Ngộ độc thực phẩm thường xảy ra khi ăn phải thực phẩm hoặc đồ uống nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc độc tố. Trong thời tiết nóng ẩm, thực phẩm để ngoài lâu dễ hư hơn, vi khuẩn có điều kiện tăng nhanh hơn, nhất là với món có thịt, cá, trứng, sữa, hải sản, cơm nguội, thức ăn nấu sẵn hoặc đồ ăn đường phố.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) nêu các triệu chứng phổ biến của ngộ độc thực phẩm gồm tiêu chảy, đau bụng hoặc co thắt bụng, buồn nôn, nôn và sốt. CDC cũng lưu ý các dấu hiệu nặng gồm tiêu chảy ra máu, tiêu chảy kéo dài hơn 3 ngày, sốt trên 102°F, nôn nhiều đến mức không giữ được nước và dấu hiệu mất nước. 

Điểm đáng nói là nhiều ca ngộ độc không đến từ món ăn “trông bẩn”, mà đến từ lỗi rất nhỏ: dao thớt dùng chung, tay chưa rửa sạch, thực phẩm để ngoài quá lâu, hâm lại không đủ nóng hoặc tủ lạnh quá đầy khiến hơi lạnh không lưu thông đều.

1. Rửa tay và làm sạch bề mặt trước khi chạm vào thực phẩm

Rửa tay là bước đơn giản nhưng dễ bị làm qua loa nhất. Trước khi nấu ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chạm vào thịt cá sống, rác, thú cưng hoặc điện thoại, cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch. Mặt bàn bếp, dao, thớt, khăn lau, bồn rửa cũng nên được vệ sinh thường xuyên.

CDC khuyến nghị phòng ngừa ngộ độc thực phẩm theo 4 bước chính: làm sạch, tách riêng, nấu chín và làm lạnh. Trong đó, bước làm sạch bao gồm rửa tay và bề mặt thường xuyên vì vi khuẩn gây ngộ độc có thể tồn tại ở nhiều nơi trong bếp và lây lan sang thực phẩm. 

Không nên dùng một chiếc khăn ẩm lau từ bếp, bàn ăn, tay, rồi lại lau chén đũa. Khăn bếp ẩm và bẩn có thể trở thành nơi giữ vi khuẩn. Nếu có thể, hãy dùng khăn riêng cho từng mục đích và giặt phơi khô sau mỗi ngày.

Rửa tay và làm sạch bề mặt bếp là bước đầu tiên để giảm nguy cơ vi khuẩn lây sang thực phẩm.

2. Tách riêng thực phẩm sống và chín

Thịt sống, cá sống, trứng sống, hải sản sống có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Nếu dùng chung dao, thớt, đĩa hoặc hộp đựng với thực phẩm đã nấu chín, vi khuẩn có thể lây chéo sang món ăn sẵn.

Cách làm an toàn là dùng dao thớt riêng cho đồ sống và đồ chín. Nếu nhà chỉ có một bộ dao thớt, cần rửa sạch bằng xà phòng và nước nóng sau khi xử lý đồ sống, rồi mới dùng cho thực phẩm khác. Khi đi chợ hoặc siêu thị, nên để thịt cá sống trong túi riêng, tránh nước thịt rò sang rau, trái cây hoặc thức ăn chín.

Lỗi nhiều người mắc là đặt thịt nướng chín trở lại chiếc đĩa từng đựng thịt sống lúc ướp. Đây là đường lây nhiễm chéo rất dễ xảy ra trong các bữa nướng, picnic hoặc tiệc gia đình.

3. Nấu chín kỹ và hâm nóng đúng cách

Nhiều món ăn nhìn bên ngoài đã chín nhưng bên trong vẫn chưa đạt nhiệt độ an toàn, nhất là thịt gia cầm, thịt xay, hải sản, trứng và đồ hâm lại. Nếu có điều kiện, nhiệt kế thực phẩm là công cụ tốt để kiểm tra độ chín bên trong. Nếu không, cần đảm bảo món ăn chín đều, không còn phần sống, nước thịt không còn màu hồng bất thường.

Thức ăn nấu sẵn để lâu rồi hâm lại cũng cần được làm nóng kỹ. Hâm qua loa, bên ngoài nóng nhưng bên trong còn lạnh có thể không đủ an toàn. Với món canh, súp, nước sốt, nên đun sôi lại. Với cơm, thịt kho, đồ xào, cần đảo đều để nhiệt lan đều.

Tách riêng thực phẩm sống và chín giúp giảm nguy cơ lây nhiễm chéo trong bếp.

4. Làm lạnh thực phẩm đúng lúc, không để món ăn ngoài quá lâu

Thức ăn nấu xong không nên để ngoài nhiều giờ, nhất là khi trời nóng. Thực phẩm còn dư cần được cho vào hộp sạch, đậy kín và làm lạnh sớm. Tủ lạnh không làm vi khuẩn biến mất hoàn toàn, nhưng giúp làm chậm sự phát triển của chúng.

Foodsafety.gov, cổng thông tin an toàn thực phẩm của Hoa Kỳ, cũng nhấn mạnh 4 bước giữ an toàn thực phẩm tại nhà là làm sạch, tách riêng, nấu chín và làm lạnh. Điều này đặc biệt quan trọng với cơm, món kho, món có nước cốt dừa, thịt cá, hải sản, sữa và đồ ăn trẻ em.

Không nên nhồi tủ lạnh quá kín vì hơi lạnh khó lưu thông đều. Đồ ăn sống nên để tầng dưới, tránh nước rỉ xuống món chín. Món đã mở nắp hoặc đã nấu nên ghi ngày bảo quản để tránh quên quá lâu.

5. Nhận biết dấu hiệu sau ăn cần đi khám

Sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ, nếu có tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn, nôn hoặc sốt, cần theo dõi kỹ. Nhiều trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau khi nghỉ ngơi, bù nước và ăn nhẹ. Tuy nhiên, nếu tiêu chảy ra máu, sốt cao, nôn nhiều không uống được nước, đau bụng dữ dội, tiêu chảy kéo dài hơn 3 ngày hoặc có dấu hiệu mất nước, cần đi khám sớm. CDC xem đây là các dấu hiệu cảnh báo ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng. 

Nhóm trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch cần thận trọng hơn vì dễ mất nước và biến chứng hơn.

Chủ động từ khâu chuẩn bị đến bảo quản thực phẩm giúp giảm nguy cơ ngộ độc trong mùa nóng ẩm.

Ngộ độc thực phẩm không phải lúc nào cũng đến từ món ăn có mùi lạ hay nhìn thấy hỏng. Nhiều rủi ro bắt đầu từ những thao tác quen thuộc trong bếp: tay chưa sạch, dao thớt dùng chung, thức ăn để ngoài lâu, hâm nóng qua loa hoặc bảo quản tủ lạnh sai cách. Chủ động làm 5 việc trên sẽ giúp gia đình ăn uống an toàn hơn, đặc biệt trong mùa nóng ẩm.

Bữa ăn tiếp theo, hãy thử kiểm tra nhanh 3 điều: tay đã rửa sạch chưa, đồ sống – chín đã tách riêng chưa, món còn dư đã được làm lạnh đúng lúc chưa. Những bước nhỏ này có thể giảm đáng kể nguy cơ cả nhà bị đau bụng sau ăn.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang
Theo Người đưa tin