Những chấn thương vô tình tiềm ẩn có ở khắp mọi nơi trong cuộc sống. Học cách sơ cứu có thể bảo vệ bạn cũng như những người khác. Tuy nhiên, cho dù đó là "bài thuốc dân gian" được lưu truyền rộng rãi hay phản ứng theo bản năng trong trường hợp khẩn cấp, các phương pháp sơ cứu sai thường phản tác dụng.
Khi bị bỏng hoặc phỏng, nhiều người vẫn có thói quen bôi kem đánh răng, nước tương, lòng trắng trứng lên vết thương với hy vọng làm dịu hoặc làm mát da. Tuy nhiên, đây là những cách sơ cứu sai lầm phổ biến có thể khiến tình trạng bỏng trở nên nghiêm trọng hơn.
|
| Các chất này không chỉ làm sẫm màu vùng tổn thương, cản trở quá trình thoát nhiệt mà còn gây khó khăn cho bác sĩ trong việc đánh giá mức độ bỏng. |
Đặc biệt, những vật dụng không đảm bảo vô trùng như kem đánh răng hay nước tương có thể mang theo vi khuẩn gây nhiễm trùng, làm nhiễm bẩn bề mặt vết thương và tăng nguy cơ biến chứng.
Sơ cứu bỏng đúng cách: Nhớ 5 bước “Rửa – Cởi – Ngâm – Che – Đưa”
Khi xảy ra bỏng hoặc phỏng do nhiệt, cần ghi nhớ nguyên tắc sơ cứu gồm 5 bước sau:
Rửa: Ngay lập tức xối vùng bị bỏng dưới nước sạch, chảy nhẹ ít nhất 30 phút để làm mát và giảm tổn thương.
Cởi: Nếu quần áo dính vào vùng bỏng, nên cởi bỏ hoặc dùng kéo cắt rời, tuyệt đối không được giật mạnh làm tróc da.
Ngâm: Nếu cảm giác bỏng rát còn nhiều, có thể ngâm vùng bỏng vào nước mát khoảng 10–30 phút để tiếp tục tản nhiệt.
Che: Sau khi làm mát, dùng gạc vô trùng hoặc vải sạch che phủ nhẹ nhàng lên vết thương để tránh nhiễm khuẩn.
Đưa: Sau sơ cứu ban đầu, đưa nạn nhân đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời, tránh tự xử lý tại nhà kéo dài.
Việc sơ cứu đúng cách giúp hạn chế tổn thương lan rộng, giảm nguy cơ nhiễm trùng và tăng hiệu quả điều trị. Đừng để những thói quen sai lầm khiến vết bỏng trở thành hậu họa lâu dài cho sức khỏe.
Khi người bệnh động kinh lên cơn co giật, nhiều người xung quanh vẫn có thói quen cố nhét vật như thìa, tay vào miệng bệnh nhân để "tránh cắn lưỡi". Tuy nhiên, đây là hành động vô cùng nguy hiểm, dễ gây ngạt thở, gãy răng, thậm chí khiến người sơ cứu bị cắn thương tay. Việc đè giữ tay chân bệnh nhân cũng có thể dẫn đến gãy xương hoặc chấn thương.
Cách sơ cứu đúng khi gặp người bị động kinh:
- Di chuyển vật sắc nhọn xung quanh, kê gối hoặc vật mềm dưới đầu để bảo vệ bệnh nhân khỏi chấn thương.
- Nới lỏng cổ áo, để người bệnh nằm nghiêng sang một bên nhằm tránh nghẹt thở do đờm hoặc nôn ói.
- Theo dõi hô hấp, có thể dùng dụng cụ y tế như que chặn lưỡi để ngăn tắc đường thở do tụt lưỡi.
- Ghi nhớ thời gian phát cơn, nếu co giật kéo dài trên 5 phút hoặc tái phát liên tục, cần gọi cấp cứu ngay.
Nhiều người khi cứu được nạn nhân đuối nước lên bờ thường dốc ngược người, vỗ lưng để ép nước ra ngoài, cho rằng làm vậy sẽ giúp “tống nước khỏi phổi”. Tuy nhiên, cách làm này không chỉ vô ích mà còn nguy hiểm, khiến thời gian hồi sinh tim phổi (CPR) bị chậm trễ – mà mỗi phút trôi qua có thể quyết định sự sống còn của nạn nhân.
Sơ cứu đúng khi gặp người đuối nước:
- Gọi cấp cứu ngay lập tức, đồng thời kiểm tra xem nạn nhân còn tỉnh hay đã ngưng thở, ngưng tim.
- Nếu nạn nhân ngừng thở, tiến hành hồi sinh tim phổi (ép tim và thổi ngạt) càng sớm càng tốt.
- Nếu có máy khử rung tim tự động (AED), nên sử dụng nhanh chóng để tăng khả năng sống sót.
|
| Vào mùa lạnh, khi bị tê cóng tay chân, mũi, tai, nhiều người thường dùng tay xoa mạnh hoặc ngâm nước nóng để làm ấm. Tuy nhiên, cách làm này có thể làm tổn thương mô nghiêm trọng hơn, gây sưng tấy, thậm chí nhiễm trùng mô mềm. |
Xử lý đúng khi bị tê cóng:
- Trong 2 giờ đầu sau khi bị tê cóng, nếu điều kiện cho phép, nên ngâm vùng bị lạnh vào nước ấm khoảng 37–40 độ C để làm ấm dần.
Với vùng khó ngâm như tai, mũi, môi, nên chườm khăn ấm khô nhẹ nhàng để nhiệt độ da tăng từ từ, không gây sốc nhiệt.
Tuyệt đối không dùng lực xoa bóp, không dùng nước quá nóng, không tiếp xúc trực tiếp với nguồn nhiệt (như máy sưởi, lửa).
Nhiều người sau khi bị trật khớp, bong gân lại vội vàng chườm nóng vì nghĩ rằng sẽ giúp "tan máu bầm" hay giảm đau nhanh. Trên thực tế, việc chườm nóng ngay sau chấn thương sẽ khiến mạch máu giãn nở, tăng xuất huyết và sưng nề, làm tình trạng tồi tệ hơn.
Sơ cứu đúng khi bị trật khớp, bong gân:
- Dừng ngay hoạt động, giữ cố định khớp bị thương.
- Trong 24–48 giờ đầu, nên chườm lạnh (mỗi lần 15–20 phút, cách nhau 1 giờ).
- Dùng băng thun cố định nhẹ nhàng, tránh băng quá chặt gây cản trở lưu thông máu.
- Nâng cao chi bị thương để giảm sưng và hỗ trợ máu hồi lưu về tim.
Trong các tình huống khẩn cấp, sơ cứu đúng cách có thể cứu sống người bị nạn, nhưng ngược lại, sai lầm trong sơ cứu có thể đẩy họ vào nguy hiểm. Hãy chủ động trang bị kiến thức sơ cứu y khoa đúng đắn, từ động kinh, đuối nước đến tê cóng hay bong gân – vì đôi khi, 1 phút xử lý đúng là cả mạng sống.
Ánh Dương
Theo Người đưa tin