giản nhất: nước lọc.
Uống thuốc bằng cà phê, trà hoặc nước ngọt có thể khiến cơ thể phản ứng khác đi ở một số trường hợp, nhất là khi đồ uống chứa caffeine, acid, đường hoặc các chất ảnh hưởng hấp thu thuốc. Không cần hoang mang, nhưng nên tạo thói quen dùng thuốc với nước lọc và đọc kỹ hướng dẫn trước khi uống.
Từ hôm nay, hãy để một ly nước lọc cạnh tủ thuốc hoặc bàn làm việc. Một thay đổi nhỏ có thể giúp việc dùng thuốc an toàn và nhất quán hơn nhiều.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này
Quỳnh Giang
Theo Người đưa tin
