1. Mũi tiêm trưởng thành phổi là gì? 

Dành cho các mẹ bầu đang hoang mang khi bác sĩ thông báo về nguy cơ sinh non, mũi tiêm trưởng thành phổi hiểu một cách đơn giản nhất là một biện pháp y khoa dự phòng khẩn cấp. Mục đích cốt lõi của mũi tiêm này là giúp đẩy nhanh quá trình hoàn thiện lá phổi của thai nhi, chuẩn bị cho con một nhịp thở vững vàng nhất khi có khả năng phải rời bụng mẹ sớm hơn dự kiến.

Phương pháp này còn được gọi là tiêm Corticosteroid trước sinh (thuốc được dùng phổ biến nhất thường là Betamethasone hoặc Dexamethasone).

Nghe đến nhóm thuốc mang gốc "Corticoid", chắc hẳn rất nhiều mẹ bầu sẽ giật mình và sinh tâm lý e ngại. Bởi lẽ, chúng ta thường truyền tai nhau những tác dụng phụ không mong muốn của nhóm thuốc này ngoài dân gian như gây tích nước, phù nề hay làm suy giảm hệ miễn dịch. Sự lo lắng này của các mẹ là hoàn toàn có cơ sở và rất dễ hiểu.

Tuy nhiên, mẹ bầu hoàn toàn có thể thở phào nhẹ nhõm và trút bỏ nỗi lo này. Những rủi ro đáng sợ kể trên thường chỉ xuất hiện khi người bệnh lạm dụng thuốc hoặc phải sử dụng liên tục trong một thời gian dài để điều trị các bệnh lý mạn tính. 

Trong lĩnh vực sản khoa, mũi tiêm Corticosteroid chỉ được sử dụng trong một khoảng thời gian cực kỳ ngắn (chỉ kéo dài 1 đến 2 ngày) với một liều lượng đã được giới y khoa tính toán vô cùng nghiêm ngặt. Khi được dùng đúng chỉ định, nó đóng vai trò như một tấm khiên bảo vệ tức thời cho sự sống của em bé, chứ không hề gây ra tình trạng phù nề hay tích nước độc hại cho cơ thể mẹ bầu. 

2. Vì sao phải sử dụng phương pháp tiêm Corticosteroid trước sinh?

Khi thai kỳ chưa bước qua tuần thứ 34, hầu hết các cơ quan trong cơ thể em bé vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, và lá phổi cũng vậy. Nếu bé phải chào đời vào lúc này, hệ hô hấp non nớt sẽ phải đối mặt với một thử thách vô cùng lớn. Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của phổi sẽ giúp mẹ nhận ra vì sao mũi tiêm này lại quan trọng đến thế. 

Cấu trúc mỏng manh của lá phổi khi bé chưa đủ tháng

Bình thường, bên trong phổi của chúng ta có vô số các túi khí nhỏ xíu (gọi là phế nang) làm nhiệm vụ trao đổi oxy. Ở trẻ sinh non, các túi khí này chưa phát triển hoàn thiện nên rất mỏng manh.

Theo lẽ tự nhiên, khi bé hít vào, túi khí sẽ phồng lên đón oxy. Nhưng vì cấu trúc còn quá non yếu, ngay khi bé vừa thở ra, các túi khí này lại dễ dàng xẹp lép và dính chặt vào nhau. Hậu quả là em bé sẽ phải dùng toàn bộ sức lực bé nhỏ của mình để cố gắng nong mở các túi khí này lên ở nhịp thở tiếp theo. Sự gắng sức liên tục này khiến bé kiệt sức rất nhanh và dẫn đến hội chứng suy hô hấp cấp ở trẻ sơ sinh.

Mô phỏng cấu trúc phế nang non nớt ở trẻ sinh thiếu tháng, một yếu tố khiến quá trình trao đổi khí gặp nhiều khó khăn.

Tác dụng của lớp màng bôi trơn Surfactant 

Đây chính là lúc mũi tiêm mẹ được nhận phát huy tác dụng. Khi mẹ tiêm thuốc, các hoạt chất sẽ nhẹ nhàng đi qua nhau thai, truyền đến cơ thể bé và kích thích lá phổi sản sinh ra một chất vô cùng quan trọng có tên là Surfactant.

Mẹ có thể hình dung chất này giống như một lớp màng bôi trơn tự nhiên, bao phủ lấy toàn bộ mặt trong của các túi khí. Nhờ có màng bảo vệ này, các túi khí sẽ luôn duy trì được độ căng phồng ổn định, không bị xẹp dính lại sau mỗi lần thở ra. Nhờ đó, em bé có thể tự duy trì nhịp thở một cách dễ dàng, nhẹ nhàng mà không bị mất sức.

Phương pháp này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ kích thích sản sinh chất hoạt diện bề mặt, giúp phổi thai nhi hoạt động hiệu quả hơn.

Những lợi ích to lớn khác ngoài việc bảo vệ nhịp thở

Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ chức năng của phổi, tiêm Corticosteroid trước sinh còn mang lại nhiều giá trị to lớn khác cho sự phát triển của trẻ sinh thiếu tháng.

Các dữ liệu y khoa đã chứng minh phương pháp này giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ xuất huyết não và hạn chế tình trạng hoại tử đường ruột ở trẻ sơ sinh. Tất cả những tác dụng tích cực này cộng hưởng lại sẽ giúp tăng tỷ lệ sống khỏe mạnh, đồng thời giúp hành trình nuôi dưỡng và chăm sóc bé sinh non của gia đình sau này trở nên an tâm và suôn sẻ hơn rất nhiều.

Vậy tiêm Corticosteroid trước sinh có thể giữ thai hay không? 

Nhiều thai phụ thường gọi đây là mũi tiêm giữ thai, tuy nhiên các chuyên gia sản khoa lưu ý rằng mục đích của phương pháp này không phải như vậy. Việc tiêm Corticosteroid trước sinh hầu như không có tác dụng ngăn chặn các cơn gò tử cung hay kéo dài thời gian mang thai.

Bản chất thực sự của can thiệp này là bước chuẩn bị dự phòng, giúp lá phổi của thai nhi có thêm điều kiện trưởng thành sớm hơn tiến độ tự nhiên. Mục tiêu là để nếu cuộc sinh non không thể tránh khỏi, em bé sẽ có khả năng hô hấp và thích nghi tốt hơn với môi trường bên ngoài.

3. Những lưu ý về thời điểm và đối tượng được chỉ định phương pháp tiêm Corticosteroid

Biết được mũi tiêm này mang lại nhiều lợi ích to lớn, không ít mẹ bầu mang thai khỏe mạnh lại mang tâm lý "phòng bệnh hơn chữa bệnh", muốn chủ động xin bác sĩ tiêm để bảo vệ phổi cho con. Tuy nhiên, mẹ cần hiểu rõ đây là một chỉ định y khoa khẩn cấp, cần được thực hiện đúng thời điểm và đúng liều lượng mới mang lại sự an toàn.

Thời điểm vàng để mũi tiêm phát huy hiệu quả

Theo các hướng dẫn sản khoa, mũi tiêm này chỉ được chỉ định khi mẹ bầu xuất hiện các dấu hiệu dọa sinh non (hoặc vỡ ối non) và nằm trong khoảng thời gian từ tuần 24 đến tuần 34 của thai kỳ. Bác sĩ sẽ đánh giá xem liệu cuộc chuyển dạ có nguy cơ diễn ra trong vòng 7 ngày tới hay không để quyết định tiêm.

Trước tuần 24, em bé còn quá bé nên thuốc chưa thể tạo ra tác dụng bảo vệ rõ rệt. Ngược lại, nếu thai kỳ đã vượt qua cột mốc 34 tuần, lá phổi của con nhìn chung đã đủ độ cứng cáp để tự hô hấp với môi trường bên ngoài, việc tiêm thuốc lúc này là không cần thiết.

Khi được yêu cầu thực hiện, mẹ bầu thường sẽ được tiêm một đợt thuốc duy nhất. Tùy thuộc vào loại thuốc có sẵn tại bệnh viện, một đợt này có thể bao gồm 2 mũi tiêm bắp (cách nhau 24 giờ) hoặc 4 mũi tiêm bắp (cách nhau 12 giờ). Chỉ cần hoàn thành đúng một phác đồ này là lá phổi của con yêu đã nhận được sự bảo vệ tối ưu nhất.

Vì sao chỉ tiêm đúng một đợt?

Chắc hẳn nhiều mẹ sẽ thắc mắc vì sao thuốc tốt như vậy mà không tiêm nhắc lại nhiều lần để con khỏe hơn. Đây chính là lúc mẹ cần nắm rõ tính chất hai mặt của thuốc Corticosteroid.

Các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng, nếu lạm dụng thuốc và lặp lại nhiều đợt tiêm định kỳ, em bé trong bụng có nguy cơ gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn như giảm cân nặng khi sinh hoặc chu vi vòng đầu nhỏ hơn bình thường. Chính vì thế, công thức "tiêm đúng một đợt duy nhất" là giải pháp vàng được các bác sĩ áp dụng nhằm giúp bé yêu hấp thu trọn vẹn những lợi ích tuyệt vời cho hệ hô hấp, đồng thời né tránh hoàn toàn các rủi ro đáng tiếc.

Mũi tiêm trưởng thành phổi được đánh giá là một can thiệp y khoa mang ý nghĩa dự phòng quan trọng, góp phần hỗ trợ khả năng thích nghi cho trẻ sinh thiếu tháng. Dù vậy, phương pháp này cần được thực hiện dưới sự chỉ định và theo dõi nghiêm ngặt của đội ngũ y tế. Thai phụ khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn hướng xử trí phù hợp, an toàn nhất.

Xem thêm: 

Nghiên cứu cảnh báo những phụ nữ lo lắng về việc mang thai có nhiều khả năng sinh non

Ngọc Vy

Theo Người đưa tin