Nhiệt kế thủy ngân là vật dụng y tế kẹp nách quen thuộc trong hầu hết các gia đình có con nhỏ nhờ giá thành rẻ và độ đo chính xác cao. Tuy nhiên, phần bầu nhiệt kế làm bằng thủy tinh rất mỏng manh, chỉ cần một cái vung tay của trẻ hay sơ ý làm rơi từ trên giường xuống sàn là chiếc nhiệt kế sẽ vỡ vụn, làm bắn tung tóe những hạt thủy ngân màu bạc lấp lánh.

Thủy ngân kim loại ở nhiệt độ phòng có đặc tính bốc hơi cực kỳ nhanh chóng. Khí thủy ngân là chất độc không màu, không mùi nhưng có khả năng khuếch tán mạnh trong không khí. Nếu hít phải lượng lớn hơi thủy ngân, chất độc sẽ đi thẳng vào phế nang phổi ngấm vào máu, gây viêm phổi cấp tính, suy hô hấp, co giật và tổn thương vĩnh viễn hệ thần kinh trung ương cũng như thận.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cả gia đình, bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình xử lý khẩn cấp dưới đây:

1. Hành động khẩn cấp đầu tiên: Sơ tán và cách ly khu vực vỡ

• Đưa trẻ nhỏ và thú cưng ra khỏi phòng ngay lập tức: Trẻ nhỏ có chiều cao thấp, mũi gần mặt sàn nên có nguy cơ hít phải nồng độ hơi thủy ngân đậm đặc nhất.

• Mở toang tất cả các cửa sổ hướng ra ngoài: Giúp không khí thông thoáng, gió tự nhiên sẽ pha loãng và thổi bớt hơi thủy ngân ra môi trường bên ngoài.

• Tắt ngay máy lạnh và quạt điện: Tuyệt đối không bật quạt sàn hay quạt trần, đồng thời tắt điều hòa để hơi độc không bị luồng gió thổi cuốn bay lơ lửng khắp các phòng khác trong nhà. Đóng kín cửa ra vào thông với hành lang.

Sơ tán trẻ nhỏ ra khỏi phòng và mở toang cửa sổ thông gió là hành động quan trọng đầu tiên.

2. Bốn điều "TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC LÀM" khi thu dọn

Đây là những sai lầm phổ biến nhất biến một sự cố nhỏ thành thảm họa ngộ độc khí độc:

• TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng máy hút bụi: Hơi nóng từ động cơ máy hút bụi sẽ làm thủy ngân sôi lên và bốc hơi ồ ạt ra không khí với tốc độ cực nhanh. Luồng gió xả của máy sẽ phát tán bụi độc thủy ngân ra khắp ngôi nhà và biến chiếc máy hút bụi thành nguồn ô nhiễm vĩnh viễn phải vứt bỏ.

• TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng chổi quét nhà: Lông chổi cứng sẽ xé toạc các giọt thủy ngân lớn thành hàng nghìn hạt bụi thủy ngân siêu vi li ti, khiến chúng bắn vào các khe kẽ sàn gạch và bốc hơi nhanh gấp bội phần.

• TUYỆT ĐỐI KHÔNG đổ thủy ngân xuống bồn cầu hay cống thoát nước: Thủy ngân rất nặng, chúng sẽ lắng đọng dưới ống xiphông bồn rửa gây tắc nghẽn, bốc hơi ngược lên đường cống và gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.

• TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng tay trần chạm trực tiếp vào thủy ngân.

3. Quy trình thu dọn hạt thủy ngân chuẩn xác từng bước

Trước khi bắt tay vào thu dọn, bạn hãy chuẩn bị "đồ bảo hộ" sẵn có: đeo khẩu trang y tế (tốt nhất là khẩu trang than hoạt tính), mang găng tay cao su dày và đi ủng hoặc dép nhựa:

• Thu gom mảnh thủy tinh vỡ: Dùng kẹp y tế hoặc đeo găng tay dày nhặt hết các mảnh thủy tinh vỡ sắc nhọn cho vào lọ thủy tinh có nắp vặn.

• Gom các hạt thủy ngân: Dùng hai miếng bìa các tông cứng (hoặc tờ giấy cứng) để gạt nhẹ các hạt thủy ngân lại với nhau. Thủy ngân có sức căng bề mặt rất lớn nên các hạt nhỏ sẽ tự động hợp nhất thành giọt lớn hơn. Nhẹ nhàng gạt giọt thủy ngân lên miếng bìa rồi cho vào lọ.

• Hút các hạt li ti bằng xilanh hoặc băng dính: Dùng ống hút nhỏ giọt, đầu xilanh nhựa không kim hoặc dải băng dính dán nhẹ lên mặt sàn để chấm dính các hạt thủy ngân nhỏ xíu còn sót lại.

• Rắc bột lưu huỳnh (Mẹo vô hiệu hóa độc tố): Nếu trong nhà có sẵn bột lưu huỳnh (thường có trong các túi sơ cứu gia đình hoặc tiệm thuốc đông y), hãy rắc một lớp bột mỏng lên toàn bộ khu vực nhiệt kế vỡ. Lưu huỳnh phản ứng hóa học trực tiếp với thủy ngân ở nhiệt độ phòng tạo thành Thủy ngân Sunfua (HgS) – một hợp chất rắn màu xám đen hoàn toàn trơ, không bay hơi và không gây độc, sau đó có thể quét dọn nhẹ nhàng.

Dùng bìa cứng gạt nhẹ các hạt thủy ngân vào lọ đậy kín là phương pháp thu gom cơ học an toàn nhất.

4. Xử lý sau khi thu dọn và dấu hiệu ngộ độc cần đi viện

Cho toàn bộ găng tay, bìa các tông, bông băng và mảnh vỡ vào một túi ni lông dày, buộc kín miệng và đem nộp cho các cơ sở thu gom rác thải nguy hại hoặc trạm y tế, tuyệt đối không vứt chung vào thùng rác sinh hoạt. Tiếp tục mở cửa sổ phòng và bật quạt thông gió thổi ra ngoài suốt 24 giờ tiếp theo trước khi cho trẻ nhỏ vào lại phòng.

Nếu trong quá trình vỡ nhiệt kế, trẻ nhỏ hoặc người lớn có biểu hiện: ho dữ dội, khó thở, tức ngực, có vị tanh kim loại trong miệng, buồn nôn, đau đầu hoặc sưng lợi chảy máu chân răng, hãy đưa nạn nhân đến ngay trung tâm chống độc của bệnh viện gần nhất để được làm xét nghiệm định lượng thủy ngân trong máu và điều trị giải độc kịp thời.

Sự cố vỡ nhiệt kế thủy ngân chỉ thực sự nguy hiểm khi chúng ta hoảng loạn và dọn dẹp sai cách. Chỉ cần nhớ kỹ nguyên tắc: mở toang cửa sổ thông gió, tuyệt đối không dùng máy hút bụi hay chổi quét, và cẩn thận gom từng hạt kim loại vào lọ kín là bạn đã triệt tiêu được nguy cơ phát tán khí độc. Để an tâm tuyệt đối về lâu dài, gia đình có con nhỏ nên cân nhắc chuyển sang các loại nhiệt kế điện tử hoặc hồng ngoại, vừa tiện lợi vừa loại bỏ hoàn toàn nỗi lo ngộ độc thủy ngân trong tổ ấm.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này