Sáng đo huyết áp bình thường nhưng chiều lại vọt lên cao khiến nhiều người bệnh lo lắng thuốc đã bị "nhờn". Thực tế, sự dao động thất thường này không chỉ do hiệu quả của thuốc, mà còn bắt nguồn từ cách đo sai tư thế, tương tác thuốc giảm đau, ăn mặn hay chứng ngưng thở khi ngủ.
Sáng sớm đo được 125/80 mmHg rất đẹp, nhưng đến chiều đo lại vọt lên 160/95 mmHg. Có hôm vừa uống thuốc xong vẫn thấy huyết áp cao chót vót, hôm khác lại tụt sâu làm người bệnh hoa mắt chóng mặt. Nhiều người liền vội vã kết luận "thuốc bị lờn rồi" và tự ý bẻ thêm thuốc uống hoặc bỏ cữ thuốc.
Đây là thói quen rất nguy hiểm. Huyết áp trong cơ thể vốn không phải một con số cố định mà luôn biến thiên theo nhịp sinh học, cảm xúc, vận động và chế độ ăn. Nếu bạn uống thuốc rất đều đặn nhưng chỉ số vẫn lên xuống thất thường, hãy rà soát lại 6 nguyên nhân phổ biến dưới đây:
Rất nhiều trường hợp huyết áp "nhảy số" thực chất xuất phát từ thao tác đo chưa chuẩn. Các lỗi thường gặp gồm: vừa leo cầu thang xong đã đo ngay; quấn vòng bít quá lỏng hoặc quá chật; vòng bít đặt lệch so với vị trí tim; nói chuyện rôm rả trong lúc máy đang bơm hơi; hoặc đo ngay sau khi uống tách cà phê đậm đặc.
Quy tắc đo chuẩn: Ngồi nghỉ ngơi yên tĩnh 5 phút trước khi đo → Đi tiểu sạch → Ngồi tựa lưng thoải mái, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn → Cánh tay đặt trên bàn ngang tầm tim → Quấn vòng bít sát bắp tay trần và giữ im lặng suốt quá trình đo.
 |
Đo huyết áp đúng tư thế và đúng thời điểm giúp phản ánh chính xác hiệu quả của thuốc điều trị.
Mỗi người có một thể trạng và mức độ xơ vữa mạch máu khác nhau. Một viên thuốc có thể tác dụng tốt trong 12 tiếng nhưng không đủ kiểm soát huyết áp suốt 24 giờ, khiến huyết áp bị bùng phát về chiều tối hoặc sáng sớm.
Bác sĩ có thể cần điều chỉnh lại liều lượng, đổi thời điểm uống thuốc (uống buổi sáng hoặc buổi tối) hoặc kết hợp 2–3 nhóm thuốc huyết áp với cơ chế khác nhau để giữ huyết áp êm dịu cả ngày lẫn đêm.
Nhiều người lớn tuổi uống thuốc huyết áp rất nghiêm túc nhưng lại không để ý rằng các loại thuốc uống kèm có thể vô hiệu hóa thuốc huyết áp.
Các thuốc kháng viêm giảm đau khớp (nhóm NSAID như ibuprofen, meloxicam, celecoxib) và các loại thuốc cảm cúm có chứa hoạt chất thông mũi (như pseudoephedrine, phenylephrine) đều có thể gây co mạch, giữ muối nước và làm huyết áp tăng vọt. Hãy luôn thông báo cho bác sĩ mọi loại thuốc bạn đang dùng thêm.
 |
Thuốc giảm đau xương khớp và thuốc cảm cúm có thể làm giảm hiệu lực của thuốc hạ huyết áp.
Một tô bún bò nhiều nước béo, đĩa dưa cà muối chua hay vài chén rượu bia trong bữa tiệc tối có thể nạp vào cơ thể lượng natri khổng lồ. Lượng muối dư thừa này sẽ giữ nước lại trong lòng mạch, làm tăng áp lực máu và khiến thuốc điều trị bị quá tải. Bên cạnh đó, stress kéo dài và thiếu ngủ cũng kích thích tiết hormone co mạch làm huyết áp dao động mạnh.
Nếu bạn thường xuyên ngáy to dữ dội, ban đêm hay bị giật mình ngạt thở, sáng dậy đau đầu và người lờ đờ, rất có thể bạn mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ. Tình trạng thiếu oxy ngắt quãng trong đêm khiến hệ thần kinh giao cảm bị kích thích liên tục, làm huyết áp tăng vọt vào ban đêm và sáng sớm, rất khó kiểm soát bằng thuốc thông thường.
Khi huyết áp vẫn dao động dữ dội dù đã phối hợp nhiều loại thuốc liều cao, bác sĩ sẽ phải tầm soát các bệnh lý nguyên nhân (tăng huyết áp thứ phát). Các nguyên nhân phổ biến gồm: hẹp động mạch thận, u tuyến thượng thận, bệnh suy thận mạn hoặc rối loạn chức năng tuyến giáp.
 |
Huyết áp kháng trị là lý do cần tầm soát các bệnh lý mạch thận và nội tiết tiềm ẩn.
Nếu đo thấy huyết áp trên 180/120 mmHg, hãy ngồi nghỉ ngơi thư giãn 15 phút rồi đo lại lần hai. Nếu chỉ số vẫn cao ngất ngưởng kèm theo các dấu hiệu nguy hiểm như: đau thắt ngực, khó thở, méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc nhìn mờ, hãy gọi xe cấp cứu ngay lập tức. Tuyệt đối không tự ý ngậm hoặc uống gấp đôi liều thuốc khi chưa có chỉ định y tế.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này
