Mới đây, đã có 2 trường hợp nhiễm virus Nipah nguy hiểm được báo cáo ở Ấn Độ. Các nhà chức trách ở Ấn Độ đã xác nhận các trường hợp này, liên quan đến hai y tá tại một bệnh viện tư nhân gần Kolkata, Tây Bengal, một trong hai trường hợp đang trong tình trạng nguy kịch. Theo các báo cáo, các quan chức y tế đang thực hiện các biện pháp cách ly và giám sát. Cho đến nay, 180 người đã được xét nghiệm và 20 người tiếp xúc có nguy cơ cao đã được cách ly.

Các quốc gia châu Á đang trong tình trạng báo động cao để đề phòng nguy cơ lây lan virus Nipah.

Các quốc gia châu Á đang trong tình trạng báo động cao để đề phòng nguy cơ lây lan virus Nipah.

Vậy virus Nipah là gì và có nguồn gốc từ đâu?

Virus Nipah (NiV) là một loại virus lây truyền từ động vật sang người (zoonotic virus) và cũng có thể lây truyền qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc trực tiếp giữa người với người. Ở người nhiễm bệnh, nó gây ra nhiều loại bệnh khác nhau, từ nhiễm trùng không triệu chứng (dưới lâm sàng) đến bệnh hô hấp cấp tính và viêm não gây tử vong. Virus này cũng có thể gây bệnh nặng ở động vật như lợn, dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah được ghi nhận rải rác tại một số quốc gia từ năm 1999, chưa tạo thành các ổ dịch lớn, tuy nhiên tỷ lệ tử vong ở các trường hợp nhập viện dao động từ 40–75%. 

Các chuyên gia cho biết nhiễm bệnh ở người rất hiếm và thường xảy ra khi virus lây lan từ dơi, thường là qua trái cây bị nhiễm bẩn.

Các triệu chứng có thể xảy ra khi nhiễm virus Nipah

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), thời gian ủ bệnh là từ 4 đến 21 ngày, mặc dù đã có những trường hợp hiếm hoi trong các đợt bùng phát trước đây ghi nhận sự chậm trễ lâu hơn giữa thời điểm tiếp xúc và phát bệnh.

Bệnh nhân thường phát triển các triệu chứng giống cúm đột ngột, đặc trưng bởi sốt, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Trong một số trường hợp, các triệu chứng hô hấp như ho, khó thở hoặc viêm phổi cũng xảy ra, mặc dù thời gian và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng này có thể rất khác nhau.

Biến chứng nghiêm trọng và đặc trưng nhất của nhiễm trùng Nipah là viêm não. Các triệu chứng thần kinh, bao gồm lú lẫn, thay đổi ý thức, co giật hoặc hôn mê, thường xuất hiện vài ngày đến vài tuần sau khi khởi phát bệnh.

Virus Nipah nguy hiểm như thế nào?

Virus Nipah có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 40 đến 75% tùy thuộc vào đợt bùng phát và chủng virus liên quan.

Theo cập nhật của Cơ quan An ninh Y tế Anh, những người sống sót có thể gặp phải các di chứng thần kinh lâu dài, chẳng hạn như co giật dai dẳng hoặc thay đổi tính cách.

Trong những trường hợp hiếm gặp, viêm não được báo cáo là tái phát nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau khi nhiễm bệnh ban đầu, do tái phát hoặc tái hoạt động của virus.

Virus Nipah lây lan như thế nào?

Theo WHO, virus Nipah là một tác nhân gây bệnh từ động vật sang người và từ người sang người. Vật chủ tự nhiên chính là dơi ăn quả (loài Pteropus); con người có thể bị nhiễm bệnh thông qua tiếp xúc trực tiếp với dơi hoặc động vật khác bị nhiễm bệnh, hoặc do ăn thực phẩm bị nhiễm nước bọt, nước tiểu hoặc phân của dơi. Lây truyền từ người sang người cũng đã được báo cáo, đặc biệt là thông qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh.

Phương pháp điều trị virus Nipah

Hiện tại chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu nào được chứng minh hiệu quả cho người nhiễm virus Nipah và cũng chưa có vaccine nào được phê duyệt để phòng ngừa bệnh này.

Việc chăm sóc bệnh nhân chủ yếu vẫn là điều trị hỗ trợ, tập trung vào việc kiểm soát các triệu chứng và biến chứng khi chúng phát sinh.

Virus này được WHO liệt kê là tác nhân gây bệnh ưu tiên trong Kế hoạch Nghiên cứu và Phát triển, trong đó xác định các mối đe dọa dịch bệnh cần nghiên cứu khẩn cấp.

Tình hình bệnh tại Việt Nam và cách phòng tránh

Đến ngày 26/01/2026, Việt Nam CHƯA ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah.

Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; sẵn sàng các phương án đáp ứng. Đồng thời tiếp tục theo dõi sát tình hình, phối hợp với WHO và các quốc gia để triển khai kịp thời các biện pháp phòng chống dịch phù hợp, hiệu quả. 

Để chủ động phòng, chống bệnh do vi rút Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:

- Hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết.

- Trong vòng 14 ngày sau khi về từ vùng dịch, nếu có biểu hiện: đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật – cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ.

- Thực hiện nghiêm ăn chín, uống sôi; rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim cắn/gặm nhấm; tránh uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến.

- Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc, giết mổ động vật.

- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi mắc/mắc bệnh; khi chăm sóc cần sử dụng khẩu trang, găng tay, phương tiện phòng hộ cá nhân và rửa tay sau tiếp xúc. 

Bộ Y tế khuyến nghị người dân bình tĩnh, không hoang mang, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Phong Vũ

Theo Người đưa tin